Nöbetçi Eczaneler
AKP tarafından geçtiğimiz hafta Meclis’e sunulan iki farklı yasa teklifi, kamuya ait taşınmazlar, tarihi yapılar ve doğal alanların yönetim şeklinde köklü değişiklikler öngörüyor. Bugün Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu’nda görüşülmesi planlanan bu teklifler, mevcut denetim yapısını zayıflatarak karar alma süreçlerini doğrudan Cumhurbaşkanlığı merkezine yönlendirmeyi hedefliyor.
“Vakıflar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik” ve “Milli Parklar Kanunu Değişiklik Teklifi” başlığıyla sunulan düzenlemeler, hem yerel yönetimleri hem de bağımsız kamu kurumlarını devre dışı bırakma riski taşıyor. Muhalefet, bu düzenlemeleri yerel inisiyatifi yok sayan ve kültürel ile doğal mirası tek merkezde toplayan bir müdahale olarak değerlendiriyor.
Vakıf Mallarının Denetimi Tek Elde Toplanıyor
Daha önce belediyeler ya da kamu kurumlarına bağlı olan vakıf kökenli taşınmazların mülkiyeti, yeni öneriyle birlikte Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devredilecek. Bu durum, bazı belediyelerin mülkiyetinde bulunan tarihi binalar ve kültürel mekanların da merkezi yönetime geçmesi anlamına geliyor. Yerel yönetimler açısından gelir kaybı ve denetim zayıflığı riski gündeme geliyor.
Kira Düzenlemeleri ve Doğrudan Kiralama Yetkisi
Teklif kapsamında, vakıf taşınmazlarının kira süresi üç yıldan beş yıla çıkarılırken noter zorunluluğu da kaldırılıyor. En dikkat çekici yenilik ise, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün kontrolündeki şirketlere artık rayiç bedel üzerinden doğrudan kiralama yetkisi verilmesi. Muhalefet, bu düzenlemeyi kamu kaynaklarının belirli gruplara aktarılmasını kolaylaştıran bir mekanizma olarak nitelendiriyor. Ayrıca yönetim payının yüzde 20’den yüzde 40’a çıkarılması, küçük vakıfların mali varlığını sürdürmesini zorlaştırabilir.
İşgalcilere Yeniden Sözleşme Hakkı
Yeni teklifin en tartışmalı yönlerinden biri, vakıf taşınmazlarını izinsiz kullanan işgalcilere beş yıl süreyle yeniden kira imkânı tanıyan madde oldu. Bu değişikliğin, mevcut taşınmaz anlaşmazlıklarını yasal hale getireceği yönünde eleştiriler var. Muhalefet bunu, adeta “işgal affı” olarak tanımlıyor.
Doğal Alanlar Cumhurbaşkanlığı Denetimine Devrediliyor
Bir diğer teklif, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün statüsünü değiştiriyor. Artık bu kurum Tarım ve Orman Bakanlığı yerine, özel bütçeli bir yapıyla doğrudan Cumhurbaşkanlığı’na bağlanacak. Bu adım, meclis denetimini ortadan kaldırarak milli parklar ve doğal alanlarda karar yetkisini tek elde topluyor. Ayrıca enerji, ulaşım ve altyapı projeleri için milli park alanlarında yapım izni verilebilecek.
Milli Parklarda İşletme Yetkisi Özel Sektöre Açılıyor
Düzenlemelerle birlikte milli park sınırları içindeki tesisler, özel şirketler aracılığıyla işletilebilecek ya da doğrudan devredilebilecek. Döner sermayeli işletmeler kurma ve sermayeyi artırma yetkisi Cumhurbaşkanı’na veriliyor. Böylece mali denetim mekanizmaları parlamento yerine Cumhurbaşkanlığı’na bağlanmış olacak.
Tarihi Alanların Sınırları Cumhurbaşkanı Yetkisiyle Belirlenecek
Teklifler, Çanakkale Gelibolu Tarihi Alanı ve Uludağ Alan Başkanlığı gibi bölgeler için yeni düzenlemeler de içeriyor. Bundan böyle bu alanların sınırları, kapsadığı bölgeler veya bağlantı noktaları yalnızca Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebilecek. Önceden, bu tür kararlar farklı bakanlıklar ve koruma kurulları tarafından ortak alınabiliyordu. Bu değişiklik, tarihi ve doğal miras alanlarının yönetiminde tek merkezli yetki devrinin son halkası olarak değerlendiriliyor.