Nöbetçi Eczaneler
Işık Üniversitesi Emotics Lab araştırması: ‘Mutlak butlan’ kararı sonrası seçmen tepkileri
CHP’ye yönelik ‘mutlak butlan’ kararı sonrası yaşanan gelişmelerin seçmen davranışlarına etkisini inceleyen bir araştırma sonuçları yayımlandı. Işık Üniversitesi Emotics Lab tarafından hazırlanan çalışmada, CHP seçmeninin önemli bir bölümünün Özgür Özel liderliğinde atılacak olası adımlara destek vermeye hazır olduğu ve Kemal Kılıçdaroğlu ile seçmen arasında belirgin bir duygusal kopuş yaşandığı ortaya kondu.
Seçmen süreci nasıl yorumluyor?
Araştırmada katılımcılara, Kemal Kılıçdaroğlu’nun CHP Genel Başkanlığı koltuğuna mahkeme kararıyla getirilmesi ve Özgür Özel’in görevden uzaklaştırılması sürecini nasıl yorumladıkları soruldu. Muhalefet seçmenlerinde baskın görüş, yaşananların “iktidarın yargı müdahalesi” olduğu yönünde çıktı. Bu görüşü paylaşanların oranları şöyle gerçekleşti:
- CHP seçmenleri: %69
- DEM Parti seçmenleri: %57
- İYİ Parti seçmenleri: %56
AKP seçmeninin yalnızca %18’i süreci doğrudan “yargı müdahalesi” olarak tanımlarken, %39’u “tarafsız yargı” görüşünü savundu ve %43’ü fikir belirtmedi. Yeniden Refah Partisi (YRP) seçmeni ise ara bir pozisyonda durdu; %38 müdahale görüşüne katılırken %19 “tarafsız yargı” değerlendirmesinde bulundu.
Kılıçdaroğlu’nun ‘FETÖ’ iddialarının seçmendeki karşılığı
Araştırma, Kemal Kılıçdaroğlu’nun CHP içerisine yönelik isim vermeden öne sürdüğü ‘FETÖ’ ve ‘yolsuzluk’ iddialarının seçmendeki karşılığını da ölçtü. Sonuçlar, bu iddiaların muhalefet tabanında güçlü bir karşılık bulmadığını gösterdi. İddiaları inandırıcı bulmadığını söyleyenlerin oranları şöyle oldu:
- CHP seçmenleri: %80
- İYİ Parti seçmenleri: %75
- DEM Parti seçmenleri: %71
İktidar bloku seçmeninde dahi bu iddialara inanç düşük kaldı. AKP seçmeninin %37’si, MHP seçmeninin ise %34’ü iddiaları inandırıcı bulduğunu belirtti. Araştırma notunda, “bu söylemlerin siyasi karşılık üretmekte sınırlı kaldığı” ifadesine yer verildi.
‘Kılıçdaroğlu, CHP tabanında Erdoğan kadar öfke uyandırıyor’
T24’ten Gözde Yel’in aktardığı araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri, liderlerin seçmenlerde yarattığı duygu düzeyleri oldu. Liderlerin yarattığı duygu puanlaması (10 üzerinden) incelendiğinde öne çıkan veriler şöyle:
Umut Puanı (CHP seçmeninde): Özgür Özel 7,9; Kemal Kılıçdaroğlu 1,6. Aynı seçmen grubunda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın umut puanı 1,3 olarak ölçüldü. Genel ortalamada Özgür Özel’in umut puanı 4,5; Erdoğan’ın 4,3 olarak kaydedildi.
Öfke Puanı (CHP seçmeninde): CHP seçmeninde Kılıçdaroğlu’na yönelik öfke puanı 7,5; Erdoğan’ın öfke puanı 7,6 olarak ölçüldü. İki isme duyulan öfkenin başa baş olması, CHP seçmeni ile Kılıçdaroğlu arasında güçlü bir duygusal kopuş olduğu şeklinde yorumlandı.
