Dört Büyük Kulüplerin 10 Yıllık Mali Tablosu ve Borç Durumu
Yıllardır Avrupa’da istenen başarıyı yakalayamayan Türk kulüpleri, milyon euroluk transfer harcamalarına rağmen mali yönden yerinde saymaya devam ediyor. Son 10 yılda Beşiktaş, Fenerbahçe, Galatasaray ve Trabzonspor olarak tanımlanan dört büyük kulübün toplamı 1 milyar 609 milyon avro zarar etti. AA muhabirinin, kulüp şirketlerinin Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) gönderdiği finansal durum ve bağımsız denetçi raporlarından derlediği verilere göre bu dört kulüp kazandıklarından yüzde 32 daha fazla harcama yaptı.
Borsada İşlem Gören Kulüp Şirketleri
Dört büyük kulübün futbol şubeleri, Beşiktaş Futbol Yatırımları Sanayi ve Ticaret AŞ, Fenerbahçe Futbol AŞ, Galatasaray Sportif Sınai ve Ticari Yatırımlar AŞ ve Trabzonspor Sportif Yatırım ve Futbol İşletmeciliği Ticaret AŞ adıyla Borsa’da işlem görüyor.
10 Sezonun Gelir-Gider Özeti
Söz konusu şirketlerin toplam geliri 5 milyar 99 milyon avroya ulaşırken, gider toplamı 6 milyar 708 milyon avro oldu.
En Fazla Zarar Fenerbahçe’de
Fenerbahçe kulübü sadece bir sezonda kâr elde etti. 2023-24 sezonunda giderlerinden 17,4 milyon avro daha fazla gelir kaydetti. Diğer dokuz sezonda zararla karşılaşan sarı-lacivertli kulüp, 10 sezon boyunca toplam 1 milyar 561 milyon avro gelir elde ederken, kasasından 2 milyar 62 milyon avro çıktı.
Beşiktaş’ın Mali Durumu
Beşiktaş, Fenerbahçe’den sonra en fazla zarar eden kulüp konumunda. Geçen 10 sezonun hiçbirinde denk bütçeyi tutturamayan siyah-beyazlı kulüp 397 milyon avro zarara uğradı. Beşiktaş’ın toplam 1 milyar 230 milyon avroluk geliri ve 1 milyar 627 milyon avroluk gideri bulunuyor.
Galatasaray’ın Zarar Tablosu
Galatasaray, 2023-24 sezonunda 41 milyon avroluk kâr elde etse de diğer dokuz sezonda zarardan kaçınamadı. Kulübün 10 sezonluk toplam geliri 1 milyar 576 milyon avro, giderleri ise 1 milyar 966 milyon avro olup, toplam zarar 390 milyon avro seviyesinde gerçekleşti.
Trabzonspor’un Mali Durumu
Trabzonspor da Beşiktaş gibi geçen 10 sezon boyunca gelir-gider dengesini sağlayamadı. Bordo-mavili kulübün 732 milyon avroluk geliri karşısında 1 milyar 52 milyon avro gideri bulunuyor ve toplamda 320 milyon avroluk açık verildi.
Bonservis Dengesi ve Net Zararı
Dört büyüklerin geride kalan 10 sezon boyunca bonservis işlemleri sonucu toplam 310,8 milyon avroluk net zararları oldu. Kulüpler futbolcu ihracatından 589,6 milyon avro gelir elde ederken, ithal ettikleri futbolcular için 900,4 milyon avro ödedi.
Toplam Borç ve Banka Borçları
Kulüp şirketlerinin 2021 Mayıs ayı itibarıyla toplam borcu 12,1 milyar liraya, o dönemin kuru ile yaklaşık 1,2 milyar avroya ulaştı. Bu borcun yüzde 75’i (9,1 milyar lira) finansal borç, yani banka borcuydu ve önemli bir kısmı döviz bazlıydı. Türkiye Bankalar Birliği aynı yıl içinde kulüpleri ekonomik olarak rahatlatmak amacıyla dört kulüple anlaşma imzaladı. Anlaşma gereği Fenerbahçe’nin 2,92 milyar, Beşiktaş’ın 2,89 milyar, Galatasaray’ın 2,22 milyar ve Trabzonspor’un 1,07 milyar liralık finansal borcu, ilk iki yıl ana para ödemesiz olmak üzere dokuz yıl vadeye yayıldı. Anlaşma Türk lirası üzerinden yapıldığı için kulüplerin döviz kuru artışından etkilenmemesi öngörülmüştü. Ancak dönemin avro kuru 10 lirayken, iki yıl içinde 30 lirayı aştı.
