Bilim insanları, koşan sıçanların beyin aktivitelerini inceleyerek, kat edilen mesafeyi ölçen dahili bir mekanizmanın izini sürdü. Araştırmada, beynin navigasyon merkezindeki belirli nöronların düzenli ritimlerle ateşlenmesi sayesinde hayvanların ne kadar yol aldığını tahmin ettikleri ortaya kondu.
St Andrews Üniversitesi ekibi, sıçanları belirli mesafeleri koşmaya alıştırdı ve kayıt cihazlarıyla beyin sinyallerini takip etti. Elde edilen veriler, bazı hücrelerin her yaklaşık 30 cm’de bir periyodik olarak aktif hale geldiğini gösterdi; bu davranış, adeta bir kilometre sayacı gibi çalıştıklarını düşündürüyor.
Hücrelerin Düzeni ve Ortamın Rolü
Deneyde ilginç bir bulgu, çevrenin geometrik yapısı değiştirildiğinde hücrelerin ritminde bozulma meydana gelmesiydi. Ortamın şekli bozulduğunda, düzenli “tik tak” sinyalleri kayboldu ve hem sıçanlar hem de deneylere katılan insanlar, gerçek mesafeyi yanlış tahmin ederek olması gerekenden daha erken durdular. Prof. James Ainge bu durumu “siste görsel ipuçlarının aniden kaybolması”na benzetiyor ve böyle anlarda mesafe algısının zayıfladığını vurguluyor.
Alzheimer Teşhisine Yeni Bir Yol
Bu keşfin tıp alanındaki önemi de büyük: izlenen ızgara hücreleri, Alzheimer’da etkilenmeye erken uğrayan beyin bölgelerinden birinde yer alıyor. Araştırmacılar, bu bulguyu kullanarak hastalığın erken evrede teşhisine yönelik yeni yöntemler geliştirmeyi amaçlıyorlar.
Pratik uygulama fikri: Ekip, insanların mesafe tahmin yeteneklerini ölçebilecek akıllı telefon oyunları veya benzeri dijital testlerle Alzheimer’ı başlangıç aşamasında saptamayı hedefliyor. Böyle araçlar, çevresel ipuçlarına bağlı ritim bozukluklarını tespit ederek erken uyarı verebilir.
