New Mexico’da Bulunan Dev Tiranozor Kemiği: Tyrannosauridlerin Erken Dönem İzleri
Fosil keşfi ve yaşı
Fosil aslında 1980’lerde New Mexico’daki Kirtland Formation sahasında bulunmuştu. Yapılan yeni analizler, kemiğin Geç Kampaniyen dönemine ait olduğunu gösteriyor. Bu dönem, çoğu Tyrannosaurus rex fosilinin bulunduğu Geç Maastrihtiyen döneminden daha eski kabul ediliyor, ancak fosil kayıtlarında Kampaniyen ile kısmi bir örtüşme bulunuyor. Bilim insanları kemiğin yaşını, fosilin gömülü olduğu volkanik kül tabakasındaki argon izotoplarını analiz ederek belirledi. Hunter Wash adı verilen bu kül tabakasının üstünde ve altında bulunan katmanların da net radyometrik tarihlere sahip olması, büyük tiranozorların Geç Kampaniyen döneminde Laramidia’da ortaya çıktığını güçlü biçimde destekliyor.
Kemiğin fiziksel özellikleri ve boyut tahmini
Birleşik Krallık’taki Bath Üniversitesi’nden paleontolog Nicholas Longrich ve ekibi, bulunan kaval kemiğinin fiziksel özelliklerini ayrıntılı biçimde inceleyerek bunun Tyrannosaurus’a yakın bir akrabaya ait olabileceğini düşünüyor. Bulunan kaval kemiğinin boyutları, kayıtlardaki en büyük T. rex örneği olan “Sue” adlı neredeyse eksiksiz iskeletin kaval kemiğinin uzunluğunun yüzde 84’üne, genişliğinin ise yüzde 78’ine ulaşıyor. Bu ölçümlere dayanarak araştırma ekibi söz konusu tiranozorun yaklaşık 4.700 kilogram ağırlığında olduğunu tahmin ediyor. Bu da yaklaşık 5,2 tonluk bir kütleye, yani güçlü bir erkek Afrika çalı filinin ağırlığına denk geliyor. Her ne kadar bu ağırlık en büyük tiranozor türlerinin yaklaşık yarısı kadar olsa da, bu fosil kendi döneminden bilinen en büyük tiranozor olarak değerlendiriliyor.
Evrimsel çıkarımlar ve coğrafi köken tartışması
Fosil aynı zamanda Tyrannosaurus’un kökenine ilişkin tartışmalar açısından da önemli ipuçları sunuyor. Bazı paleontologlar T. rex’in Asya’da ortaya çıktığını öne sürerken, diğerleri Kuzey Amerika’da – daha doğrusu Laramidia adı verilen ve günümüzdeki Kuzey Amerika’nın bir bölümünü oluşturan kara kütlesinin güneyinde – evrimleştiğini savunuyor. Araştırmacılar, Tyrannosaurus’un güney Kuzey Amerika’da evrimleştiği hipotezinin fosil kayıtlarıyla test edilebileceğini belirtiyor. Bu görüşe göre, eğer Tyrannosaurus gerçekten bu bölgede ortaya çıktıysa, güney Laramidia’da daha erken dönemlere ait başka tiranozor kalıntıları da bulunması gerekiyor. New Mexico’daki bu yeni keşif, yaklaşık 74 milyon yıl öncesine tarihlenmesi nedeniyle Tyrannosaurini grubunun bilinen en eski üyelerinden biri olabilir.
Filogenetik konum ve eksik veriler
Bununla birlikte, keşfedilen dinozorun soy ağacındaki kesin konumu henüz net değil; çünkü araştırmacıların elinde şu an yalnızca tek bir kemik bulunuyor. Yine de kemiğin şekli Tyrannosaurus’a benzer şekilde sağlam bir yapıya, düz bir gövdeye ve alt kısmında geniş üçgen bir forma sahip. Bu özellikler, aynı kaya katmanında bulunan ve daha küçük olan Bistahieversor adlı tiranozor akrabasından farklılık gösteriyor. Araştırma ekibi, Hunter Wash tiranozorunun olağanüstü büyüklüğünün önemli bir bulgu olduğunu ve büyük tiranozorların sanılandan daha erken evrimleşmiş olabileceğini vurguluyor. Ancak bu dinozorun boyutu ve akrabalık ilişkilerini daha net belirleyebilmek için bölgede yeni dişler, kemikler veya mümkünse daha bütüncül kalıntıların bulunması gerektiği ifade ediliyor.
Yayın
Araştırma Scientific Reports dergisinde yayımlandı.
