Mor Menekşe Bakım Merkezi hakkında resmi rapor ve iddialar
İstanbul‘un Beylikdüzü ilçesinde faaliyet gösteren Özel Mor Menekşe Bakım Merkezi (Mor Menekşe Otizm Akademisi) ile ilgili hazırlanan resmi rapor, merkezde kalan engelli bireylerin ağır ihmal ve istismara maruz kaldığını ortaya koydu.
22 Kasım 2024’te, 9 yaşındaki engelli bir çocuğun vücudunda darp, ısırık ve yanık izleri gören ailesi olayı emniyete bildirdi. Aynı dönemde merkezde kalan başka bir engellinin şüpheli ölümüyle ilgili de savcılık soruşturma başlattı. Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında skandalın boyutunun daha büyük olduğu belirlendi.
Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü‘nün hazırladığı rapora göre merkezde kalan 62 engelli bireyin 100’ün üzerinde istismar ve ihmal vakasına maruz kaldığı tespit edildi. Üç ay boyunca incelenen kamera kayıtlarında insan onurunu zedeleyen görüntüler yer aldı.
Rapordaki bulgular
Raporda yer alan başlıca tespitler şunlardır:
- Sorumlu Müdür Aybüke L.’nin sorumluluğundaki kuruluşta engelli bireylerin kıyafetlerinin bakımsız, yırtık, kirli ve kendi bedenlerine uygun olmadığı, kıyafet bedenlerinin uygun olmaması nedeniyle alt kıyafetlerinin sıklıkla üzerlerinden düştüğü belirtildi. Bazı engellilerin vücut temizliklerinin yapılmadığı ve birçok engelli bireyin gözle görülür seviyede vücut kitle indeksinin çok düşük olduğu kaydedildi.
- Engellilerin kurumun her alanında zaman zaman uzun süre tamamen çıplak dolaştıkları, çıplak oldukları durumlarda kata girip çıkan personellerin uzun süre engellileri giydirmediği, çıplak bulunan engelli bireylerin yanında farklı yaş ve cinsiyet gruplarından diğer engelliler ile her iki cinsiyetten personellerin de bulunduğu anlaşıldı.
- Yemek düzenine ilişkin kayıtlar, ara öğünlerin her gün verilmediğini, verildiğinde rastgele dağıtıldığını, her engelli bireye verilmediğini ve takibin yapılmadığını gösterdi. Bu nedenle engelli bireylerin birbirlerinin öğünlerini aldığı ve birçok engelli bireyin yeterli öğün alamadığı tespit edildi. Yemekhane görüntülerinde bazı engellilerin üstü açık şekilde yemekhane katında dolaştığı, kıyafetlerinin üzerlerinden düştüğü, yemek yiyenlerin öğünlerini tamamlayamadan yemekhaneden çıkarıldığı görüldü. Her bireyin tepsisinde aynı yemeğin olmadığı, bazılarının yalnızca çorba aldığı belirtildi.
- Yere düşen yemeklerin tekrar tabaklara konduğu, yerden yemek yemelerine müdahale edilmediği, bazı engellilerin yeterli sandalye ve masa olmaması nedeniyle yerde oturtularak önlerine tepsi konulduğu belirtildi. Başkasından kalan yiyeceklerin başka bir engelliye verildiği, engelli bireylerin bezlerinin zaman zaman mutfak çöpüne atıldığı ve çöplerin karıştırıldığı, engellilerin yerlerde sürüklenerek taşındığı kaydedildi.
Fiziksel şiddet, tehdit ve cinsel istismar iddiaları
Raporda çalışan personelin engellilere yönelik fiziksel şiddeti ayrıntılı şekilde yer aldı. Kamera kayıtlarında tespit edilen örnekler şunlardır:
- Sosyal Çalışmacı Berfin Y.’nin engelli bir çocuğu kollarından tutarak yerde sürüklediği ve ardından bir odaya koyup kapıyı üzerine kilitlediği görüldü.
- Aleyna K. isimli bakım personelinin engelli bireyi kıyafetinden ve kollarından tutarak zor kullanıp yerde sürükleyerek odaya çektiği tespit edildi.
- Bakım personeli İlayda T.’nin korku temalı bir maskeyi yüzüne takarak kata engelli bireyleri korkuttuğu, Sıla A.’nın video çektiği, Dilara T.’nin de gülerek eşlik ettiği belirtildi.
- Bir engelli çocuğun yerde uzanırken başka birinin üzerine çıkarak yaklaşık iki dakika boyunca kafasına bastırdığı, daha sonra yerde yatan çocuğun kasılma ve titreme davranışları gösterdiği ve yaklaşık 20 dakika kadar hareketsiz kaldığı kaydedildi.
- Engelli bireylerin kurum içinde birbirlerine şiddet uyguladığı, bir engellinin başka bir engellinin sırtına devamlı binerek şiddet uyguladığı, mağdurun kaçma girişimlerinin engellendiği ve dışarıdan müdahale olmadığı tespit edildi.
Personel kaynaklı şiddet görüntüleri
Raporda personelin engellilere yönelik sert müdahaleleri detaylı şekilde sıralandı:
- Sıla A. isimli bakım personelinin bir engellinin üzerine yürüyüp kafasına vurduğu, ittirip yatağa yatırdığı ve yaklaşık 20 saniye kadar böyle tuttuğu; yerde oturan engelliye tokat attığı kaydedildi.
- Aleyna K.’nin yerdeki bir engelliye tükürdüğü görüldü.
- Sıla A.’nın engelliyi giydirme esnasında iki defa tokat attığı tespit edildi.
- Bakım personeli Burak K. ve Okan D.’nin engellilere tokat attığı; Burak K.’nin bir engelliye koşarak tekme attığı, Abdullah A.’nın engellilere şiddet uyguladığı, Ömer D.’nin camdan dışarıya bakan bir engellinin kafasını tutup cama vurduğu raporda yer aldı.
Ölüm iddiası
Raporda yer alan En çarpıcı iddialardan biri, engelli Uğur Y.’nin ölümüyle ilgili ifadelerdir. Raporda şu ifade kaydedildi: 22 Kasım 2024’te engelli Uğur Y.’nin dövülerek odaya sokulduğu, çalışanların odaya ip götürdüğü; yaklaşık 5 saat sonra kuruma gelen 112 ekipleri tarafından Uğur Y.’nin branda ile taşınarak odadan çıkarıldığı ve hayatını kaybettiğinin öğrenildiği belirtildi.
Kurum yetkilileri ve avukat açıklaması
Gazeteci İsmail Arı’nın ulaştığı kurum yetkilileri açıklama yapmazken, kendisini kurumun avukatı olarak tanıtan bir kişi şu ifadeleri kullandı: “Bu konuya dair devam eden bir savcılık soruşturması var. Yakında iddianame hazırlanacak. Hem siz hem de gazetenizden şikâyetçi olacağım. Böyle bir haber yapamazsınız.”
Siyasi ziyaret ve soruşturma durumu
Tüm bu iddialara rağmen Özel Mor Menekşe Bakım Merkezi‘nin faaliyetlerine devam ettiği ve merkezin sahiplerinin iktidara yakın olduğu iddia edildi. 24 Mayıs 2025’te AKP Beylikdüzü İlçe Başkanı Mustafa Necati Işık ve Kadın Kolları Başkanı Bahar Güngörmüş‘ün kurumu ziyaret ettiği bildirildi. Soruşturma kapsamında bazı kişilerin ifadesi alınmasına rağmen, gözaltına alınan veya tutuklanan kimse bulunmamaktadır.
