Evrenin En Tuhaf Gezegenlerinden Biri: PSR J2322-2650b
James Webb Uzay Teleskobu, şimdiye kadar görülen en tuhaf ötegezegenlerden birini ortaya çıkardı. Limonu andıran şekli ve benzersiz atmosferiyle dikkat çeken PSR J2322-2650b, bilim dünyasında büyük şaşkınlık yarattı. Astronomlar 1990’lı yıllardan bu yana Güneş Sistemi dışındaki gezegenleri inceliyor; ancak bu yeni keşif alışılmış tüm tanımları altüst etti.
Ölü Yıldızın Etrafında Dolanan Gezegen
PSR J2322-2650b Jüpiter kütlesine yakın büyüklükte ve bir pulsarın etrafında dolanıyor. Pulsar, ömrünü tamamlamış bir yıldızın geride kalan çekirdeği olup uzaya güçlü radyasyon jetleri saçıyor; bu jetler bir deniz feneri gibi uzayı tarıyor. Bu tür sistemler astronomlar için tamamen yabancı değil: İlk doğrulanan ötegezegenler de pulsarların çevresinde keşfedilmişti. Ancak PSR J2322-2650b’yi benzersiz kılan farklı bir dizi özellik var.
Şekli Limonu Andırıyor
PSR J2322-2650b küresel değil; güçlü kütle çekimi nedeniyle uzamış bir forma sahip ve limon ya da Amerikan futbolunu andırıyor. Bu şekil, gezegenin yıldızına aşırı yakın olmasından kaynaklanıyor. Gezegen, pulsara yalnızca 1.6 milyon kilometre uzaklıkta — Dünya’nın Güneş’e olan mesafesinin yaklaşık yüzde biri kadar — ve bu nedenle bir turunu sadece 8 saatte tamamlıyor.
Daha Önce Görülmemiş Bir Atmosfer
Bilim insanlarını asıl şaşırtan ise gezegenin atmosferi oldu. James Webb teleskobunun gözlemleri, atmosferin büyük ölçüde helyum ve karbon içerdiğini ortaya koydu. Normalde ötegezegenlerde su buharı, metan ya da karbondioksit gibi moleküller tespit ediliyor; ancak PSR J2322-2650b’de moleküler karbon baskın durumda. Bugüne kadar incelenen yaklaşık 150 ötegezegenin hiçbirinde buna rastlanmamıştı.
Karbon Bulutları ve Elmas Yağmuru İhtimali
Araştırmacılar, atmosferde karbon isinden oluşan bulutlar bulunduğunu belirtiyor. Bu bulutların yoğunlaşarak elmas yağmuruna yol açabileceği düşünülüyor.
Kavrucu Sıcaklık Farkları
Gezegen, yıldızına kütleçekimsel olarak kilitli durumda; yani bir yüzü sürekli pulsara bakıyor, diğer yüzü ise hiç ışık almıyor. Aydınlık tarafta sıcaklık 2 bin dereceyi aşarken, karanlık yüzde 650 dereceye kadar düşüyor. Bu aşırı sıcaklıklarda karbonun baskın olması, atmosferde neredeyse hiç oksijen ve azot bulunmadığı anlamına geliyor ve bu durum mevcut gezegen oluşum teorileriyle örtüşmüyor.
