Nöbetçi Eczaneler
Dr. Ayşegül Çoruhlu’yla Longevity ve Kadın Sağlığı Üzerine Önemli Noktalar
Uzmanlık alanı biyokimya olan Dr. Ayşegül Çoruhlu, sağlıklı uzun yaşam (longevity) konusundaki görüşlerini paylaşıyor. Bu hafta Simge Fıstıkoğlu’nun sorularını yanıtlayan Çoruhlu, menopoz döneminde kemik ve meme sağlığı ile kadınlarda saç dökülmesinin nedenleri ve önleme yollarına dair önemli bilgiler verdi.
45’ten Sonra Toparlamak Neden Zor?
Kolajen, özellikle tip 1 kolajen, gençlik ve cilt sağlığı için sıkça konuşulan bir molekül. Ancak Dr. Çoruhlu’ya göre 45 yaş civarına yaklaşıldığında menopoz sürecine hazırlık amaçlı kemik sağlığı için kolajene yatırım yapmak çok önemli. Menopoz döneminde iskelet desteğini tekrar eski hâline getirmek zor olduğundan, kalsiyum ve vitamin D kadar tip 1 kolajen de öncelikli olmalı. Cilde yapılacak estetik müdahaleler geçici sonuç verirken, kemik dokusuna yönelik eksikliği telafi etmek daha zor olduğundan erken önlem şart.
Kemikler İçin Birinci Kural: Hoplamak ve Zıplamak
Kemik sağlığı için D vitamini önemli olmakla birlikte mekanik uyarı gereklidir. Dr. Çoruhlu’ya göre kemik dokusunu harekete geçirecek aktiviteler—zıplama, hoplama, düzenli yürüme ve ağırlık kaldırma—45’ten sonra günlük rutinin bir parçası olmalı. Trambolin, açık havada yalın ayak yürüyüşü veya düşük yoğunluklu direnç egzersizleri kemiğin en iyi cevap verdiği uyarılardır.
Kemik Suyunun ve Sebzelerin Rolü
Kemik suyu, içinde hazır amino asitler barındırdığı için faydalıdır; kolajen destek ürünleri ise daha hızlı kullanılmak üzere hazırlanmış alternatiflerdir. Bununla birlikte vitamin C ve yeşil yapraklı sebzeler gibi antioksidan kaynaklar da kemik dokusunun yıpranmasını azaltıcı etki gösterir. Yaş ilerledikçe yemeklere daha çok limon suyu eklemek mide asidini desteklerken kemik sağlığını olumlu etkileyebilir. Sonuç olarak sebze ağırlıklı beslenme de hayvansal gıdalar kadar kemiği korumaya yardımcı olur.
Kolajeni ‘Menopoz Kolajeni’ Olarak Konumlandırmak Gerekiyor
Dr. Çoruhlu, menopoz sonrası dönemde kolajenin ayrı bir pozisyonla ele alınması gerektiğini vurguluyor. Menopozdan önce kemikte yapım ve yıkım dengedeyken menopoz sonrası bu denge bozulur; yıkım hızının korunup yapımın azalması osteoporoza yol açar. Bu nedenle tip 1 kolajen içeren destekleri “menopoz kolajeni” olarak düşünmek ve erken dönemde malzeme takviyesi yapmak önemli bir stratejidir.
Osteoporozun Fark Edilmemesi
Kemikler görünür olmadığından kemik sağlığına dair farkındalık genelde düşme gibi bir olay yaşanana kadar oluşmuyor. Ciltte kırışıklık gibi dışsal belirtiler kolay görülürken kemikteki değişiklikler daha geç fark ediliyor.
Meme Sağlığına Verilecek Önem Yol Uzatıyor
Uzun yaşamak isteyenler için meme sağlığı kritik bir alan. İstatistikler meme kanserinin kadınlarda yüksek olasılıklı durumlardan biri olduğunu gösteriyor. Bu nedenle erken dönem taramaları (ultrason, muayene, gerektiğinde mamografi ve MR) ve D vitamini düzeylerinin korunması gibi önlemler önemli.
Meme sağlığını korumak yolun uzamasına katkı sağlar; aynı zamanda kemik ve beyin sağlığı için de yatırımlar sürdürülmeli.
Kabızlık ve Östrojen Atılımı
Dr. Çoruhlu, östrojenin karaciğer tarafından metabolize edilip safra yoluyla bağırsağa atıldığını, ancak kronik kabızlık durumunda atılmış östrojen ürünlerinin bağırsakta fazla bekleyerek geri emilebileceğini belirtiyor. Bu durum, meme dokusu üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir ve fibrokistik değişiklikler açısından risk oluşturabilir. Kabızlıktan korunmak için lifli beslenme, lif takviyesi ve magnezyum öneriliyor.
Karaciğer Sağlığı ve Östrojen Metabolizması
Karaciğer yağlanması veya genetik özellikler nedeniyle östrojen atılımı etkilenebilir. Safra kesesinde taş veya çamur varsa hekimlerin yönlendirmesiyle safra asidi düzenleyiciler kullanılabilir. Karaciğerden östrojenin güvenli atılımını desteklemek için brokoli gibi gıdalarda bulunan sülforafan ve DIM (diindolylmethane) benzeri bileşikler öneriliyor; bunlar anti-kanser etkileri ve glutatyon öncüsü özellikleriyle öne çıkıyor.
Kadınlarda Saç Dökülme Nedenleri
Saç sağlığı yalnızca saç telinin ihtiyaçlarıyla ilişkilendirilmemeli; saçın kafa derisine tutunduğu yapı da önem taşır. Saç telini çeken kök, etrafındaki deri dokusunun sıkılığıyla kavranır.
Saç dibinin sağlıklı olması için oraya yeterli kan ve oksijen gitmesi gerekir. Demir eksikliği kaynaklı anemi saç dibine yeterli kan gitmesini engelleyebilir ve dökülmeye yol açabilir.
Düşük Tansiyonun Etkisi
Düşük tansiyon da kafa derisine yeterli kan akışını azaltarak saç sağlığını olumsuz etkileyebilir. Dr. Çoruhlu’ya göre duş sırasında hafif ılık ve soğuk uygulamaların damarları açıp kapaması, saç derisinin kanlanmasını destekleyebilir.
Düşük tansiyonun saç dökülmesindeki rolü literatürde net bir şekilde tanımlanmasa da mantıksal bir bağlantı kurulabiliyor.
Tiroit Hormonları ve Saç Sağlığı
Tiroit fonksiyonları saç sağlığında önem taşıyor. Genel tıp referans aralıklarına göre 4 üstü TSH sorun işareti olsa da longevity yaklaşımı ideal aralıklara odaklanmayı öneriyor. Dr. Çoruhlu, ideal TSH hedefinin 2,5 değil daha düşük; kişisel örneğinde 1,5 seviyesinin hem kanlanma hem metabolizma açısından daha aktif bir sistem gösterdiğini belirtiyor. Tiroit fonksiyonlarıyla ilişkili saç dökülmesine karşı selenyum takviyesi T4’ün T3’e dönüşümünü destekleyerek fayda sağlayabilir. Ayrıca çinko ve bakır desteği de saç sağlığı için gerekli unsurlar arasında sayılıyor.