Nöbetçi Eczaneler
Zelenskiy: Ukrayna Savaşı Kaybetmeyecek — Ateşkes ve Toprak Tavizine Kesin Ret
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya işgalinin dördüncü yılında BBC Dış Haberler Editörü Jeremy Bowen ile Kiev’deki başkanlık sarayında görüştü. Görüşme, başkanlık yerleşkesindeki sıkı güvenlik önlemleri altında, çoğunlukla Ukraynaca olarak gerçekleşti. Zelenskiy, röportaj boyunca Ukrayna’nın savaşı kaybetmeyeceğini, zaferle sonuçlanacağını vurguladı.
Zelenskiy, Vladimir Putin’in talep ettiği ve Rusya’nın on binlerce askerini feda etmesine rağmen ele geçiremediği stratejik topraklardan Ukrayna’nın çekilmesini öngören ateşkes anlaşmasına kesinlikle karşı olduğunu belirtti. Putin’in Üçüncü Dünya Savaşı’nı çoktan başlattığını düşündüğünü söyleyen Zelenskiy, Putin’e verilecek tek cevabın yoğun askeri ve ekonomik baskı olduğunu ifade etti: “Putin’in bunu çoktan başlattığına inanıyorum. Soru şu ki, ne kadar toprak ele geçirebilecek ve onu nasıl durduracağız. Rusya dünyaya farklı bir yaşam biçimi dayatmak, insanların kendileri için seçtikleri yaşam biçimlerini değiştirmek istiyor.”
Bowen, başkanlık binalarına giriş sürecinin kendi tecrübelerinde nadiren görülen düzeyde olduğunu belirterek, Rusya’nın hedefindeki bir lider için bu durumun olağan olduğunu kaydetti. Zelenskiy’nin kariyeri eğlence sektöründe başladı, 2006’da bir televizyon dans yarışmasını kazandı ve bir televizyon komedisinde Ukrayna devlet başkanı rolünü canlandırdı; ardından gerçek hayatta bu göreve geldi. Görüşme boyunca sert ve dirençli bir profil çizdi.
“Ateşkes, Yüz Binlerce İnsanımızı Terk Etmektir”
Zelenskiy, Rusya’nın halihazırda elinde tuttuğu Donetsk’in doğu bölgesinin yüzde 20’si ile Herson ve Zaporijya’da daha fazla toprak talep etmesine kesinlikle karşı çıktı. Bowen’ın “Ateşkes olacaksa bu makul bir istek değil mi?” sorusuna Zelenskiy, bunu salt toprak meselesi olarak görmediğini, bunun bir terk ediş olduğunu ve pozisyonu zayıflatacağını belirterek yanıt verdi: “Bunu bir terk ediş olarak görüyorum. Pozisyonumuzu zayıflatmak, orada yaşayan yüz binlerce insanımızı terk etmek. Ve eminim ki bu ‘geri çekilme’ toplumumuzu bölecektir.”
Bowen’ın “Ama bu Putin’i tatmin edecekse, bu ödenebilecek bir bedel değil mi? Sizce onu tatmin eder mi?” sorusuna Zelenskiy, Avrupalı ortakların toparlanmanın üç ila beş yıl süreceğini öngördüğünü söylemelerine rağmen kendisinin en fazla iki yılda toparlanma öngördüğünü belirterek yanıt verdi: “Bu muhtemelen onu bir süreliğine tatmin eder. Bir ara vermeye ihtiyacı var. Ama toparladıktan sonra… Bence en fazla iki yılda toparlar. Bundan sonra ne olacak? Bilmiyoruz, ama [savaşa] devam etmek isteyeceği bir gerçek.”
Silah Yardımı Kesildi, Toprak Tavizi Baskısı Başladı
ABD Başkanı Donald Trump’ın “Ukrayna masaya çabuk oturmalı” ifadesi, ABD’nin Ukrayna üzerindeki baskısını somutlaştırdı. Batılı diplomatlar, Trump’ın yazdan önce bir anlaşma sağlanabilmesi için Putin’in toprak tavizi taleplerinin Ukrayna tarafından kabul edilmesini anahtar gördüğünü belirtiyor. Beyaz Saray dışındaki bazı uzmanlar Ukrayna’nın savaşı kazanamayacağı ve taviz vermezse kaybedeceği görüşünü dile getirirken, Zelenskiy bu söylemlere karşı durdu ve kendi ülkesinin bağımsızlığı için savaştığını vurguladı: “Kaybedecek miyiz? Elbette hayır, çünkü Ukrayna’nın bağımsızlığı için savaşıyoruz.”
Zelenskiy için zafer, Ukraynalıların normal hayatlarına dönmesi ve katliamın sona ermesi demek; aynı zamanda küresel bir tehdide karşı durmak anlamına geliyor: “Bugün Putin’i durdurmanın ve Ukrayna’yı işgal etmesini engellemenin tüm dünya için bir zafer olduğuna inanıyorum. Çünkü Putin Ukrayna’da durmayacak.”
Tüm toprakları geri almanın maliyetli olacağını belirten Zelenskiy, bunun sadece zaman meselesi olduğunu ve bugün yapılmasının çok sayıda insanın, hatta milyonların kaybı anlamına geleceğini söyledi. Ordunun büyüklüğüne ve insan gücü kaybına dikkat çekerek, “İnsanlar olmadan toprak ne anlama gelir? Dürüst olmak gerekirse, hiçbir şey” diye konuştu.
