TBMM Milli Savunma Komisyonu’nda Uzman Erbaş Kanunu Teklifi Görüşüldü
TBMM Milli Savunma Komisyonu’nda, Uzman Erbaş Kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun teklifi görüşüldü. Teklif; tabip ve diş hekimi subayların yükümlülük sürelerini tamamlamadan ayrılmaları halinde meslek icra sınırlamaları, TSK’dan ayrılan subayların yeniden muvazzaf göreve alınmaması, idari yargı kararlarının uygulanmasına yönelik istisnalar ve sözleşmeli erbaş ile erlerin kamu kurumlarında istihdamı gibi düzenlemeleri içeriyor.
CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, düzenlemelerin büyük bölümünün personel rejimi, hukuk güvenliği, çalışma hakkı ve liyakat ilkesi açısından sorunlar taşıdığını belirtti. Genç, Anayasa Mahkemesi kararlarının gereğinin tam yerine getirilmediğini ve bazı maddelerde idarenin takdir alanının genişletilerek hak kayıplarına yol açabilecek düzenlemeler yapıldığını ifade etti.
Diş Hekimi Subaylara Yönelik Meslek İcra Yasağı Tartışması
Diş hekimi subayların yükümlülük sürelerini tamamlamadan ayrılmaları veya ilişiklerinin kesilmesi durumunda meslek icra yasağı öngören 2’nci madde üzerinde konuşan Genç, teklifin Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesini karşılamadığını vurguladı. Teklifte yalnızca sürenin yeniden hesaplandığı, yaptırımın özünün değişmediği; dolayısıyla kişinin belli bir süre diş hekimliği mesleğini icra edemeyeceği belirtildi. Genç, Anayasa Mahkemesi’nin yalnızca “süre fazladır” demediğini, tazminat sorumluluğuna ek olarak kişinin kamuda ya da özel sektörde mesleğini icra etmesinin engellenmesini ölçüsüz bulduğunu hatırlattı. Aynı yaptırımı farklı bir hesap yöntemiyle geri getirmenin AYM kararına uyum sağlamayacağını söyledi.
Genç, diş hekimliğinin doğrudan kamu sağlığıyla ilgili bir meslek olduğunu belirterek ağız ve diş sağlığı hizmetlerine erişimde yaşanan güçlüklere dikkat çekti: vatandaşların randevu bulmakta zorlandığı, genç diş hekimlerinin atama beklediği ve koruyucu diş sağlığı hizmetlerinin yeterince yaygın olmadığına işaret etti. Bu koşullarda yetişmiş bir diş hekiminin mesleğini icra etmesinin engellenmesinin toplumun sağlık hizmetine erişimi açısından doğru olmadığını ifade etti.
“Her Ne Sebep Olursa Olsun” İfadesine Eleştiri
TSK’dan ayrılan subayların yeniden muvazzaf olarak göreve alınmamasını düzenleyen 5’inci maddeye ilişkin değerlendirmelerde bulunan Genç, maddedeki “her ne sebeple olursa olsun” ifadesinin sorunlu olduğunu vurguladı. Böyle geniş ve ayrım yapmayan ifadelerin personel rejimi gibi hassas alanlarda ciddi hak kayıplarına yol açabileceğini belirtti.
Genç, ayrılma nedenlerinin farklı olabileceğine dikkat çekerek hukuken farklı durumda olan kişilerin aynı kapsamda değerlendirilmesinin adil olmayacağını kaydetti. Bir subayın TSK’dan ayrılmasının kendi isteğiyle, sağlık, ailevi veya zorunlu sebeplerle, idarenin işlemiyle ya da daha sonra mahkeme kararıyla hukuka aykırı bulunacak bir işlemin sonucu olarak gerçekleşebileceğini; ayrıca olağanüstü koşullar veya kurumsal süreçler nedeniyle ayrılmaların olabileceğini söyledi. Tüm bu ihtimalleri tek bir cümleyle aynı sonuca bağlamanın adaletsiz olduğunu belirtti.
Genç, maddenin şeffaflıktan uzak olduğunu söyleyerek şu soruları yöneltti: Bu düzenleme hangi somut ihtiyaçtan doğdu? Bugüne kadar TSK’dan ayrılıp yeniden muvazzaf alınan subaylarla ilgili hangi sorunlar yaşandı? Kaç kişiyi ilgilendiriyor? Mahkeme kararıyla haklılığı ortaya çıkanlar bu kapsamın dışında mı kalacak? İdarenin hatalı işlemiyle ayrılmak zorunda kalan bir subay da bu yasağa tabi olacak mı? Bu soruların cevabının net olmadığını, bu nedenle maddeyi şeffaf bulmadıklarını ifade etti.
