Nöbetçi Eczaneler
TÜİK Verilerine Göre Konut Satışlarındaki Artış ve Eleştiriler
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, ülkede konut satışlarında önemli artışlar gözlemleniyor. Ekonomik krizin ağırlığı her geçen gün artarken, faiz oranlarının etkisine rağmen bu satışların nasıl gerçekleştiği sorgulanmaya devam ediyor. İktisatçı Prof. Dr. Yalçın Karatepe, TÜİK’in konut satış verilerinin kamuoyuna yansıtılış şekline yönelik eleştirilerde bulunuyor. Karatepe, satışlardaki artışın vatandaşların ev sahibi olmasını kolaylaştırmadığını, aksine barınma krizini derinleştirdiğini belirtiyor.
Satışlar Yükseldi Ancak Barınma Güvencesi Zayıfladı
BirGün gazetesinde yayımlanan yazısında Karatepe, konut satışlarındaki artışın tapu devirlerini hızlandırdığını, ancak halkın kalıcı barınma hakkına erişimini zayıflattığını ifade ediyor. Karatepe’nin değerlendirmesi şöyle: “Verilere sadece ‘kaç ev satıldı’ diye bakmak yerine, ‘kimlere satıldı ve ne amaçla alındı’ soruları sorulmalı.” Bu yaklaşım, satış rakamlarının ardındaki gerçekleri ortaya çıkarmayı amaçlıyor.
Konut Yatırım Aracı Olarak Değerlendirilmemeli
Karatepe, barınmanın temel bir insan hakkı olduğunu hatırlatarak, konutun yatırım aracı haline gelmesinin fiyatları yükselttiğini ve kira artışlarına yol açtığını vurguluyor. “Konut, parası olanların yatırım portföyüne eklediği bir araç haline geldikçe, barınma hakkı piyasa içinde eriyip gider.” Bu durum, konutun temel yaşam hakkı olarak görülmesi gerektiğini netleştiriyor.
Peşin Alımlar Artarken Yatırım Amaçlı Konutlar Öne Çıkıyor
Yeni konut projelerinin çoğunun barınma ihtiyacından ziyade servet biriktirme amacıyla satın alındığını belirten Karatepe, kredili alımların azaldığını ve peşin ödemeyle alınan konutların arttığını ifade ediyor. Bu eğilim, birden fazla evi olan yatırımcılara avantaj sağlıyor. Yazısında düşük faizli kredi söyleminin çözüm olmadığını savunan Karatepe, faizlerdeki düşüş beklentisinin konut fiyatlarını da yükselttiğini aktarıyor: “Faiz düşünce maliyet azalacağına artıyor. Böylece ev sahibi olma umudu kuran dar ve orta gelirli gruplar daha başlamadan yarış dışı kalıyor.”
Çoklu Konutlar İçin Artan Oranlı Vergi Önerisi
Karatepe, konut piyasasındaki dengesizliklere karşı vergi politikalarının uygulanması gerektiğini öneriyor. “İnsanların yaşadığı evlerden düşük vergi alınmalı. Ancak yatırım amacıyla elde tutulan konutlara artan oranlı vergi uygulanmalı.” Bu öneri, konut sahipliğinin adil bir şekilde düzenlenmesini hedefliyor.
Singapur ve İngiltere’den Vergi Örnekleri
Yazısında Singapur ve Birleşik Krallık gibi ülkelerde uygulanan konut vergisi sistemlerine yer veren Karatepe, bu ülkelerde ikinci ve üçüncü evler için yüksek vergilerin bulunduğunu hatırlatıyor. “Singapur’da ikinci ev için %20, üçüncü ev için %30 oranında vergi var. Yabancılar için bu oran %60’a kadar çıkıyor. Bu tür sistemler spekülasyonu engelliyor.” Bu örnekler, vergi politikalarının etkinliğini göstermek amacıyla paylaşılıyor.
Boş Konutlar Vergilendirilmeli ve Sosyal Konutlar Artırılmalı
Karatepe, boş tutulan konutların piyasaya sunulmasını teşvik etmek için ‘boş konut vergisi’ önerisinde bulunuyor. Bu yöntemle kiralık konut arzının artacağını ve fiyat baskısının azalacağını savunuyor. Ayrıca, kamu tarafından nitelikli ve erişilebilir sosyal konutların üretilmesi gerektiğini belirtiyor: “Piyasa, barınma hakkını sağlayamıyor. Bu nedenle kamu, planlayıcı ve üretici bir rol üstlenmeli.”
Başarı Barınma Hakkıyla Ölçülmeli
Yazısını sonlandırırken Karatepe, konut satış sayılarının değil, barınma hakkına erişen yurttaşların dikkate alınması gerektiğini vurguluyor: “Mesele kaç ev satıldığı değil; kaç yurttaşın güvenli bir konuta kavuştuğudur. Aksi takdirde, her yeni istatistik halk için bir başka hayal kırıklığına dönüşmeye devam edecek.” Bu ifade, konuya dair genel bir değerlendirme olarak yer alıyor.