Hürmüz Gerilimi Otomotiv Tedarik Zincirini Tehdit Ediyor
ABD ve İsrail’in saldırılarıyla başlayan İran savaşı, karşılıklı misillemeler ve bölgedeki diğer ülkelere düzenlenen saldırılarla devam ediyor. İran, ABD ve İsrail’e destek veren tüm ülkeleri meşru hedef olarak ilan ederken aynı zamanda uluslararası bir koz olan Hürmüz Boğazı’nda adımlar atmaya devam ediyor. Dünyanın en önemli petrol transfer merkezi olan boğaz, Ortadoğu petrolünün uluslararası pazara açılmasını sağlıyor; Hürmüz’ün kapanması petrol başta olmak üzere birçok sektörde dengeleri değiştirebilir. Doğrudan ya da dolaylı olarak en çok etkilenen pazarlardan biri otomotiv oldu ve tüketiciler elektrikli ile hibrit araçlara yönelmeye başladı.
Petrole Odaklanırken Asıl Alarm: Ham Madde Krizi
Dünya kamuoyu, Orta Doğu’da yükselen tansiyon nedeniyle akaryakıt zamları ve buna paralel elektrikli araç (EV) talebinin artışına odaklanmışken otomotiv dünyasında asıl alarm üretim bandındaki gizli ham madde krizi için çalmaya başladı. Hürriyet’ten Taylan Özgür Dil’in haberine göre, ASCII raporu savaşın uzaması halinde çip üretimi için hayati önem taşıyan helyum, neon ve argon gibi stratejik gazların özellikle Katar üzerinden tedarikinde yaşanacak aksamanın Avrupa otomotiv sanayisinde yeni ve yıkıcı bir çip krizini tetikleyebileceği uyarısını yapıyor.
ASCII Uyarısı ve Kritik Senaryo
Viyana merkezli Supply Chain Intelligence Institute Austria (ASCII) tarafından yayımlanan rapora göre İran-İsrail-ABD eksenindeki gerilim iki ayı aşarsa Avrupa otomotiv üretimi durma noktasına gelebilir. Çip ve batarya üretiminde hayati öneme sahip helyum, neon ve argon gazlarının ana kaynağı olan Körfez ülkelerindeki sevkiyatın aksaması, Tayvan ve Güney Kore gibi üretim merkezlerini kilitleyebilir. Sektör, 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sırasında Mariupol ve Odessa’daki neon üretiminin durmasından ders alıp rezervlerini güçlendirmiş olsa da Hürmüz Boğazı’nın uzun süreli kapanması hâlâ “en kritik senaryo” olarak masada duruyor.
Tüketici Talebi ile Üretim Riski Arasındaki İnce Çizgi
Tüketici tarafında bıçak sırtı bir denge hakim. Çinli BYD’nin Manila’daki bayisinin iki haftada bir aylık kotasını doldurması ve Tayland’dan gelen yüksek talep sinyalleri, elektrikli araçlara olan anlık ilgiyi gösteriyor. Ancak General Motors’un (GM) temkinli duruşu, bu eğilimin kalıcı bir tüketici davranışına dönüşmesi için petrol fiyatlarındaki baskının en az 4 ila 6 ay boyunca yüksek seyretmesi gerektiğini işaret ediyor. GM Finans Direktörü Paul Jacobson’a göre tüketicinin yakıt tasarruflu araçlara yönelmesi için fiyatların sadece artması yetmiyor; bu yüksek seviyelerin sürekliliği gerekiyor.
Sektör Zamanla Yarışıyor
Dolayısıyla sektör, bir yandan anlık talep artışını yönetmeye çalışırken diğer yandan üretimi felç edebilecek bir gaz ve çip krizine karşı zamanla yarışıyor. ASCII raporu, özellikle Katar üzerinden sağlanan helyum, neon ve argon tedarikinde aksama yaşanması halinde Avrupa otomotiv üretiminin ciddi şekilde etkilenebileceğini vurguluyor. Tedarik zincirindeki bu risk, şimdiden üreticileri ve tedarikçileri rezerv ve alternatif kaynak arayışına itmiş durumda.