İdari Yargı Kararlarının Uygulanmasına İlişkin Düzenleme Eleştirisi
Genç, idari yargı kararlarının uygulanmasını bazı dosyalarda kararın kesinleşmesine bağlayan 7’nci maddeye tepki gösterdi. Düzenlemenin hukuk devletinin temel ilkelerine dokunduğunu belirterek, mahkeme kararlarının idare tarafından gecikmeksizin uygulanıp uygulanmayacağının net olması gerektiğini vurguladı. Hukuk devletinde mahkeme kararlarının idare tarafından uygulanmasının zorunlu olduğunu, idarenin mahkeme kararını beğense de beğenmese de yerine getirmek zorunda olduğunu hatırlattı; çünkü idarenin işlem ve eylemleri yargı denetimine tabidir ve dava açmanın anlamının bu olduğunu söyledi.
Genç, düzenlemenin göreve iade kararlarını fiilen etkisizleştireceğini belirtti: güvenlik soruşturması, arşiv araştırması, terör iltisakı veya 375 sayılı KHK’nın geçici 35’inci maddesi gibi başlıklarda göreve iade sonucu doğuran mahkeme kararlarının uygulanmasının kararın kesinleşmesine bırakılmasının pratikte kişinin mahkemeyi kazansa bile göreve dönememesi sonucunu doğuracağını; idarenin haksız bulunmasına rağmen haksız işlemin sonucunun devam edeceğini ifade etti. Bu yüzden maddeyi kabul edemeyeceklerini söyledi.
Sözleşmeli Erbaş ve Erlerin Kamuya Kazandırılması ve Uzman Erbaşların Durumu
Genç, sözleşmeli erbaş ve erlerin kamu kurumlarında istihdamına ilişkin 14’üncü maddeye değindi. Düzenlemenin ilke olarak doğru olduğunu, ancak eksik olduğunu belirtti. Özellikle uzman erbaşların kapsama alınmamasına itiraz etti. Uzun yıllar Türk Silahlı Kuvvetleri’nde görev yapmış, disiplin içinde çalışmış ve sahada tecrübe edinmiş uzman erbaşların da kamu hizmetinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Geçen yıl verdiği kanun teklifinde de bu konuyu gündeme getirdiğini hatırlatan Genç, hem uzman erbaşların hem de sözleşmeli erlerin, kamunun ihtiyaç duyduğu alanlarda değerlendirilmesini önerdiğini, dolayısıyla bugün söylediğinin yeni olmadığını belirtti.
Kontenjan, Sözlü Sınav ve Uygulanabilir Mekanizma Eleştirileri
Genç, 14’üncü maddede öngörülen yüzde 10 kontenjan sınırlamasının yetersiz kalabileceğini söyledi. Kamu kurumlarının yalnızca belirli kadro ve pozisyonlarda yapacağı alımların yüzde 10’unu bu kapsama ayırmasının sahadaki ihtiyacı karşılamaya yetmeyebileceğini belirtti. Personelin sayısı, hizmet geçmişi ve kamuya kazandırılma ihtiyacı dikkate alındığında daha güçlü ve uygulanabilir bir mekanizma kurulması gerektiğini ifade etti.
Ayrıca sözlü sınav öngörülmesini eleştiren Genç, bu personelin yıllarca görev yapmış, disiplin durumu, sicili, görev performansı ve nitelik belgeleri belli olan kişiler olduğunu; bu nedenle sözlü sınav tartışmasının içine sokulmalarının doğru olmadığını söyledi. Sözlü sınavların kamu personel alımlarında en fazla tartışma yaratan alanlardan olduğunu, halk arasında liyakat yerine torpil ve subjektif değerlendirme ihtimalini akla getirdiğini belirtti.
Genel Değerlendirme
CHP’li Aşkın Genç, teklifteki maddelerin önemli hukukî ve personel rejimi sorunları barındırdığını, bazı düzenlemelerin Anayasa Mahkemesi kararlarıyla bağdaşmadığını ve idarenin takdir alanını genişleterek hak kayıplarına yol açabilecek nitelikte olduğunu dile getirdi. Ayrıca teklifin bazı maddelerinin şeffaflıktan uzak olduğu ve uygulanabilirlik açısından eksik düzenlemeler içerdiği görüşünü paylaştı.