Anlaşmanın Etkileri ve Transfer Eğilimi
Bankalar Birliği anlaşmasıyla kredinin ana para ödemesinin olmadığı ilk iki yılda kulüplerin toparlanması beklenirken, kulüpler büyük oranda futbolcu transferlerine yöneldi. Bu eğilim, 2015-2021 ilk 6 yılda bonservis gelir-gider dengesinde sadece 16 milyon avro açık veren kulüplerin; anlaşma sonrası geçen dört sezonda toplam 294,8 milyon avro açık vermesiyle belirginleşti. Kulüpler, bankalara ödemeleri öteledikleri için gelirlerinin büyük kısmını yüksek bedelli futbolcu transferlerine yatırdı.
İlk iki senenin ardından kredilerin ana para ödemeleri yeniden başladı; buna ilave olarak faizler önemli ölçüde arttı ve kulüpler anlaşmadan çıkma arayışına girdi. Sermaye artırımları, hisse satışları, gayrimenkul kiralama veya satış gibi yöntemlerle nakit akışı sağlamaya çalışan kulüplerden önce Trabzonspor, ardından Galatasaray bankalara olan borçlarını temizledi. Mayıs ayı sonu itibarıyla bankalara 3,62 milyar lira borcu bulunan Fenerbahçe ile 3,04 milyar lira borcu olan Beşiktaş’ın da bu sezon içinde borçlarını kapatması bekleniyor.
Yeni Borçlu Muhtaplar ve Döviz Riski
Bankalar Birliği anlaşmasının üzerinden dört yıl geçti ve kulüplerin borçlu olduğu muhatap kritik ölçüde değişti. Dört yıl önce borçlarının yüzde 75’ini bankalara ödemekle yükümlü olan kulüpler şimdi futbolculara, diğer kulüplere ve menajerlere karşı borçlu pozisyonunda. Ayrıca gelirlerinin büyük kısmı Türk lirası olan ve bankalara karşı da lira üzerinden sorumlu olan kulüpler, bundan sonra tamamen döviz üzerinden borçlarını ödemek durumunda kaldılar.
Toplam Borç 50 Milyar Lirayı Aştı
Dört büyüklerin toplam borcu, 31 Mayıs 2025 itibarıyla 50,3 milyar lirayı buldu. Bu meblağın döviz karşılığı yaklaşık 1,13 milyar avro. Futbol şubesi şirketleri içinde en fazla borç Galatasaray’da, en az borç ise Trabzonspor’da bulunuyor. Şirketlerin ilişkili taraflara (kulüp ve diğer bağlı şirketler) hariç borçları raporlarda farklı kalemlerle yer alıyor.
Vergi ve SGK Borçları
Dört büyüklerin toplam vergi ve SGK borcu 6,1 milyar liranın üzerinde. Bu kalemde en az borçlu kulüp Fenerbahçe iken, en fazla borç Trabzonspor’a ait.
TFF Harcama Limitleri ve Uygulama Farkları
Türkiye Futbol Federasyonu (TFF), 2019-20 sezonu itibarıyla kulüplerin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla harcama limiti kısıtlaması getirdi. Buna rağmen dört büyük kulübün her sezon zarar etmeye devam etmesi dikkat çekiyor. TFF, her kulübün son üç sezonundaki gelir ve giderlerini inceleyerek yeni sezonda futbolcu, antrenör ve menajerlere yapılacak ödemelerin tavanını belirliyor ve bu tutarlar her sezon öncesi federasyonun resmi internet sitesinde paylaşılıyor.
Talimat gereği bonservis gelir-gider farkları, şirketlerin sermaye artırımları ve kazanılacak UEFA para ödülleri sonrasında bu limitler güncelleniyor; ancak bu güncellemeler kamuoyuyla ayrıntılı olarak paylaşılmıyor. Bu yüzden TFF’nin sezon başında açıkladığı limitlerle sezon sonunda kulüplerin açıkladığı gelir-gider tablosu arasında ciddi farklar ortaya çıkıyor. Örneğin 2024-25 sezonu başında TFF’nin duyurduğu takım harcama limitlerinde dört büyüklerin toplam bütçesi 10,2 milyar lirayken, kulüplerin aynı sezona dair mali tablolarına göre yapılan harcama 19,4 milyar lira olarak kaydedildi.
