Neandertallerin 125 Bin Yıllık Kemik Yağı Üretim Tesisi: Neumark-Nord’dan Yeni Kanıtlar
Leiden Üniversitesi araştırmacılarının Science Advances dergisinde yayımlanan çalışması, insanlığın seri üretim anlayışının sanıldığından çok daha eskiye dayandığını gösteriyor. Almanya’da yürütülen kazılarda elde edilen bulgular, Neandertal topluluklarının 125 bin yıl önce sistematik bir kemik yağı üretimi gerçekleştirdiğini ortaya koydu.
Leipzig kenti yakınlarındaki Neumark-Nord arkeolojik alanında onlarca yıldır sürdürülen kazılar, bu kez çarpıcı bir keşifle sonuçlandı. Bulgular, Neandertallerin geyik, at ve soyu tükenmiş auroks dahil en az 172 memeliye ait kemikleri işlemek için göl kıyısındaki bölgeyi bilinçli olarak seçtiğini gösteriyor.
Alanda yalnızca kemikleri kırarak ilik çıkarıldığına dair kanıtlar değil, çok daha ileri bir teknik tespit edildi: Kemikler binlerce parçaya öğütülüp suda kaynatılarak kalori açısından son derece zengin kemik yağı elde ediliyordu. Bu yöntem, gelişmiş kaynak toplama davranışlarının bugüne dek düşünüldüğünden binlerce yıl daha önce mevcut olduğunu kanıtlıyor.
Avlanma ve işleme süreçleri planlıydı
Çalışmanın baş yazarı Lutz Kindler, bulguların önemine dikkat çekerek süreçleri “yoğun, örgütlü ve stratejik” olarak tanımladı. Kindler, Neandertallerin kaynaklarını hassasiyetle yönettiğini; avları planladığını, karkasları taşıdığını ve yağı göreve özgü alanlarda eritmiş olduklarını belirtti. Araştırmacılar, yağın besin değerinin hem anlaşıldığını hem de ona en verimli biçimde nasıl ulaşılacağının bilindiğini vurguluyor.
Ortak yazar Prof. Sabine Gaudzinski-Windheuser ise kemik yağı üretiminin emek yoğun bir işlem olduğunu, bu nedenle belirli miktarda kemiğin bir arada bulunmasının üretimi kârlı kıldığını açıkladı. Araştırmacılar, Neandertallerin bu “yağ kotası” hesabını bilinçli olarak yaptığını; bunun toplulukların çevrelerini okuyabildiğine ve kaynakları önceden planlayarak kullandığına işaret ettiğini belirtiyor.
Neumark-Nord’un önemi ve korunum durumu
Projenin Leiden ayağını yürüten Prof. Wil Roebroeks, Neumark-Nord’u diğer alanlardan ayıran en önemli özelliğin yalnızca tek bir noktanın değil, bütünüyle tüm bir bölgenin korunmuş olması olduğunu vurguladı. Roebroeks, Neandertallerin bir bölgede geyikleri avlayıp yüzdürdüğünü, başka bir bölgede filleri yoğun biçimde işlediğini ve merkezi bir noktada yüzlerce memelinin iskeletinden yağ erittiğini söyledi. Bitki kullanımına dair izlerin de bulunduğunu, bu tür kanıtların nadiren korunduğunu belirterek aynı peyzajdaki geniş davranış yelpazesinin Neandertallerin kültürüne dair zengin bir tablo sunduğunu ifade etti.
Araştırmacılardan Fulco Scherjon da Neumark-Nord’un yalnızca tek bir noktanın değil, tüm bir coğrafi alanın korunmuş olması açısından benzersiz olduğunu belirtti. Bu alanın Neandertallerin çevrelerini, hem bitki örtüsünü hem de hayvan topluluklarını nasıl etkilediğini inceleme fırsatı sunduğunu ve bu denli eski bir alan için son derece nadir bir durum olduğunu söyledi.
Önceki çalışmalar, bölgede yaşayan Neandertallerin 13 tona kadar ulaşabilen ve 2.000’den fazla yetişkin günlük besin porsiyonu sağlayabilen düz dişli mamutları avladığını, bitkileri kullandığını ve bitki örtüsünü yönetmek amacıyla ateşe başvurduğunu ortaya koymuştu. Neumark-Nord çevresinde ve yakın bölgelerdeki Rabutz, Gröbern ve Taubach gibi alanlarda da benzer bulgular elde edildi; Taubach’ta 76 gergedan ve 40 düz dişli file ait kesik izli kemikler bulundu.
Yeni bulgular, tüm bu veriye yeni bir katman ekleyerek Neandertallerin ne denli karmaşık ve planlı bir hayatta kalma stratejisi geliştirdiğini bir kez daha gösteriyor.