Silah eksikliğine de vurgu yapan Zelenskiy, yeterli silahın şu an olmadığını, bunun hem Ukrayna’ya hem de ortaklarına bağlı olduğunu belirtti. 1991 sınırlarına geri dönmenin hem zafer hem de hukuka uygun bir sonuç olduğunu söyleyerek, “Ukrayna’nın zaferi, bağımsızlığımızın korunması olacaktır ve tüm dünya için hukukun zaferi, tüm topraklarımızın geri verilmesidir” dedi.
Trump’ın “Diktatör” Suçlamasına Yanıt ve 30 Yıllık Garanti Talebi
Zelenskiy’nin bir yıl önce Beyaz Saray ziyareti sırasında yaşanan tartışmalar ve Trump yönetiminin desteği durdurma sinyalleri röportajda ele alındı. Trump’ın Zelenskiy’i “savaşı başlatan bir diktatör” olarak suçlamasına Zelenskiy gülerek yanıt verdi: “Ben diktatör değilim ve savaşı ben başlatmadım, hepsi bu.”
Trump’tan alınacak bir güvenlik garantisi sözüne güvenip güvenemeyeceği sorusuna Zelenskiy, kurumların kalıcılığına dikkat çekerek yanıt verdi: “Sadece Başkan Trump’tan değil, Amerika’dan bahsediyoruz. Hepimiz uygun süreler için başkanız. Örneğin 30 yıl için garanti istiyoruz. Siyasi elitler değişir, liderler değişir. Kongre’de oylanacaklar, bunun bir nedeni var. Kongre gerekli çünkü başkanlar değişir, ama kurumlar kalır.”
Savaşın Ortasında Seçim Dayatması ve ‘Patriot’ Çelişkisi
ABD, yaz aylarında Ukrayna’da genel seçim yapılmasını talep ediyor. Bu talep, Rusya’nın Zelenskiy’nin “gayrimeşru bir başkan olduğu” propagandasıyla paralellik taşıyor. Zelenskiy, ABD’nin güvenlik garantilerini sağlaması halinde seçim talebini değerlendirebileceğini, ancak kendisinin tekrar aday olup olmayacağına henüz karar vermediğini belirtti: “Aday olabilirim de olmayabilirim de.”
2024’te yapılması planlanan ancak sıkıyönetim nedeniyle ertelenen seçimlerin yasa değişikliğiyle teknik olarak mümkün olduğunu söyleyen Zelenskiy, milyonlarca Ukraynalının mülteci olduğu ve toprakların önemli bir bölümünün işgal altında bulunduğu bir ortamda seçim yapmanın zorluklarına dikkat çekti. Batılı ortaklarına, eğer savaşı bitirmenin koşulu seçimse bunu dürüstçe yapmaları gerektiğini söyledi: “Bir şeye karar vermeniz gerekiyor: Benden kurtulmak mı istiyorsunuz yoksa seçim yapmak mı? Eğer seçim yapmak istiyorsanız, o zaman bu seçimleri dürüstçe yapın. Her şeyden önce, Ukrayna halkının tanıyacağı şekilde yapın. Ve siz de bunların meşru seçimler olduğunu kabul etmelisiniz.”
Hükümeti 2025 sonbaharında en yakın danışmanının ayrılmasına yol açan bir yolsuzluk skandalıyla sarsılan Zelenskiy, yeni ekibiyle Batı Avrupa liderleri arasında yüksek kamuoyu desteğine sahip olmaya devam ediyor. Ancak müttefiklerinden daha fazla ve daha iyi silah talep etmesi zaman zaman gerilime neden oluyor. Bir yıl önce Trump ve Vance tarafından Oval Ofis’te “yeterince minnettar olmamakla” suçlanan Zelenskiy’nin talep listesindeki son maddelerden biri, “Patriot füzeleri de dahil Amerikan hava savunma silahlarını lisans altında üretme izni” oldu; bu talep müttefikler tarafından onaylanmış değil.
Zelenskiy, hava savunması konusunda yaşanan çelişkiye şöyle değindi: “Bugünkü konu hava savması. Bu en zor sorun. Ne yazık ki, ortaklarımız hala bize örneğin Patriot veya hali hazırda kullandığımız füzeleri kendimiz üretmemiz için lisans vermiyorlar. Şimdiye kadar bu konuda başarı elde edemedik.” Bowen’ın “Neden bunu yapmıyorlar?” sorusuna Zelenskiy, “Bilmiyorum. Cevabım yok” diyerek karşılık verdi.
Röportajın Kapanışı: Paralel Yollar ve Başarı Tanımı
Röportajın sonunda Zelenskiy, savaşın daha uzun sürecek bir döneme girip girmediği sorusuna, “Hayır, hayır, hayır, iki paralel yol var. Rusya ile değil, birçok liderle satranç oynuyorsunuz. Tek bir doğru yol yok. Birçok paralel adım, paralel yön seçmeniz gerekiyor. Ve bence bu paralel yollardan biri başarıyı getirecek. Bizim için başarı, Putin’i durdurmaktır” diye yanıt verdi.
Bowen’ın, Putin’in büyük bir baskı altında kalmadıkça savaşı bitirmeyeceği yönündeki yorumuna ise Zelenskiy, “Evet ve hayır. Göreceğiz. Evet ve hayır. İstemiyor, ama istememesi istemeyeceği anlamına gelmez. Tanrı korusun. Tanrı korusun, başarılı olacağız. Teşekkür ederim” sözleriyle karşılık verdi. Görüşme, fotoğraf çekimi ve BBC ekibiyle tokalaşmanın ardından Zelenskiy’nin odadan çıkmasıyla son buldu.