Nöbetçi Eczaneler
Netanyahu’nun ABD Ziyaretlerinin Ardındaki Amaç ve Sonuçlar
Bazen oluyor böyle. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı son görüşmede istediğini alamadı. Trump’ın, İsrail’in yoğun baskılarına karşın İran’la “diplomatik görüşme” yolunu seçmesi, Netanyahu’nun her zamanki beklentilerini tam olarak gerçekleştiremediğini gösterdi. Yoğun seyahat trafiğine rağmen son ziyarette beklediğini elde edemedi.
Netanyahu, Trump’ın ikinci döneminde onu en çok ziyaret eden yabancı başbakan unvanını koruyor. Bu bir yıl içinde ABD’ye yaptığı altıncı ziyaret oldu. İki buçuk saat süren görüşme, aceleyle gerçekleştirilen bir ziyaret izlenimi verdi; Trump’ın İran’ın nükleer programıyla ilgili görüşmeleri yeniden başlatma kararı, Netanyahu’yu telaşlandırmış olabilir.
Gündemdeki Güvenlik ve Bölgesel Gerilimler
İsrail, işgal altındaki Batı Şeria üzerindeki denetimini sıkılaştırıyor. ABD arabuluculuğunda sağlanan “ateşkes”e rağmen Gazze’ye yönelik bombardıman ve kuşatma devam ediyor. Bu gelişmeler eşliğinde ABD ile İranlı yetkililerin, birkaç hafta önce kaçınılmaz görünen bir savaşı önlemek amacıyla dolaylı görüşmeler yürüttüğü bildirildi. Netanyahu’nun son ziyareti de bu ortamda gerçekleşti.
Netanyahu’nun Beklentileri ve Trump’ın Tavrı
Netanyahu’nun amacı, Trump’ı ikna ederek İran’ın uranyum zenginleştirme programını sonlandırması, balistik füze programını sınırlandırması ve bölgedeki militan gruplara sağladığı finansmanı kesmesi konusunda baskı yapmasını sağlamaktı. Buna karşın Trump, daha önceki sert ifadelerine rağmen İran’a karşı “yumuşayarak” Netanyahu’yu hayal kırıklığına uğrattı. Bu durum şimdilik böyle; ileride ne olacağı zamanla görülecek.
İki Lider Arasında Başka Bir Anlaşmazlık: Batı Şeria ve İlhak
Netanyahu ile Trump arasında bir başka ayrılık daha mevcut. Trump, Gazze konusunda Netanyahu’ya destek verirken Batı Şeria’nın ilhakı konusunda aynı desteği vermiyor. İsrail kabinesi, Trump’ın bu tutumuna yanıt olarak, Yahudi yerleşimcilerin Filistinlileri yerlerinden etmelerini kolaylaştıracak bir yasayı onayladı. Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, bunun “Filistin devleti fikrini gömeceğini” söyledi. Trump ise görüşmede ilhak konusunda karşı olduğunu “şu anda düşünmemiz gereken yeterince şey var” diyerek yineledi; bu da ilhakın Netanyahu’nun birincil önceliği olmadığını gösteriyor.
Trump’ın Davranışının Olası Nedenleri
Trump’ın neden böyle davrandığını yorumlamak zor. Ancak Avrupa’dan beklediği desteğin gelmemesi, dünya petrol piyasasını etkileyen İran konusu ve Rusya ile ilişkilerin seyri gibi etkenlerin, İran’a yönelik sert bir hamlenin uzun vadede getirisi olmayacağı düşüncesini etkileyebileceği öne sürülebilir.
Netanyahu ile Trump Arasındaki İlişki ve Ziyaretlerin Gerekçesi
Netanyahu ile Trump arasında zaman zaman görüş ayrılıkları olsa da ilişkileri çabuk toparlanıyor. Bu nedenle ABD, Netanyahu için adeta bir “komşu kapısı” niteliğinde. 2025 başından beri Trump ile tam altı kez görüşmesi bunun kanıtı.
Ziyaret Takvimi ve Öne Çıkan Görüşmeler
Şubat 2025: Netanyahu, Trump’ın ikinci döneminin başlamasından sonra ABD’yi ziyaret eden ilk yabancı lider oldu. Bu ziyarette Trump’a “Siz, İsrail’in Beyaz Saray’da sahip olduğu en büyük dostsunuz” dedi.
Nisan 2025: Trump’ın bazı ülkelerden gelen mallara uygulanan ABD gümrük vergilerini artırması üzerine Netanyahu Nisan ayında yeniden ABD’ye gitti. Ülkesine gümrük vergisi muafiyeti sağlamak amacıyla ABD ile ticareti artırmaya yönelik önlemler açıkladı; ancak bu hamle beklenen sonucu vermedi. Bu ziyarette de gündemdeki ana konu İran’dı. Netanyahu, Tahran’a karşı harekete geçilmesini isterken, Trump İran ile anlaşma yapmayı tercih ettiğini belirtti.
Haziran 2025: İran-İsrail gerilimi sonucunda ABD, İsrail ile birlikte İran’a yönelik operasyon gerçekleştirerek ülkenin üç önemli nükleer tesisine yönelik saldırı düzenledi; bu, Netanyahu’nun taleplerinden birinin yerine getirilmesi anlamına geldi.
Temmuz 2025: Netanyahu, ABD’ye bir kez daha giderek Trump’a teşekkür etti. ABD’nin Gazze’de ateşkes için baskı yaptığı dönemde Trump ile iki kez daha bir araya geldi.
Eylül ve Aralık 2025: Netanyahu, Eylül’de dördüncü, Aralık’ta beşinci kez ABD’ye giderek aynı konuları görüşmeye devam etti.
Gündemin Hızla Değişmesi ve Ziyaretlerin Süregeldiği Gerçeği
Gündem hızla değişiyor ve Trump’ın şu anki tutumunun yarın tamamen tersine dönebileceği mümkün. Netanyahu da bu durumu bildiği için sık sık ABD’ye gidiyor. Bir yıl içinde altı kez yapılan ziyaret, bu dinamik ve öngörülemez siyasi ortamın bir yansıması olarak okunabilir.