Nöbetçi Eczaneler
Küresel Piyasalar: Fed Beklentileri, Çip Maliyetleri ve Haftalık Ekonomik Takvim
Dünya çapındaki piyasa aktörleri, ABD Merkez Bankası (Fed) tarafından izlenen faiz stratejisine dair ipuçları barındıran ABD tarım dışı istihdam verisine odaklandı. Önümüzdeki günlerde yayımlanacak bu istatistiğin yanı sıra merkez bankası yöneticilerinin vereceği sinyaller ile enflasyon verileri; altın, dolar, borsa ve küresel piyasaların rotasını çizmede belirleyici olacak.
Enflasyon Endişeleri Faiz Beklentilerini Zorluyor
Uluslararası arenada ABD ile İran arasında yürütülen uzlaşı turları, Fed’in sıkı para politikası duruşuna ilişkin öngörüler ve teknoloji firmalarının mali tablolarına dair analizler, geride kalan haftada piyasaların seyrini etkileyen ana başlıklar oldu. Ortadoğu’da kalıcı barış adımlarıyla gergin başlayan haftada, süregelen enflasyon kaygıları sebebiyle Fed’in eylül veya ekim aylarında faiz artışlarına başlayabileceği beklentileri fiyatlamaları zorlaştırdı. Çarşamba günü para piyasası fiyatlamalarında, bankanın yıl sonuna kadar iki defa faiz artırımı yapabileceği ihtimali güçlendi.
Fed’in enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı, gıda ve enerji kalemlerinin hesap dışı bırakıldığı çekirdek kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi mayısta aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 3,4 artış göstererek beklentilerle paralel gerçekleşti. Buna karşın endeksteki yıllık tırmanış, Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Analistler, çekirdek PCE verisinin beklentiler dahilinde artmasının, nisan ve mayıs aylarında petrol fiyatlarının yüksek seyretmesine rağmen fiyatlama davranışlarında ileriye dönük büyük bir bozulma sinyali olarak yorumlanmadığını belirtti; bu durum petrol destekli enflasyonda yavaşlama senaryolarını öne çıkardı.
Verinin ilan edilmesinin ardından para piyasalarındaki beklentiler yön değiştirdi. Fed’in yıl sonuna kadar iki faiz artırımı yapacağına ilişkin tahminler zayıflarken, ilk artışın eylül yerine ekimde gerçekleşeceği öngörüsü ağırlık kazandı. Fed yetkililerinin açıklamaları yakından izlenirken, Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari mart ayında sene sonuna kadar “bir faiz indirimi” beklediğini, haziran ayında ise bu tahminini “bir faiz artışı” yönünde revize ettiğini açıkladı. Kashkari, gelecek verilere göre duruşunun değişebileceğine işaret etti.
Gelecek hafta ABD’de yayımlanacak tarım dışı istihdam verisinde, Fed’in ileriki dönemde atacağı adımlara dair emareler aranacak. Ayrıca Fed Başkanı Kevin Warsh, önümüzdeki hafta düzenlenecek Avrupa Merkez Bankası (ECB) Forumu’nda konuşma yapacak.
Çip Maliyetleri Yapay Zeka Balonunu Tehdit Ediyor
Dünya genelinde enerji kaynaklı enflasyon riskleri, yapay zeka ve teknoloji sektöründe artan çip talebinin maliyetleri yükseltmesiyle dijital alana kayıyor. Talep fazlasının yarattığı fiyat baskılarının son kullanıcıların dijital ürünlere erişimini güçleştirebileceği tahminleri öne çıkarak, bu durumun yapay zeka ve teknoloji şirketlerinin büyüme ile kârlılığını olumsuz etkileyebileceğine dair kaygılar gündeme geldi.
Bu çerçevede Apple gibi tüketici elektroniği liderlerinin yüksek çip maliyetleri nedeniyle bazı ürünlerinde fiyat artışına gitmesi riskleri görünür kıldı. Ayrıca ABD basınında yer alan haberlerde OpenAI’ın, SpaceX’in halka arz sonrası zayıf performansı ve yapay zeka bağlantılı hisselerdeki genel volatilite gerekçesiyle halka arzı bir sonraki yıla ertelemeyi düşündüğü aktarıldı; bu haberler çip şirketlerinin hisselerinde değer kayıplarına yol açtı.
