TBMM’de Yükseköğretim Kanunu Teklifi Görüşmeleri Başladı
TBMM Başkanvekili Celal Adan yönetiminde toplanan TBMM Genel Kurulu’nda, üniversitelerden ilişiği kesilen öğrencilere yeniden öğrenim hakkı tanıyan “öğrenci affı” düzenlemesini de içeren Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin görüşmelerine başlandı. Görüşmeler sırasında, yabancı uyruklu kontenjanında uzmanlık eğitimi görenlere döner sermaye ek ödemesi yapılmasını öngören birinci madde teklif metninden çıkarıldı.
YÖK Eleştirileri ve Kaldırılmasına Dair Talepler
CHP İstanbul Milletvekili Enis Berberoğlu, teklifin 2’nci maddesi üzerine söz alarak YÖK’e ilişkin eleştirilerini sıraladı. Berberoğlu, YÖK’ün zararlı bir kurum olduğunu belirterek, kuruluşunun 12 Eylül darbesinin ürünü olduğunu ve KHK’larla akademisyenlerin ihraç edilmesi gibi uygulamalara zemin hazırladığını ifade etti. Geçmişte sakalı nedeniyle görevden alınan Emre Kongar örneğini anımsatan Berberoğlu, meslek liselileri ile imam hatiplilerin üniversiteye girişinin katsayı nedeniyle engellendiğini, bunun meslek liselerine zarar verdiğini söyledi. Bu gerekçelerle YÖK’ün baştan sona kaldırılması gerektiğini savundu.
Berberoğlu ayrıca öğrenci affına ilişkin bir ayrıntıya dikkat çekti: Son öğrenci affının 2022’de çıkarıldığını, o dönemde aftan daha önce yararlanmamış olma şartı bulunduğunu hatırlattı. 2023 depremi gibi etkenlerle eğitimine ara vermek zorunda kalan öğrencilerin aynı kısıtlama nedeniyle yeniden mağdur edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Yükseköğretim Politikalarına İlişkin Eleştiriler
İYİ Parti Aksaray Milletvekili Turan Yaldır, hükümetin yükseköğretim politikalarını eleştirdi. Özel üniversite ücretlerinin yüksek olduğunu, ailelerin çocuklarını okutabilmek için büyük fedakarlıklar yaptığını belirten Yaldır, 2002’de 78 olan üniversite sayısının 208’e çıkarıldığını, plansız açılan, nitelikten uzak birçok yükseköğretim kurumu nedeniyle işsizler ordusuna yeni katılımlar olduğunu söyledi. Genç nüfusun doğru yönlendirilmediğini; okumaya yatkın olanların üniversiteye, mesleğe yatkın olanların modern meslek liselerine yönlendirilmesi gerektiğini ifade ederek, plansız politika sonucu gençlerin geleceğinin heba edildiğini savundu.
Akademik Özgürlük ve Üniversitelerdeki Sorunlar
CHP Aydın Milletvekili Hüseyin Yıldız, üniversitelerde akademik özgürlüğün kısıtlandığını belirtti. Birçok üniversitede profesör bulunmadığını, öğrencilerin nitelikli eğitim alamadığını savunan Yıldız, öğrencilerin Türkiye’yi tartışamadığını ve özgürce konuşamadıklarını, çünkü tutuklamalarla baskı uygulandığını söyledi. Akademisyenlerin baskı altında olması halinde bilim ve teknolojide üretim yapılamayacağını, mezunların memnun olmadığını ifade etti.
DEM Parti Van Milletvekili Zülküf Uçar da akademik özgürlüklerin kısıtlandığını ve YÖK’ün üniversiteler üzerindeki etkisini eleştirdi. “Barış Akademisyenleri” bildirisi imzacılarının ihraç edildiğini, KHK uygulamalarının bunun örnekleri olduğunu belirtti. Birçok akademisyenin ekonomik ve sosyal tecrit yaşadığını, Anayasa Mahkemesi’nin ifade özgürlüğü ihlali kararlarının istisnalar dışında uygulanmadığını, hâlâ akademisyenlerin geri dönüşlerini engelleyen bir anlayışın sürdüğünü söyledi. Uçar, merkezi yönetim anlayışının ve YÖK aracılığıyla kurulan merkeziyetçi tahakkümün özgür araştırma önündeki başlıca engellerden biri olduğunu ifade etti.
Tez Ticareti ve Sahtecilik İddiaları
Yeni Parti İzmir Milletvekili Yüksel Taşkın, yükseköğretimde tez ticareti ve sahte diploma iddialarına dikkat çekti. İnternette para karşılığı tez yazımı hizmeti sunan çok sayıda şirketin hâlâ erişilebilir olduğunu belirten Taşkın, bu durumun siyasette ve bürokraside etkin konumda olan pek çok kişinin eserlerinin başkalarına yazdırıldığına yönelik yaygın bilinen bir sır haline geldiğini söyledi. Son yıllarda sahte diploma, sahte yayın ve sahte doçentlik olaylarının arttığını; son iki yılda iki akademisyenin doçentlik unvanının sahtecilik nedeniyle geri alındığını aktardı.
Taşkın, Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu’nun 2016-2020 dönemine ilişkin incelemelerinde 491 sahte lise diploması tespit edildiğini, bu diplomalarla yabancı öğrenci kontenjanından Türkiye’deki üniversitelere kayıt yapıldığını ve bunlardan 204’ünün hukuk, 80’inin tıp fakültelerine yerleştiğini söyledi.
Vakıf Üniversitelerine İlişkin Düzenleme Değişikliği
Kanun teklifinin 9’uncu maddesine ilişkin AK Parti milletvekillerinin verdiği değişiklik önergesi kabul edildi. Buna göre 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ek 11’inci maddesinde öngörülen değişiklikten, değiştirilen ikinci fıkranın (c) bendinin teklif metninden çıkarılması ve diğer bentlerin buna göre teselsül ettirilmesi kararlaştırıldı. Gerekçede, vakıf yükseköğretim kurumunun mütevelli heyeti veya kurucu vakfında üye olan kişilerin başka vakıf yükseköğretim kurumunun mütevelli heyetinde veya kurucu vakfında üye olmasının yaptırım kapsamı dışına çıkarıldığı belirtildi.
Genel Kurul’un Kapanışı ve Kalan Maddeler
Kanun teklifinin 1 ila 14’üncü maddelerinin kabul edilmesinin ardından 15 – 27’nci maddeleri kapsayan ikinci bölüme geçildi. İkinci bölüm üzerine milletvekillerinin kürsü konuşmaları tamamlandıktan sonra Genel Kurul, kalan maddeleri görüşmek üzere 30 Temmuz Perşembe günü saat 14.00’te tekrar toplanmak üzere birleşimi kapadı.
