ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Güney Kore’nin Busan kentinde ilk yüz yüze görüşmelerini gerçekleştirdi. İki süper güç, nadir toprak elementleri, tarım ürünleri, fentanil ve çip tedariki gibi stratejik konularda belli başlı mutabakatlar sağladı.
Görüşme yaklaşık 1 saat 40 dakika sürdü; liderler el sıkıştı ve Trump, Şi’yi araçasına kadar uğurladı. Toplantı sonrası yapılan açıklamalarda hem ekonomik hem de güvenlik boyutlarında adımlar atıldığı vurgulandı.
Nadir toprak elementlerinde geçici uzlaşma
Çin, elektronik, savunma ve yeşil teknoloji için kritik öneme sahip nadirenki toprak elementlerinin ihracatına yönelik kısıtlamaları bir yıl süreyle askıya alma kararı aldı. ABD tarafı bu hamleyi önemli bir geri adım olarak değerlendirdi; Trump, Çin mallarına uygulanan tarifeleri yüzde 57’den yüzde 47’ye indirme yönünde karar aldığını bildirdi.
Fentanil ve tarım ilişkili adımlar
Çin, ABD’ye yönelik fentanil sevkiyatlarını azaltma sözü verdi; karşılığında bu ürünlerle ilişkili vergi indirimleri uygulandı. Trump, fentanil bağlantılı vergilerin yüzde 20’den yüzde 10’a çekildiğini duyurdu. Ayrıca Çin’in “çok büyük miktarda” Amerikan soya fasulyesi ve diğer tarım ürünleri alacağı açıklandı; ABD bu gelişmeyi hem tarım sektörü hem de iç güvenlik açısından olumlu bir adım olarak nitelendirdi.
Çip alımları ve teknoloji sınırlamaları
Taraflar, Çin’in Nvidia ile belirli çip alımları konusunda müzakerelere başlayacağı konusunda anlaştı. Ancak yeni nesil Blackwell yapay zekâ çipleri bu kapsamın dışında bırakıldı; bu, ABD’nin stratejik teknoloji kısıtlamalarını sürdürme niyetinin işareti olarak değerlendirildi.
Nükleer test açıklaması ve uluslararası tepkiler
Görüşmeden önce Trump, ABD’nin nükleer silahlarını “eşit şartlarda” test etmeye başlayacağını duyurdu; bu açıklama 1992’den beri uygulanan moratoryumu sona erdirebilecek nitelikte algılandı. Ancak testlerin zamanlaması, yeri ve kapsamına dair resmi bir detay verilmedi. Silah Kontrol Derneği gibi kuruluşlar bu adama sert tepki gösterdi ve potansiyel olarak küresel anlaşmaları zedeleyebileceğine dikkat çekti.
Liderlerin açıklamaları ve gelecek ziyaretler
Trump, görüşmeyi “10 üzerinden 12” olarak nitelendirirken Şi Cinping, farklılıkların doğal olduğunu ancak ortak gelişmenin mümkün olduğunu söyledi. Taraflar, nisan ayında Trump’ın Çin ziyareti ve ardından Şi’nin ABD’ye ziyaret planı gibi karşılıklı ziyaretleri duyurdu.
Kapsamlı değerlendirme ve piyasa yansımaları
Uzmanlar, nadir elementler ve fentanil konularında sağlanan ilerlemeyi genelde geçici bir rahatlama olarak görüyor; pek çok yorumcu bunu stratejik rekabetin üzerini örtebilecek taktiksel bir mola şeklinde değerlendirdi. Busan zirvesi küresel piyasalarda kısa süreli bir rahatlama sağladı; ancak Trump’ın nükleer test açıklaması yeni bir belirsizlik unsuru olarak piyasalar üzerinde baskı yaratmaya devam ediyor.