Bu gelişmelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi bir önceki haftaya göre yaklaşık 10 baz puan azalarak yüzde 4,37 seviyesinden kapanırken, dolar endeksi güçlü duruşunu koruyarak 101,5 seviyesine tırmandı ve 13 Mayıs 2025’ten bu yana en yüksek değeri test etti; endeks haftalık bazda yüzde 0,5 artış kaydetti. Faizlerin uzun süre yüksek kalabileceği endişeleri, kuvvetlenen dolar endeksi ve Fed’in bağımsızlığına yönelik azalan soru işaretleriyle altının ons fiyatı Kasım 2025’ten bu yana ilk kez 4.000 doların altına geriledi. Altının onsu haftayı yüzde 1,8 değer kaybıyla 4.081 dolardan kapattı.
Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin artması ve ABD-İran görüşmelerindeki pozitif seyir doğrultusunda petrol fiyatları savaş öncesi seviyelere çekildi. Brent petrolün varil fiyatı gerilimlerin azalacağı beklentisiyle yüzde 8,5 düşerek 73,5 dolara indi.
New York Borsası Karışık Seyretti
New York borsasında geçen hafta dalgalı ve karışık bir seyir izlendi. Haftalık bazda S&P 500 yüzde 1,95, Nasdaq endeksi yüzde 4,24 düşerken, Dow Jones endeksi yüzde 0,60 yükseldi. Dünyanın önde gelen yarı iletken ve bellek çipi üreticilerinden Micron Technology dün piyasa kapanışının ardından mali sonuçlarını açıkladı; şirket piyasa beklentilerini belirgin şekilde aşan güçlü sonuçlar bildirdi. Micron, çeyrek gelirini 41,46 milyar dolar olarak ilan etti. Bu sonuçlar, yapay zeka ve teknoloji şirketlerine yönelik yüksek değerleme ve nakit sıkışıklığına dair soru işaretlerinin hafiflemesine katkı sağladı.
Makroekonomik tarafta ABD ekonomisi yılın ilk çeyreğinde yıllık bazda yüzde 2,1 büyüdü. İlk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 20 Haziran ile biten haftada 12 bine gerileyerek piyasa tahminlerinin altında kaldı. Dayanıklı mal siparişleri mayısta yüzde 4,5 ile beklentilerden daha sınırlı bir gerileme gösterdi. ABD’de cari işlemler açığı yılın ilk çeyreğinde yüzde 2,6 artarak 226,8 milyar dolara ulaştı. Yeni konut satışları mayısta aylık yüzde 7,3 azalarak beklentilerin altında kaldı.
Gelecek hafta izlenecek veri ve başlıca gündem maddeleri: pazartesi Dallas Fed imalat aktivite endeksi; salı Conference Board tüketici güven endeksi; çarşamba Fed Başkanı Warsh’un konuşması, ADP istihdam raporu, S&P Global imalat sanayi PMI, inşaat harcamaları, ISM imalat sanayi PMI; perşembe tarım dışı istihdam, işsizlik oranı, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, fabrika siparişleri ve dayanıklı mal siparişleri. Cuma günü ABD piyasaları resmi tatil nedeniyle kapalı olacak.
Avrupa Borsaları Negatif Seyretti
Avrupa borsalarında geçen hafta satış ağırlıklı bir seyir görüldü. Önümüzdeki hafta ECB Başkanı Christine Lagarde’ın konuşmaları ve Avro Bölgesi enflasyon verileri takip edilecek. Orta Doğu gündemi ve teknoloji sektöründeki gelişmeler bölge piyasalarının yönünü belirledi; petrol fiyatlarındaki düşüş enerji maliyetlerinde gerileme beklentilerini güçlendirdi. Bölge genelinde ekonomik aktivitede yavaşlama emareleri ve artan resesyon endişeleri piyasalarda etkili oldu.
S&P Global’in öncü verilerine göre Almanya’da bileşik PMI haziranda 0,8 puan azalarak 48 puana geriledi; bu seviye Aralık 2024’ten bu yana en düşük ve büyüme eşiği olan 50’nin altında kaldı. Avro Bölgesi’nin haziran PMI verileri de benzer bir tablo çizdi: imalat sanayi PMI mayısta 51,6 iken haziranda 51,3’e gerileyerek son 4 ayın en düşük seviyesine indi. Mayısta 48,5 olan Avro Bölgesi bileşik PMI ise haziranda 49,5’e yükselerek son 3 ayın en yüksek seviyesini gördü.
