Nöbetçi Eczaneler
Emeklilik Sistemi ’24 Saatlik Fark’la Sarsılıyor: İntibak Talebi Güçleniyor
Son dönemde yaşanan ekonomik dalgalanmalar, “çok prim ödeyenin çok maaş alması” ilkesine dayalı emeklilik düzenini derinden sarstı. Ödenen primin değil, emeklilik dilekçesinin verildiği tarihin belirleyici hale geldiği sistemde vatandaşların emekli maaşlarında ciddi farklılıklar oluştu. Sadece 24 saatlik farkın yüzde 30’a varan kayıplara yol açması milyonlarca emekliyi her yıl eriyen maaşlar nedeniyle geçim derdine düşürüyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, adil bir emeklilik sistemi için yapılması gerekenleri ve intibak düzenlemesinin kapsamını açıkladı. Karakaş, sosyal sigorta tekniğinin temel direği olan “çok prim ödeyenin çok maaş alması” ilkesinin, maaş bağlama formülündeki enflasyon ve büyüme hızı verilerinin dengesizliği nedeniyle zedelendiğini belirtti. Özellikle son 5-6 yılda görülen ekonomik dalgalanmaların yarattığı maaş farklarının, emekli adaylarını belirsizliğe ittiğini vurguladı.
Karakaş, “Bir günün bile maaşlar arasında uçurumlar oluşturduğu bir sistemde, adalet duygusu ağır yara almış durumda” diyerek mevcut tablonun kabul edilemezliğine dikkat çekti. Emeklilikte adaletin sağlanması için atılması gereken adımın “intibak yasası” olduğunu ifade etti. Aynı tezgâh başında uzun yıllar çalışan, aynı prime esas kazancı ödeyen ve aynı prim gün sayısına sahip iki vatandaşın emeklilik hayatına tamamen farklı standartlarda başlamasının değiştirilmesi gerektiğini söyledi.
Karakaş, 2000 yılı öncesi intibak yasasının SSK emeklileri ile Bağ-Kur emeklilerinin bir kısmını kapsadığını hatırlatarak, hükümetin 2013 yılında yaptığı düzenleme sırasında 2000 sonrası için de intibak yapılacağına dair vaatte bulunduğunu belirtti. Emeklilik sisteminin artık pansuman çözümler kabul etmediğini söyleyen Karakaş, 12 yıldan fazla geçen sürede çözümün Meclis’te tıkandığını vurguladı.
SGK Başuzmanı Tek Tek Anlattı: İntibakın Sağlayacakları
Karakaş, 2023 yılında emekli olanların 2022 yılında emekli olanlara göre daha düşük maaş aldığına; daha vahim örnek olarak ise 31 Aralık 2024 tarihinde emeklilik dilekçesi veren bir işçi ile 1 Ocak 2025 tarihinde dilekçe veren mesai arkadaşı arasında 24 saat yüzünden yüzde 30’luk fark oluştuğuna dikkat çekti. Gerçek bir intibak düzenlemesinin neler sağlayacağını ve kapsamının nasıl olması gerektiğini şöyle anlattı:
- Eşitlik: Aynı prim ve gün sayısına sahip olanlar, hangi tarihte emekli olurlarsa olsunlar eşit maaş alır.
- Güven: Vatandaşın sosyal güvenlik sistemine olan inancı yeniden tesis edilir.
- Hak Teslimi: Sistemde daha uzun süre kalan ve yüksek prim ödeyenlerin hakları korunmuş olur.
Karakaş, çözüm önerilerini genişleterek uygulamanın kapsamına dair görüşlerini de paylaştı. Buna göre yapılacak yeni düzenleme geçmişte olduğu gibi sadece 2,5 milyon kişiyle sınırlı kalmamalıdır; memur emeklileri de dâhil olmak üzere 16 milyonu aşkın tüm emeklileri kapsayan adil bir intibak zorunlu hâle gelmiştir. Aksi takdirde, tıpkı EYT sürecinde olduğu gibi sistem yeni mağduriyetler üretmeye ve memnuniyetsizlikleri büyütmeye devam edecektir.
Karakaş, 2000 yılı öncesinde uygulanan intibak sürecinde olduğu gibi 2000 yılı sonrasında emekli olanların da maaşlarının masaya yatırılması ve söz verilen intibak işlemlerinin yerine getirilmesi gerektiğini belirtti. Tartışmalı TÜİK verilerinin emekli maaşlarının hesaplanmasında yarattığı sorunların da çözüm çabalarını zorlaştırdığına dikkat çekti.
Sonuç olarak Karakaş, emeklilik sisteminde kapsamlı ve eşitlikçi bir intibak düzenlemesinin hayata geçirilmesinin, hem ekonomik dalgalanmaların yarattığı mağduriyetleri gidereceğini hem de sosyal güvenlik sistemine olan güveni yeniden tesis edeceğini vurguladı.