Eyyam-ı bahur sıcakları ülke genelinde etkili olacak
Ağustos ayının ilk günlerinden itibaren Türkiye’nin büyük bölümünde halk arasında “eyyam-ı bahur” olarak bilinen yoğun sıcak hava dalgası hissedilecek. İstanbul’da nemin, Güneydoğu Anadolu’da ise yüksek sıcaklıkların en belirgin etkiler arasında olması bekleniyor.
Tarihler sabit değil, modeller ilk günlerde olağanüstü ısınma gösteriyor
İstanbul Teknik Üniversitesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros, eyyam-ı bahurun meteorolojide kesin tarihleri olan resmi bir olay olmadığını, bazı takvimlerde 31 Temmuz-7 Ağustos, bazılarında 1-8 Ağustos olarak yer aldığını söyledi. Toros, atmosferik tahmin modellerinin ağustosun ilk günlerinde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkacağını gösterdiğini belirtti.
Geçen yıl rekorlar kırılmıştı
Toros, geçen yıl eyyam-ı bahur döneminde sıcaklık rekorlarının görüldüğünü aktardı. Sıcak havanın kaynağının Türkiye doğusunda Arap Yarımadası, batısında ise Afrika olduğunu, bunun bölgeler arasında farklı şiddette sıcaklık etkileri doğuracağını vurguladı. Özellikle Güneydoğu Anadolu’da 40°C’yi aşkın sıcaklıkların olabileceğini, Marmara kıyılarında ise yüksek nem nedeniyle hissedilen sıcaklığın artacağını ifade etti.
İstanbul için kısa dönem tahminleri
Prof. Dr. Toros, 3 Ağustos Pazartesi günü İstanbul’da 30°C, 4 Ağustos Salı günü ise 32°C beklediklerini belirtti ve eyyam-ı bahurun çarşambadan itibaren tüm ülkede mevsim normallerinin üzerine çıkacağını söyledi.
Sıcak hava dalgalarıyla iklim değişikliğini ayırmak gerekiyor
Toros, tek bir sıcak dönemin doğrudan iklim değişikliğinin kanıtı sayılamayacağını, ancak uzun dönemli verilerin Türkiye’de belirgin bir ısınma eğilimi gösterdiğini kaydetti.
Uzun dönemli ısınma verileri
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre 1970-1980 döneminde Türkiye ortalama sıcaklığı 12,7°C iken 2014-2025 döneminde 14,4°C’ye yükseldi; iki dönem arasında yaklaşık 1,7°C artış gözlendi. Toros, kayıtların en sıcak yılı olarak 2024’ün 15,3°C ortalamayla öne çıktığını, en soğuk yılın ise 1992 olduğunu ifade etti.
Aşırı sıcakların artışı ve sonuçları
Toros, Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 2025 iklim değerlendirmesinin Türkiye’yi giderek daha yüksek sıcaklık artışları ve aşırı hava olayları riskiyle karşı karşıya gösterdiğini, sıcak hava dalgalarının gelecekte daha sık, daha uzun ve daha etkili olabileceğini söyledi. Bu durumun şehirler, su kaynakları, tarım ve enerji sistemleri üzerinde ciddi etkileri olacağını vurguladı.
Şehir ısı adası ve kentleşme önlemleri
Toros, beton ve asfaltın ısıyı depolayarak gece atmosfere geri vermesinin şehir merkezlerini kırsala göre daha sıcak tuttuğunu, bunun şehir ısı adası etkisini oluşturduğunu belirtti. Büyük şehirlerde yeşil alan artışı, gölgelendirme ve ısı birikimini azaltacak planlama önlemlerinin önemine dikkat çekti.
Risk grupları ve korunma önerileri
Toros, yaşlılar, çocuklar, yalnız yaşayanlar ile kronik hastalığı olanların yüksek risk altında olduğunu söyledi. Günün en sıcak saatleri olan 11.00-16.00 arasında zorunlu olmadıkça dışarıda uzun süre kalınmaması, yeterli su tüketilmesi, açık renkli ve hava geçirgen kıyafetlerin tercih edilmesi, güneş altında uzun süre bulunmaktan kaçınılması ve fiziksel aktivitelerin sabah erken ya da akşam saatlerine kaydırılması gerektiğini anlattı.
Eyyam-ı bahur nedir?
Çöl sıcakları, Afrika sıcakları ya da eyyam-ı bahur terimi, yazın en sıcak ve boğucu günlerini tanımlamak için kullanılıyor. Kuzey yarımkürede temmuz-eylül arasında, güney yarımkürede ocak-mart arasında görülebilen bu olgunun kesin tarihleri coğrafi konuma ve iklim koşullarına göre değişiklik gösteriyor.
