Şempanzeler arasında yayılan garip moda trendi: İnsandan görmüşler

Çimen Modası Nasıl Yayılmaya Başladı?

Utrecht Üniversitesi ve Durham Üniversitesi araştırmacılarına göre akımı başlatan, Julie adlı bir dişi şempanze oldu. Julie 2010’lu yıllarda çimen yapraklarını kulaklarına yerleştirmeye başladı. Kısa sürede gruptaki diğer şempanzeler de aynı davranışı benimsedi. Julie’nin ölümünün ardından bile akım devam etti. Daha dikkat çekici olan ise ikinci bir grubun da aynı akıma katılmasıydı. Julie’nin grubuyla hiçbir teması olmayan bu ikinci grupta, Juma adlı bir erkek şempanzenin etkisiyle bireyler çimen yapraklarını yalnızca kulaklarına değil, arkalarına da takmaya başladı.

Davranışın İşlevi ve Biyolojik Açıklama

Davranışın herhangi bir biyolojik açıklaması bulunmuyor; ne kaşıntı giderme ne de araç kullanma amacı taşıyor. Utrecht Üniversitesi’nden araştırmacı Edwin van Leeuwen, asıl çarpıcı olanın davranışın nedeni değil, şempanzelerin birbirlerini bu denli kolaylıkla taklit etmesi olduğunu belirtti.

İnsan Bakıcılardaki Alışkanlığın Rolü

Araştırmacılar olayın kökenini araştırdığında ilginç bir ayrıntı ortaya çıktı. Her iki grubun bakıcıları aynı kişilerdi ve bu bakıcılar zaman zaman kulaklarını temizlerken çimen yaprağı ya da kibrit çöpü kullanıyordu. Üstelik bunu şempanzelerin gözü önünde yapıyorlardı. Şempanzeler büyük olasılıkla bakıcılarından gördüklerini taklit etti.

Doğada Neden Gözlemlenmiyor?

Araştırmacılar, bu tür davranışların yalnızca esaret altındaki şempanzelerde gözlemlendiğine dikkat çekiyor. Doğada yiyecek arama ve yırtıcılardan kaçınma gibi hayatta kalma baskıları ağır basıyor. Vahşi şempanzeler de birbirlerini taklit ediyor ancak yalnızca yiyecek bulma ya da araç kullanma gibi somut bir işlevi olan davranışlarda taklit gözlemleniyor.

Esaret Altında İşlevsiz Alışkanlıkların Yayılması

Bilim insanları, esaret altında işlevsiz alışkanlıkların yayılmasını sosyal bağ kurma güdüsüyle açıklıyor. Bir bireyin davranışını kopyalamak, gruba ait olma sinyali veriyor olabilir. İnsanların jestleri, argo kullanımı ya da trendleri taklit etmesinin ardında da benzer bir dinamik bulunuyor.

‘İnsana Özgü’ Sanılan Davranış Değildi

Bulgular, hayvan kültürü tartışmalarına yeni bir boyut ekliyor. Uzun süre bazı bilim insanları, hiçbir pratik faydası olmayan davranışları kopyalamanın yalnızca insanlara özgü olduğunu savundu. Ancak bu gözlemler aksini gösteriyor. Durham Üniversitesi’nden araştırmacı Jake Brooker, şempanzelerin küçük ve anlamsız davranışları birbirlerinden kopyalama kapasitesine sahip olduğu sonucuna vardı.