Jeopolitik alanda NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İran’ın nükleer silah elde etmesinin tüm dünya için tehdit olduğuna ve İran’ın hiçbir şekilde nükleer silah kapasitesine sahip olmaması gerektiğine ilişkin görüş bildirdi. Fransa ve İtalya’nın savunma ve enerji başta olmak üzere pek çok alanda ortaklığı güçlendirme kararı aldığı bildirildi.
Geçen hafta İngiltere’de FTSE 100 yüzde 1,42 yükselirken, Fransa’da CAC 40 yüzde 0,43, İtalya’da MIB 30 yüzde 3 ve Almanya’da DAX yüzde 1,19 oranında düşüş kaydetti. Gelecek hafta beklentileri: pazartesi Lagarde’ın konuşması ve Avro Bölgesi tüketici güven endeksi; salı İngiltere büyüme, Almanya enflasyon ve işsizlik oranı; çarşamba Lagarde’ın konuşması, Avro Bölgesi enflasyon ve imalat sanayi PMI; perşembe Avro Bölgesi işsizlik oranı; cuma Lagarde’ın konuşması ile Almanya ve İngiltere hizmet sektörü PMI verileri açıklanacak.
Dolar/Yen Paritesi 40 Yılın Zirvesini Test Etti
Asya pazarında geçen hafta yapay zeka ve teknoloji alanındaki gelişmeler ile Orta Doğu haber akışı çift taraflı sert hareketlere yol açtı. Teknoloji ağırlıklı Güney Kore’de Kospi endeksinde güçlü dalgalanmalar gözlendi. Japonya’da Tokyo enflasyonu yüzde 1,7 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti; bu veri Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) sıkı duruşunu sürdürme beklentilerini güçlendirdi ve para piyasalarında bankanın yıl sonuna kadar bir faiz artışı yapacağına ilişkin fiyatlamalar belirginleşti.
Dolar/yen paritesi 161,95’e çıkarak son 40 yılın en yüksek seviyesini test etti; bu tırmanışın ardından ülke ekonomi yönetiminin döviz kuruna müdahale edebileceği beklentileri yükseldi ve paritedeki yükseliş hızı yavaşladı. BoJ’un son para politikası toplantısı tutanaklarında üyelerin bir kısmının daha fazla faiz artışı yönünde görüş bildirdiği görüldü.
Haftalık bazda Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,55, Güney Kore’de Kospi yüzde 7,08, Hong Kong’da Hang Seng yüzde 5,24 ve Japonya’da Nikkei 225 yüzde 2,65 oranında değer kaybetti. Gelecek hafta takip edilecek veriler: pazartesi Japonya perakende satışlar; salı Japonya işsizlik oranı ve sanayi üretimi; çarşamba Çin imalat sanayi PMI; cuma hizmet sektörü PMI.
Yurt İçinde Dikkatler Enflasyon Verisinde Olacak
Yurt içinde geçen hafta satış ağırlıklı bir görünüm sergileyen Borsa İstanbul 100 (BIST 100) endeksi haftalık bazda yüzde 3,13 düşüşle 14.274,02 puandan kapandı. Gelecek hafta haziran ayına ilişkin enflasyon verileri yakından izlenecek.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) 25. Yıllık Konferansı’nda “Bölünmüş Bir Küresel Ekonomide Para Politikası” başlıklı bir sunum yaptı. Karahan, BIS’in yıllık konferansında 2012’den bu yana sunum yapan ilk TCMB Başkanı oldu. Sunumunda bölünmüş küresel ekonomide iletişimin neden daha kritik hale geldiğini; merkez bankası iletişiminin metin, video ve yüz yüze iletişim gibi formatlarının beklentiler üzerindeki etkisini ele aldı. Karahan, beklentilerin para politikası aktarımı açısından önemine vurgu yaparak, iletişimin güvenilir, dikkat çekici ve erişilebilir olması gerektiğini belirtti.
Dolar/TL haftayı önceki haftalık kapanışa göre yüzde 0,4 artışla 46,6210’dan tamamladı. Gelecek hafta yurt içi gündem: salı işsizlik oranı ve dış ticaret dengesi; çarşamba İstanbul Ticaret Odası (İTO) İstanbul Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE); cuma enflasyon verileri açıklanacak.