İran’da Yaygın Protestolar: Ekonomik Kriz ve Rejim Karşıtı Gösteriler
İran’da 28 Aralık’ta başlayıp kısa sürede rejim karşıtı bir isyana dönüşen protestolar ülkenin dört bir yanına yayıldı. Gösteriler 31 eyaletten 27’sine ulaştı ve can kayıpları her geçen gün artıyor. İnsan Hakları Aktivistleri Ajansı verilerine göre şu ana kadar 36 kişi hayatını kaybederken, bin 200’den fazla kişi yaralandı. Fars Haber Ajansı ise çatışmalarda 250 polis ve 45 Devrim Muhafızı üyesinin yaralandığını duyurdu.
Ekonomik Kriz ve Hükümetin Yardım Teklifi
Protestoların fitilini ateşleyen ekonomik kriz derinleşiyor. Hükümet sözcüsü Fatameh Mohajerani, halkın alım gücünü korumak amacıyla aylık 7 dolar ödeme yapılacağını açıkladı. Oysa asgari geçim için 200 dolar gerektiği ifade edilen ülkede bu rakam tepki çekti. İran Merkez Bankası ise ithalatçı ve üreticilere sağlanan sübvansiyonlu döviz kurunda kesintiye giderek piyasada tartışma yaratan bir karara imza attı. Bu hamlenin, halihazırda 1 doların 1 milyon 460 bin riyale dayandığı piyasada fiyatları yükseltmesi ve sokakları daha da karıştırması bekleniyor.
Güvenlik Güçlerinin Hastanelere Müdahalesi İddiaları
Olayların şiddeti artarken güvenlik güçlerinin hastanelere girdiği iddiaları dünyada tepki uyandırdı. İlam kentindeki İmam Humeyni Hastanesi’ne sığınan göstericilere Devrim Muhafızları ve polis özel kuvvetlerinin gaz bombasıyla müdahale ettiği, kapıları kırarak içeridekilere şiddet uyguladığı öne sürüldü. ABD Dışişleri Bakanlığı, bu durumu “insanlığa karşı işlenmiş suç” olarak nitelendirerek Tahran yönetimini sert dille kınadı.
Uluslararası Tepkiler ve “Rejim Değişikliği” Tartışmaları
Sokaktaki kaos uluslararası alanda “rejim değişikliği” senaryolarını gündeme getirdi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, protestoları “Halkın kaderini eline alacağı belirleyici bir an” olarak nitelendirirken, Tahran’ı “Saldırıya uğrarsak sonuçları ağır olur” sözleriyle uyardı. ABD’de sürgünde yaşayan devrik Şah’ın oğlu Rıza Pehlevi ise Washington Post’ta yayımlanan yazısında “Rejim çatırdıyor, meşruiyetini kaybetti” dedi ve Trump yönetiminin İran halkına desteğini vurgulayarak “Tiran rejiminden kurtulma vakti geldi” çağrısında bulundu.
Cenaze Töreni ve Banka Saldırıları
Melikşahi’de protestolarda ölenlerin cenaze töreni yeni bir çatışmaya sahne oldu. Törenin ardından öfkeli kalabalık üç bankayı ateşe verdi. Güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucunda bir kişi daha yaşamını yitirdi. İran sokakları, hem ekonomik çöküşün hem de siyasi baskının gölgesinde kaynamaya devam ediyor.
