Nöbetçi Eczaneler
Kronik Böbrek Hastalığında Artışın Nedenleri ve Korunma Önerileri
Toplumumuzda kronik hastalıklar yaygın görülüyor; özellikle hipertansiyon ve diyabet, kontrol altına alınmadığında ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Bu hastalıklardan biri de böbrek yetmezliğidir. Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Erol Demir, ülkemizde yaklaşık 9 milyon kronik böbrek yetmezliği hastası bulunduğuna dikkat çekerek, hipertansiyon ve böbrek hastalarını uyardı.
Böbrek Yetmezliği Neden Artıyor?
Böbrek yetmezliğindeki artış; toplumun giderek yaşlanması, obezitenin yaygınlaşması, diyabet ve hipertansiyon gibi kronik hastalıkların sıklığının artması, hastaların bu tabloya karşı farkındalığının düşük olması ve yeterince iyi tedavi edilememesi ile ilişkilidir.
Yaygın Hurafeler ve Gerçekler
Toplumda şu tür yaygın inanışlar var: “Su içmekle böbrek hastalığı düzelir”, “özel tuzlar (kaya tuzu, Himalaya tuzu) faydalıdır” veya “çok üşüdüm, böbreklerim o yüzden bozuldu”. Oysa sadece su içmekle böbrek hastalığı düzelmez; tuzlar arasında belirgin fark olduğunu gösteren güvenilir bir çalışma bulunmamaktadır. Ayrıca soğukta kalmakla böbrek hastalığı gelişmez.
Farkındalık Çok Düşük
Kronik böbrek hastalığının erken döneminde genellikle belirti olmadığı için hastalar bunu fark edemez. Hastalık sessiz seyrettiğinden çok az sayıda kişiye tanı konulmakta; bu da tedavide gecikmelere ve hastalığın ilerleyerek son dönem böbrek yetmezliğine erken ulaşmasına yol açmaktadır.
Erken Belirtiler
Erken evrelerde belirti yoktur, ancak hastalık ilerledikçe şikayetler artar. Erken dönemde görülebilecek belirtiler arasında kansızlık, gece idrara kalkma, idrarda köpürme ve kan görülmesi sayılabilir.
Ani Böbrek Hasarının Nedenleri
Ani böbrek hasarı özellikle yaşlı kişilerde şu nedenlerle gelişebilir: bilinçsiz ilaç kullanımı (özellikle ağrı kesiciler ve antibiyotikler), kontrast maddeler (tomografi veya anjiyografi işlemi sırasında damardan verilen ilaçlar), enfeksiyonlar veya kanser.
Ani böbrek hasarına yol açan sebeplerin uzun sürmesi veya hipertansiyon, diyabet, böbrekte taş hastalığı ve bazı ailevi böbrek hastalıkları varlığında kronik böbrek yetmezliği gelişebilir.
Önemli Belirtiler ve Ciddiye Alınması Gereken Şikayetler
Ellerde ve bacaklarda ödem ile hipertansiyon görülebilir. Böbrekler sessizce zarar gördüğünde sıradan belirtiler göz ardı edilebilir; bu nedenle uzun süren yorgunluğu ciddiye almak gerekir.
İleri böbrek yetmezliğine işaret eden şikayetler arasında ilerleyici yorgunluk, halsizlik, bulantı, kusma, iştahsızlık, kaşıntı, nefes darlığı ve idrar miktarında azalma sayılabilir.
Hastalara Tavsiyeler
Diyabet ve hipertansiyonu olanların ilaç tedavisi, diyet ve düzenli ölçümlerle takip edilmesi böbrek hastalığı gelişimini engelleyecek veya yavaşlatacaktır. Kronik hastalığı olan kişilerin (diyabet, hipertansiyon, kalp hastalığı, karaciğer yetmezliği tanısı aldıktan sonra) yılda en az bir kez idrar ve kan tahlili ile böbrek fonksiyonlarını mutlaka tetkik ettirmeleri önemlidir.
Bunlara Dikkat Edin
– 40 yaşından sonra her bireyin evine mümkünse bir tansiyon aleti alması, hipertansiyon tanısı ve takibini kolaylaştıracaktır.
– Gelişigüzel ağrı kesici ve antibiyotik kullanımı önemli bir sorundur; bu ilaçlar mutlaka hekim kontrolünde alınmalıdır.
Sadece İlaçlara Güvenmeyin — Alınması Gereken Diğer Önlemler
Diyabet ve yüksek tansiyon tedavisi yalnızca ilaçlarla sağlanmaz. Tedavinin başarılı olabilmesi ve organ hasarına karşı (böbrek, kalp yetmezliği gibi) korunma sağlanması için yaşam tarzı değişiklikleri şarttır: