Nöbetçi Eczaneler
TÜİK Verileri: İstihdam Azalırken İşsizlik Oranlarının Düşüşü ve Bölgesel Parçalanma
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan bölgesel veriler, işgücü piyasasında çelişkili bir tabloyu ortaya koydu. 2025 yılı rakamlarına göre 51 ilde işsizlik oranının düşmesi ilk bakışta ekonomik bir başarı gibi görünse de verilerin arka planındaki nasıl sorusu, istihdamdaki gerçek kaybı açığa çıkardı.
TÜİK istihdam azalırken işsizlik oranını düşürmeyi de başardı. Ekonomim yazarı İsmet Özkul’un analizine göre, manşet işsizlik oranlarındaki tarihi düşüş görüntüsü gerçekte bir istihdam artışına dayanmıyor. Aksine, işsizlik oranının gerilediği 51 ilin 26’sında istihdam oranı da eş zamanlı olarak düştü.
Hakkari, Bitlis ve Van gibi iller, hem işsizliğin hem de istihdamın en çok azaldığı yerler olarak bu paradoksun merkezinde yer alıyor. Bu durumun temel nedeni, insanların iş bulma umudunu yitirerek iş aramayı bırakması ve TÜİK istatistiklerinde “işgücü harici nüfus” kategorisine kaymaları oldu.
Nedenı, nasıl ortaya çıktı. Özkul, istihdam düşerken işsiz sayısının düşük görünmesinin bir diğer nedeninin hastalık gibi gerekçelerle “çalışamaz hale gelenlerin” sayısındaki patlama olduğunu vurguladı. Geniş tanımlı gerçek işsizlik oranı ise yüzde 30’a dayanarak rekor seviyelere ulaşmış durumda.
81 ilin 48’inde istihdam sayısal olarak gerilerken, 55 ilde işgücüne katılmayanların sayısında ciddi bir artış kaydedildi. İşgücü piyasasından çekilen bu kitle, aktif iş arayışında olmadığı için resmi işsiz sayısını aşağı çekiyor.
İşgücü harici nüfusun en çok arttığı iller arasında İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Kocaeli gibi büyük ekonomiler bulunuyor. Çalışma çağındaki nüfus içinde istihdam edilenlerin oranı olan istihdam oranı, toplam 48 ilde bir önceki yılın altına indi.
Dolayısıyla kağıt üzerindeki işsizlik düşüşü yeni iş imkânları yaratılmasından değil, işgücü havuzunun daralmasından ve kalitesiz/eğreti istihdam modellerinin yaygınlaşmasından kaynaklanıyor.
Ekonominin merkezi olan şehirlerde durum vahim. Ekonomik faaliyetlerin en yoğun olduğu bölgelerde işsizlik rakamları endişe verici bir tırmanış gösteriyor. İşgücüne katılımın düştüğü 52 ilin 20’sinde istihdamdaki kayıp o kadar büyük boyutlara ulaştı ki, iş aramayı bırakanlara rağmen işsizlik oranı yükselmeye devam etti. Bu grupta İstanbul, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli, Manisa ve Adana gibi üretim merkezleri yer alıyor.
İşsiz sayısının en çok arttığı 29 il arasında ise İstanbul, Kocaeli, Eskişehir ve Antalya gibi merkezler dikkat çekiyor. İşsizlik artış hızında Kırklareli, Yalova ve Burdur başı çekerken; Elazığ ve Çankırı’da işsiz sayısı artışının yüzde 50’nin üzerine çıktığı hesaplanıyor. Bu veriler, Türkiye’nin lokomotif şehirlerinde bile istihdam piyasasının ciddi bir daralma ve işsizlik baskısı altında olduğunu gösteriyor.