Nöbetçi Eczaneler
Ürik Asit Nedir ve Nasıl Oluşur?
Ürik asit, vücuttaki hücrelerde ve besinlerde bulunan pürinlerin parçalanmasıyla ortaya çıkan bir atık maddedir. Pürinlerin parçalanması sırasında ürik asit üretilir; kan içinde çözünerek böbreklere ulaşan ürik asit normalde idrarla atılır. Ancak kandaki ürik asit seviyesi normal referans aralıklarının üzerine çıktığında hiperürisemi yani ürik asit yüksekliği oluşur. Bu durum, vücudun aşırı miktarda ürik asit üretmesi veya böbreklerin ürik asidi yeterince verimli atamaması sonucunda ortaya çıkar.
Hiperürisemi Sinsi Bir Tehlikedir
Genellikle tek başına belirti vermese de uzun süre yüksek seyreden ürik asit seviyeleri önemli sağlık sorunlarına zemin hazırlayabilir. İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk, ürik asit yüksekliğini ‘sinsi düşman’ olarak nitelendiriyor ve şu bilgileri paylaşıyor.
Alkolün Etkisi
Alkol riski yüzde 90 artırır Alkol, hem ürik asit üretimini artırır hem de ürik asidin atılımını azaltır; bu nedenle ürik asit yüksekliğine yol açar. Bira özellikle fazla miktarda pürin içerdiği için risklidir. Alkolün türünden çok miktarı önemlidir: günde 15 gramdan fazla alkol (şarap, bira ve diğerleri) hiperürisemi riskini yüzde 90 artırır.
Tansiyon İlaçları ve Yaygın İlaçların Etkileri
Tansiyon ilaçlarının etkisi Hipertansiyon tedavisinde sık kullanılan tiazid grubu idrar söktürücüler şeker düzeyini olumsuz etkiler ve ürik asit düzeyini yükseltirler; sadece bu nedenle kişilerde metabolik sendrom gelişebilir. Metabolik sendromda tansiyonun daha da yükseldiği bilinmektedir. Bu tür ilaçlar hipertansiyon tedavisinde mümkün olduğu kadar az kullanılmalıdır. Yine gündelik hayatta sık kullanılan aspirin, ürik asidin böbreklerle atılımını zorlaştırarak ürik asit düzeyini yükseltebilir.
Normal Ürik Asit Değerleri
İşte normal değerleri Ürik asit testi kan tahliliyle yapılır. Yetişkinlerde normal değer aralıkları şöyledir: Kadınlar için: 2.7–7.3 mg/dL; Erkekler için: 4.0–8.5 mg/dL.
Fruktozun ve Meyve Ürünlerinin Rolü
Fruktoz da bir nedendir Günde 50 gramdan fazla fruktoz (meyve şekeri) alımı karaciğere toksik olabilir; karaciğeri yağlandırır, ürik asit artışına neden olur ve metabolik sendrom, diyabet ve kalp damar hastalıkları riskini artırır.
Meyvelere ve bala dikkat! Meyve ve balda fruktoz miktarı fazladır; bu nedenle ürik asit oluşumu artabilir. Ancak meyve ve balda bulunan C vitamini, diğer vitaminler ve antioksidanlar, oluşan ürik asidin böbrekler yoluyla atılımını artırarak denge sağlar. Özellikle C vitamini ürik asit atılımını teşvik eden önemli bir antioksidan vitamindir. Meyve sularında ise C vitamini miktarı çok düşük olduğu ve lif içermedikleri için ürik asit yükselebilir. Hayvansal ağırlıklı beslenenlerde hem ürik asit oluşumu artar hem de C vitamini eksikliği nedeniyle ürik asit atılımı azaldığından gut krizleri artabilir.
Gut Hastalığı Nasıl Gelişir?
Gut hastalığı nasıl gelişir? Gut, sodyum ürat kristallerinin eklemlerde birikmesine ve çökmesine bağlı olarak ortaya çıkan eklem iltihabıdır. Genellikle fazla protein ve alkol içeren bir yemek sonrasında, gece veya sabaha karşı ortaya çıkar; erkeklerde daha sıktır. Gutun ilk ve en önemli belirtisi çok ağrılı, akut başlangıçlı bir eklem krizidir. En sık ayak başparmağında görülür ve burada müthiş ağrı hissedilir. Ayağın diğer eklemleri, diz, el bileği ve el parmak eklemleri de akut ataklara tutulabilir.
Ataklar başlangıçta genellikle tek bir eklemde ortaya çıkar; zamanla birden fazla eklemi tutma olasılığı artar. Ancak her ürik asit yükseldiğinde gut atağı ortaya çıkmaz; yine de gut hastalığı genellikle ürik asit yüksekliğinden sonra gelişir.
Risk Faktörleri
İŞTE RİSK FAKTÖRLERİ
Nelere Dikkat Edilmeli?
Nelere dikkat edilmeli?
Ürik Asit Yüksekliğinin Nedenleri
ÜRİK ASİT NEDENLERİ Ürik asit yüksekliğinin en önemli nedenleri arasında; vücudun çok fazla ürik asit üretmesine yol açan obezite, hipertansiyon ve diyabet gibi metabolik sendromlar; genetik faktörler; pürinden zengin beslenme (sakatat, yağlı balıklar, deniz ürünleri); bazı ilaçlar; ve ürik asidin idrar yolu ile atılım yeteneğini azaltabilen böbrek taşı veya böbrek hastalıkları yer alır.
Diyabet ve Metabolik Sendrom ile İlişkisi
Diyabetle kardeş hastalıktır Şeker hastalığı, hipertansiyon ve ürik asit yüksekliği birbirine yakın ilişkili rahatsızlıklardır; birinin ortaya çıkması diğerlerinin de ortaya çıkma ihtimalini artırır. Ürik asit yüksekliği aynı zamanda metabolik sendromun bileşenlerinden biridir. Metabolik sendromda abdominal obezite (bel kalınlığı), şeker hastalığı, hipertansiyon, kanda HDL’nin düşüklüğü ve trigliseridlerin yüksekliği bir arada görülür. Bu tablo içinde ürik asit yüksekliği; böbrek taşlarına, karaciğer yağlanmasına ve hipertansiyona yol açabildiği gibi kalp-damar hastalıkları riskini de artırır.