Mutlak butlan sürecinin baskın duygusu: Öfke
Araştırmada “Mutlak butlan süreci size en çok hangi duyguyu hissettiriyor?” sorusuna verilen yanıtlar seçmen kümeleri arasında şu şekilde dağıldı:
- CHP seçmenleri: %38 Öfke
- DEM Parti seçmenleri: %28 Öfke
- İYİ Parti seçmenleri: %27 Öfke
AKP ve MHP seçmenlerinde ise “hiçbir duygu hissetmiyorum” seçeneği öne çıktı. AKP seçmenlerinin %25’i, MHP seçmenlerinin %24’ü sürece karşı kayıtsızlık ifade etti. Genel toplamda en yaygın duygu %20 ile öfke olurken, %18 ile “hiçbir duygu” ikinci sırada yer aldı.
En büyük kaygı: Demokrasi ve toplumsal gerilim
Araştırma, sürecin seçmende hangi kaygıları tetiklediğini de açıkladı. CHP seçmenlerinin %77’si, İYİ Parti seçmenlerinin %70’i ve DEM Parti seçmenlerinin %72’si sürecin “demokrasinin anlamsızlaşması” endişesi yarattığını belirtti. Toplumsal gerilim kaygısı da tüm seçmen gruplarında yüksek çıktı:
- CHP seçmenleri: %45 toplumsal gerilim kaygısı
- İYİ Parti seçmenleri: %47
- AKP seçmenleri: %45
- MHP seçmenleri: %48
Ekonomik etkiler ise tüm gruplarda üçüncü sırada kaldı.
Seçmenin Özel’den beklentisi
Araştırmada seçmenlere, Özgür Özel ve CHP yönetiminin bu süreçte nasıl davranması gerektiği soruldu. Genel örneklemde %36 “sakin ve kararlı” tutumu tercih ederken, %31 hukuki süreçlere odaklanılması gerektiğini belirtti. CHP seçmeninde %45 “sakin ve kararlı” yaklaşımı desteklerken, %38 hukuki mücadeleyi öne çıkardı.
Daha sert çizgi ve sokak mobilizasyonuna destek de dikkat çekti; CHP seçmenlerinin %33’ü daha sert mücadeleyi, %31’i ise sokak mobilizasyonunu desteklediğini beyan etti. Uzlaşmacı tutum ise %12 ile en az desteklenen seçenek oldu.
Olası yeni parti senaryolarında oy oranları
Araştırmada Özgür Özel’in yeni bir parti kurması senaryosu da test edildi. Katılımcıların %33’ü böyle bir partiye doğrudan oy verebileceğini söyledi. “Ortadayım” diyen %16’lık kesimin eklenmesiyle, Özel’in olası partisinin erişebileceği toplam potansiyel destek oranı %49’a ulaşıyor. CHP seçmenlerinin %69’u yeni partiye oy verebileceğini belirtirken, %52’si gönüllü destek vermeye, %42’si ise maddi katkı sunmaya hazır olduğunu ifade etti. DEM Parti ve İYİ Parti seçmenlerinde de sınırlı ama anlamlı destek sinyalleri görüldü.
Araştırmada iki farklı seçim senaryosu test edildi:
- 1. Senaryo (Yalnızca Özgür Özel liderliğinde): Yeni partinin yalnızca Özgür Özel liderliğinde kurulması durumunda oy oranı %33 olarak ölçüldü.
- 2. Senaryo (Özgür Özel – Mansur Yavaş ortaklığında): Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş’ın da öne çıktığı senaryoda partinin oy oranı %37’ye yükselerek birinci parti konumuna geliyor.
Her iki senaryoda AKP yaklaşık %31-34 bandında kalırken, Kemal Kılıçdaroğlu yönetiminin oy oranı %5-6 seviyesine gerileyerek seçim barajının altında kalıyor. Araştırma notunda, Mansur Yavaş etkisinin istatistiki hata payı içinde değerlendirilebileceği ancak CHP seçmeninin ağırlıklı yöneliminin yeni oluşuma kaydığı vurgulandı.