Trump’ın Diego Garcia Hamlesi: ABD, Chagos Adaları Üzerinde Stratejik Hamle Peşinde
ABD Başkanı Donald Trump, Hint Okyanusu’nda İran’a karşı stratejik öneme sahip olan ve eski adıyla “Britanya Hint Okyanusu Toprakları” olarak bilinen Chagos Adaları’ndaki Diego Garcia üssü üzerinde söz sahibi olmak amacıyla harekete geçti. Haberlere göre Washington, adanın tam kontrolünü ele geçirmek için milyarlarca dolarlık bir teklif taslağı hazırladı ve İngiltere’yi devre dışı bırakmayı planladı.
The Telegraph’ın aktardığı bilgiye göre söz konusu taslak, İngiltere’nin adaların egemenliğini Mauritius’a devretme girişimlerini engellemek amacıyla değerlendirilen seçenekler arasında yer alıyor. Trump, İngiltere’nin egemenlik devri planlarını daha önce “büyük bir hata” olarak nitelendirmişti; bunun üzerine Washington-Londra hattında diplomatik hareketlilik başladı.
Bir ABD’li yetkili Reuters’a verdiği demeçte, “Başkan Trump, İngiltere’nin Diego Garcia mercan adasındaki ortak askeri tesisi içeren bu İngiliz Hint Okyanusu Toprakları’nı kesinlikle teslim etmemesi gerektiğini her zaman vurgulamıştır” ifadelerini kullandı. Yetkililer, Diego Garcia’nın Hint Okyanusu’ndaki stratejik konumunun ABD ulusal güvenliği için vazgeçilmez olduğunu belirtti ve daha önce İngiltere’nin adanın ABD tarafından İran’a karşı üs olarak kullanılmasını engellediğini hatırlattı.
İngiltere Anlaşmayı Askıya Aldı
Trump’ın eleştirileri ve baskısı sonrasında İngiliz hükümeti, Nisan ayında Mauritius ile yürüttüğü egemenlik devri anlaşmasını askıya aldığını duyurdu. İngiltere hükümet sözcüsü, askıya alma kararına ilişkin yaptığı açıklamada askeri üs üzerindeki kontrolün ciddi bir tehdit altında olduğunu belirterek, “Ulusal çıkarları koruyarak düşmanlarımızın bu stratejik noktada yer edinmesini önlemek adına eyleme geçilmesi gerekiyordu” dedi.
Sözcü ayrıca, yaklaşık 60 yıldır ortak güvenliği sağlamada kilit rol üstlenen bu askeri varlığın uzun vadeli operasyonel kontrolü ve güvenliğinin korunmasının, Mauritius ile yürütülen diplomatik sürecin temelini oluşturduğunu ifade etti.
Chagos Adaları ve Diego Garcia’nın Önemi
Diego Garcia, Küresel petrol ticaretinin ana damarlarından Hürmüz Boğazı ile arasında kuş uçuşu yaklaşık 4.150 kilometre mesafe bulunmasına rağmen, modern jetler ve bombardıman uçakları sayesinde Orta Doğu ve Körfez hattına çok kısa sürede hava gücü ulaştırmaya imkan veren lojistik bir köprü işlevi görüyor. Pentagon, ada atolünü “Hint Okyanusu’nun batmayan uçak gemisi” olarak tanımlıyor.
Diego Garcia, nükleer denizaltıların yanaşabileceği derin doğal limanlara ve B-2, B-52 gibi stratejik bombardıman uçaklarının konuşlanabileceği büyük pistlere sahip. 1960’ların sonu ve 1970’lerin başında binlerce yerli Chagossian’ın İngiltere tarafından zorla tahliye edilmesiyle adalar tamamen askeri ve idari personele ayrıldı. Diego Garcia, Körfez Savaşları ve Afganistan operasyonları da dahil olmak üzere geçmişte birçok askeri harekâtta kilit rol oynadı.
