DEP Milletvekillerinin Tutuklanmasının Araştırılması İçin TBMM’ye Önerge Verildi
DEM Parti Şırnak Milletvekili Ayşegül Doğan, 2 Mart 1994’te DEP milletvekillerinin tutuklanmasının araştırılması, sorumluların açığa çıkarılması ve yaşanan mağduriyetlerin tespit edilerek gerekli tedbirlerin alınması için TBMM Başkanlığı’na araştırma önergesi verdi.
“DEVLETİN, CUMHURİYET VE DEMOKRASİYİ KORUMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ BULUNMAKTADIR”
Önergenin gerekçesinde şu ifadelere yer verildi: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası devleti insan haklarına saygılı, adalet anlayışına dayanan bir cumhuriyet olarak tanımlamakta ve egemenliğin halkta olduğunu vurgulamaktadır. Devletin, cumhuriyet ve demokrasiyi koruma yükümlülüğü bulunmaktadır. Ancak tarihsel ve güncel uygulamalar, Kürt halkının seçilmiş temsilcilerinin siyasi ve hukuki haklarının sistematik olarak engellendiğini ve demokratik kurumların baskı altında olduğunu göstermektedir. Bu durum yalnızca anayasal yükümlülüklerin ihlali değil, aynı zamanda demokratik, sosyolojik ve tarihsel olarak da ciddi bir sorun teşkil etmektedir.
1994 yılında halk tarafından seçilen Kürt siyasetçiler Leyla Zana, Orhan Doğan, Ahmet Türk, Hatip Dicle, Sırrı Sakık, Selim Sadak, Sedat Yurtdaş ve Mahmut Alınak’ın dokunulmazlıkları kaldırılmış, gözaltına alınmış ve tutuklanmıştır. Söz konusu siyasetçiler, Devlet Güvenlik Mahkemeleri (DGM) tarafından yürütülen hukuk dışı ve siyasi yargılamalarla vatan hainliğiyle suçlanıp idamla yargılanmış ve ağır hapis cezalarına çarptırılmıştır. Mensubu oldukları Halkın Emek Partisi (HEP) ve Demokrasi Partisi (DEP) ise Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılmıştır.
2 Mart 1994 tarihinde Orhan Doğan ve Hatip Dicle’nin TBMM çıkışında sivil polislerce gözaltına alınması, önergede demokrasi ve hukuka yönelik açık bir darbe olarak nitelendirilmiştir.
Önergede ayrıca Kürt halkının temsil haklarının ihlal nedenlerini ortaya çıkarmak, sorumluları belirlemek ve benzer darbe uygulamalarını önleyecek mekanizmalar oluşturmak ile bu yönde çözüm önerileri geliştirmenin parlamentonun asli görevlerinden biri olduğuna değinilmiştir.
Metinde, 1994–2026 yılları arasında başta Kürt siyasetçiler olmak üzere seçilmişlere yönelik gözaltı, tutuklama ve parti kapatma uygulamaları, yerel yönetimlerde halk iradesinin gasp edilmesi ile mevzuat ve uygulamaların anayasa ve uluslararası hukuk açısından değerlendirilmesinin parlamentoda ciddiyetle ele alınması gerektiği vurgulanmıştır. Bu süreçlerin nedenlerinin ve sorumlularının açıklıkla ortaya konulmasının demokrasi ve insan haklarını koruma ve yaşatma yükümlülüğünün bir gereği ve acil bir ihtiyaç olduğu belirtilmiştir.
