Nöbetçi Eczaneler
ABD Menşeli Ürünlerde Ek Vergi Kaldırıldı: Eski Los Angeles Başkonsolosu Gülru Gezer’in Değerlendirmesi
Eski Los Angeles Başkonsolosu Gülru Gezer, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında 25 Eylül Perşembe günü Washington’da yapılacak görüşme öncesinde, Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararıyla bazı ABD menşeli ürünlerde uygulanan ek vergilerin kaldırılmasına ilişkin ANKA Haber Ajansı’na değerlendirmede bulundu.
Gezer, bu adımı görüşme öncesinde bir iyi niyet göstergesi olarak nitelendirerek, “Görüşme öncesinde bu adımı, ABD’ye yönelik ‘Biz sizinle iş birliğine açığız ve karşılıklı bir anlayışa varabilmek için de iyi niyet göstergesi olarak değerlendiriyorum'” dedi.
Buna göre, 2018 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe giren ve ABD menşeli ürünlere ek vergi getiren düzenleme yürürlükten kaldırıldı. Artık binek otomobil, kozmetik ve cilt bakım ürünleri, yaprak tütün ile alkollü içeceklerin yer aldığı ABD menşeli ürünlerin ithalatında ek vergi uygulanmayacak.
Gezer’in Değerlendirmeleri ve Ticari İlişkiler
Erdoğan-Trump görüşmesi öncesinde yayınlanan bu karara ilişkin Gezer, Türkiye ile ABD arasında ticaret ve gümrük vergilerine ilişkin görüşmelerin halen sürdüğünü belirtti. Karara ilişkin olarak Gezer, 2018’de uygulanmaya başlayan ek mali yükümlülüklerin kaldırılmasının süregelen müzakerelerde Türkiye’nin bir iyi niyet göstergesi olabileceğini ifade etti. Gezer, Trump’ın Hindistan ve Çin’e ilave vergi koymasının küresel ticaret gerilimi yarattığını vurgulayarak, bu adımla ABD’ye ‘iş birliğine açık olunduğu’ mesajı verilmek istendiğini söyledi.
Binek Otomobilde Vergi Kaldırılması ve Rekabet
Özellikle binek otomobillerde ek vergilerin kaldırılmasının Trump’ın dikkatini çekebileceğini belirten Gezer, başkanın otomobil meselesine önem verdiğini aktardı. Elektrikli araçlara ilave gümrük vergisi uygulanmasının Çinli araçlarla rekabeti zorlaştırdığını, vergilerin kaldırılmasıyla Çin’den gelen araçlarla da rekabet edilebileceğini söyledi. Gezer, bunun Türkiye’nin önden bir iyi niyet göstergesi ve taraflar arasında Türkiye’yi en az zararla çıkaracak ticari bir formül için hamle olarak değerlendirilebileceğini ekledi.
Rahip Brunson Krizi ve Ekonomik Gerginlik
2018’de ABD ile ilişkiler Rahip Andrew Brunson krizi nedeniyle gerilmişti. Türkiye’de yıllardır görev yapan ABD’li Evanjelist rahip Brunson, 2016’daki darbe girişimi soruşturmaları kapsamında tutuklanmış; ABD ise serbest bırakılmasını talep ederek Türkiye’ye yaptırım tehdidinde bulunmuştu. Brunson krizi sırasında ilişkiler giderek gerilmiş, 2018’de dönemin ABD Başkanı Donald Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan’a gönderdiği mektupta “Eğer Rahip Brunson’ı serbest bırakmazsanız ekonominizi yerle bir ederim” ifadelerini kullanmış; bu açıklama Türkiye’de tartışma yaratmış ve Türk lirasında ani değer kaybına yol açmıştı.
Türkiye’nin Misillemesi ve Uygulanan Vergiler
Yaşanan gerginlik üzerine Türkiye, ABD’ye karşı ek vergi ve gümrük önlemleri uygulamaya başladı. Otomobil, alkollü içecek, tütün ürünleri, kozmetik, kömür, pirinç, kağıt ve bazı tarım ürünlerini kapsayan bu vergiler bazı kalemlerde yüzde 100’ün üzerine kadar çıkmıştı. Resmi açıklamalarda bu vergilerin, “ABD’nin Türkiye ekonomisine yönelik saldırılarına karşılık” olduğu belirtilmişti.
ABD de Türkiye’den ithal edilen bazı ürünlere ek gümrük vergileri uygulamış; özellikle çelik ve alüminyum ihracatını hedef almıştı. Türkiye’den gelen çelik ürünlerine yüzde 25, alüminyuma yüzde 10 ek vergi getirilmişti.
Diplomatik görüşmeler sonucunda Brunson, Ekim 2018’de serbest bırakıldı ve ABD’ye döndü. İlişkilerin normalleşmeye başlamasıyla Türkiye, ABD’den ithal edilen ürünlere uyguladığı ek vergileri kademeli olarak kaldırdı veya azalttı. Otomobil, alkollü içecek ve bazı lüks ürünlerdeki vergiler normal gümrük tarifelerine döndü. ABD’nin Türkiye’den ithal edilen çelik ve alüminyum ürünlerine yönelik ek vergileri ise daha uzun süre yürürlükte kaldı; ilişkiler normalleştikçe ABD yönetimi bazı yaptırımları gevşetti.
Trump Dönemi ve Tarife Değişiklikleri
Trump’ın yeniden başkan seçilmesiyle bazı tarifelerde değişiklikler yaşandı. Trump döneminde uygulanan karşılıklı tarifeler kapsamında Çin’e yönelik tarifeler çok yüksek oranlara çıkarken, Brezilya ve Hindistan’a yüzde 50, Kanada’ya yüzde 35 oranında gümrük tarifesi uygulandı. Türkiye’ye yönelik ek tarife ise 2025 Temmuz ayında yüzde 10’dan yüzde 15’e yükseltildi. Bu adım, Türkiye’nin çelik ve alüminyum ürünlerine yönelik ABD tarifelerine karşı alınan bir önlem olarak değerlendirildi ve Türkiye, yüzde 15’lik gümrük vergisi uygulanan ikinci derecede avantajlı ülkeler sınıfında yer aldı.