Nöbetçi Eczaneler
Pokémon Go verileri ve askeri uygulamalar hakkında iddialar doğrulandı
Bir dönemin dünya çapında en çok izlenen çizgi filmlerinden esinlenen artırılmış gerçeklik oyunu Pokémon Go, 2016’da piyasaya sürülmesinin ardından 2020’li yıllarda dijital güvenlik ve askeri teknoloji gündeminde tartışma konusu oldu. Oyuncuların telefonlarıyla topladığı mekânsal verilerin, kamikaze insansız hava araçlarının (İHA) navigasyon sistemlerini eğitmekte kullanıldığına dair iddialar, DroneXL sitesinde yayımlanan belgelerle birlikte doğrulandı.
Niantic ve Vantor ortaklığı: Amaç ve teknik yaklaşım
Oyunun sahibi Niantic, askeri dronelar için mekânsal tespit yazılımları geliştiren Vantor şirketiyle bir iş birliği kurduğunu açıkladı. Henüz başlangıç aşamasında olan bu iş birliğinin teknik hedefleri şu şekilde özetleniyor:
- Sinyalsiz navigasyon: İş birliği, uydu sinyallerinin engellendiği, yanıltıldığı veya karıştırıldığı savaş alanlarında otonom sistemlerin yön bulabilmesini amaçlıyor.
- Görüntüyle yön bulma: Pokémon Go kullanıcılarının topladığı kamera, lokasyon ve ses kayıtları sayesinde İHA’lara komut veren yapay zekânın, GPS sinyali olmasa dahi mevcut görsel haritalarla saldırı ve koordinasyon gerçekleştirebileceği belirtiliyor.
Veri toplama süreci ve mülkiyet devri
Niantic, Nintendo ile ortak geliştirdiği oyunla 2018 itibarıyla dünya genelinde 800 milyondan fazla indirmeye ulaştı. 2021’de gelen bir güncelleme ile oyuncuların gerçek mekanları cihazlarıyla taramaları karşılığında oyun içi ödüller kazanabildiği “Pokéstops” özelliği devreye sokuldu. Niantic, oyun bölümünü 2025 yılında Suudi Arabistan ortaklı Scopely şirketine 3,5 milyar dolara devretmeden önce, kullanıcıların onay vererek yüklediği geçmiş tarama verilerini topladı.
Şirketler tarafından Guardian Australia’ya yapılan açıklamada, ham yer tarama verilerinin doğrudan Vantor’a verilmediği; bu verilerin yalnızca Niantic’in kendi temel yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanıldığı savunuldu. Niantic sözcüsü, taramaların oyuncular tarafından hizmet şartları ve gizlilik politikası çerçevesinde gönüllü olarak paylaşıldığını ifade etti.
Tepkiler ve askeri sözleşmeler
Vantor Ürün Müdürü Peter Wilczynski, şirketin Şubat ayında ABD Ordusu ile eğitim yazılımları için 217 milyon dolara varan bir anlaşma imzaladığını belirtti. Bu açıklama, sivil verilerin askeri amaçlarla kullanılması konusunda uzmanların eleştirisini çekti. Dijital Haklar İzleme Grubu Politika Başkanı Tom Sulston, kullanıcıların uzun yasal metinleri okumadan onay verdiğini ve ücretsiz servislerin kullanıcıları birer “ürün” olarak gördüğünü hatırlatarak yasal düzenleyicileri göreve çağırdı.
Sydney Üniversitesi’nden Dr. Rob Nicholls ise bu durumun buzdağının görünen kısmı olduğunu, geçmişte Strava gibi spor uygulamalarının verilerinin de askeri tesislerin yerini belirlemek için kullanıldığını aktardı.
Türkiye’deki kullanıcılar ve uluslararası yasaklar
Türkiye’de hâlâ binlerce kişi tarafından indirilmeye devam eden Pokémon Go, taşıdığı riskler nedeniyle geçmişte İran ve Çin’de “milli güvenlik” gerekçesiyle tamamen yasaklanmıştı. Haberde aktarılanlar, Niantic ile Vantor arasındaki iş birliğinin kapsamı ve veri kullanımı konusundaki açıklamalar çerçevesinde alındığı şekliyle haberleştirilmektedir; habere yorum eklenmemiş, yalnızca bildirilen bilgiler aktarılmıştır.