Nöbetçi Eczaneler
Sayıştay Raporu: Çaykur’un Borçlanma Sarmalı ve 2024 Faaliyet Değerlendirmesi
Çaykur, Türkiye Varlık Fonu’na devredildikten yedi yıl sonra, 2024 yılında 154 milyon 353 bin TL kâr açıkladı. Buna karşın kurumun faaliyet kârlılığı bir önceki yıla göre 10,6 puan azaldı. Sayıştay’ın 2024 yılı raporu, Çaykur’un hesap denetimlerinde kurumun borçlanma ihtiyacı ve finansman giderlerinde bir sarmala girdiğine dikkat çekti.
Raporda, borçlanma sarmalına giren Çaykur’da personel sayısında belirgin bir azalma olmasına rağmen personel harcamalarının zirve yaptığı gözlemlendi. T24’ten Çiğdem Toker’in haberine dayandırılan bulgular, kurumun finansman ihtiyacının yüksekliğinin finansman giderlerini olumsuz etkilediğini vurguladı.
Sayıştay raporuna göre, Çaykur 2024 yılında farklı bankalardan toplam 19,7 milyar TL ticari banka kredisi kullandı ve aynı dönemde 15,9 milyar TL kredi ana para geri ödemesi gerçekleştirdi. 2024 dönem sonu itibarıyla kredi borcu 9,6 milyar TL olarak kayda geçti.
Raporda ayrıca, Çaykur’un daha önce yalnızca yılın yaş çay yaprağı alım dönemlerinde ortaya çıkan borçlanma ihtiyacından, işletme faaliyetleri zararlarının finansmanı nedeniyle yılın tamamına yayılan ve genel nitelikte kalıcı bir borçlanma ihtiyacına doğru kaydığı belirtildi.
Personel Sayısı Düşerken Harcamalar Arttı
Sayıştay raporunda, Çaykur’un personel sayısında yüzde 9,2 oranında azalma olduğu tespit edildi. Buna karşın personel harcamaları 2024 yılında bir önceki yıla göre yüzde 72 artarak 6,6 milyar TL’ye yükseldi. Kurum yöneticilerine sağlanan maddi avantajlar ve reklam harcamaları TBMM gündemine taşınmış olsa da Sayıştay raporunda bu iddialara doğrudan yer verilmedi; raporun bulguları söz konusu iddiaları destekler şekilde nitelenebildi.
Raporun kredi borçlarıyla ilgili ayrıntılı tespitlerinde dikkat çeken bir diğer nokta, Çaykur’un borç tablosunun Türkiye Varlık Fonu’na devir tarihi olan 2017 değil, 2018’den başlatılmış olmasıdır. Devreden bakiyenin 2024’te en yüksek düzeye ulaştığı kaydedildi.
Sayıştay, borçlanma sarmalının kırılabilmesi için işletme faaliyeti kârının artırılmasına ve kredi kullanma ihtiyacının azaltılmasına yönelik tedbirlerin alınması gerektiğini vurguladı. Raporda açıkça “Borçlanma sarmalının kırılabilmesi için işletme faaliyeti kârının artırılmasına ve kredi kullanma ihtiyacının azaltılmasına yönelik tedbirlerin alınması ve bu suretle daha az kredi kullanılması gerekmektedir” denildi.
Özetle, Sayıştay raporu Çaykur’un 2024 bilançosunda kâr açıklasa da faaliyet kârlılığındaki düşüş, artan finansman giderleri, süregelen kredi kullanımı ve personel harcamalarındaki hızlı artışın kurumu borçlanma sarmalına ittiğini ortaya koydu.
