AİHM Büyük Dairesi, Osman Kavala için toplanıyor

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Büyük Daire’si Kavala dosyasını yeniden inceliyor

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Osman Kavala hakkındaki ikinci başvuruyu görüşmek üzere 17 yargıçtan oluşan Büyük Daire’de bir araya geliyor. BBC Türkçe’nin aktardığına göre, duruşma sonrasında kararın hemen açıklanması beklenmiyor; fakat AİHM başvuruyu öncelikli olarak değerlendiriyor ve nihai kararın önümüzdeki aylarda gecikmeden ilan edilmesi öngörülüyor.

2017’den beri tutuklu

2017’den bu yana tutuklu bulunan iş insanı ve sivil toplum aktörü Osman Kavala, 18 Ekim 2017’de gözaltına alındı ve 1 Kasım 2017’de tutuklandı. Tutuklamanın odağında 2013’teki Gezi Parkı eylemleri bulunuyordu. Kavala, 2020’de bu davadan beraat etti ve tahliye kararı çıkmasına rağmen aynı gün “anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs” suçlamasıyla açılan başka bir dava kapsamında tekrar gözaltına alınıp tutuklandı.

İlk AİHM kararı ve hükümet yükümlülükleri

İlk AİHM kararı 10 Aralık 2019’da açıklandı. Mahkeme, tutuklama ve yargılama öncesi gözaltı süresine ilişkin yaptığı değerlendirmede Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen 5. madde ile haklara getirilecek kısıtlamaların sınırlanmasına ilişkin 18. maddeyi ihlal ettiğine hükmetti. Kararda, yargı makamlarının tutuklama kararı verirken ileri sürülen şüpheyi somut delillerle gerekçelendirmediği ve mevcut kanunları Osman Kavala’yı susturmak ile diğer insan hakları savunucularını caydırmak amacıyla kullandığı belirtildi.

46. madde ve Bakanlar Komitesi’nin girişimi

Aynı kararda, AİHS’nin 46. maddesi bağlamında Türkiye’nin Kavala’nın tutukluluğuna son vermesi ve derhal serbest bırakılmasını sağlamak için gerekli tüm tedbirleri alması gerektiği hükme bağlandı. Mahkeme, ilgili mevzuatın makul olmayan şekilde yorumlanması ve uygulanması nedeniyle Kavala’nın hukuka aykırı ve keyfi olarak özgürlüğünden mahrum bırakıldığına karar vererek derhal serbest bırakılmasını talep etti.

Türkiye’nin AİHM kararını yerine getirmemesi üzerine Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, durumu tespit ve takip etmek üzere konuyu mahkemeye sevk etti. AİHM, 11 Temmuz 2022 tarihli kararında AİHS’nin 46. maddesinin birinci fıkrasının ihlal edildiğine hükmederek, taraf devletlerin kesinleşmiş mahkeme kararlarına uyma taahhüdüne vurgu yaptı.