Özgür Erdursun milyonları uyardı: Emeklilik hayali kabusa dönmesin!

SGK’nın ‘Sahte Sigorta’ Tespitlerinde Ne Oluyor? Uzman Açıklıyor

Geçtiğimiz günlerde Sosyal Güvenlik Kurumu’nun 245 bin kişinin sigortasını iptal etmesinin ardından milyonlarca kişi “hak gaspı yaşar mıyım?” endişesi yaşadı. Peki sahte sigortalılık nasıl oluyor, kişi bunu nasıl öğrenebilir, itiraz edebilir mi? Konuyu Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun değerlendirdi.

Sahte sigortalılık nedir? Erdursun sahte sigortalılığı en yalın haliyle, “bir kişinin bir iş yerinde fiilen çalışmadığı halde kağıt üzerinde çalışıyormuş gibi gösterilmesi” olarak tanımlıyor. Uzmana göre bu durum genellikle şu şekillerde ortaya çıkıyor:

• Eş, dost veya akraba yanında “hatır için” sigortalı gösterme.
• Hiç tanımadığınız bir iş yerine aracı vasıtasıyla para ödeyerek sigorta yaptırma.
• Fiilen faaliyet göstermeyen, sadece kağıt üzerinde var olan şirketler üzerinden bildirim yapma.
• İş yerine hiç gitmeden ve hiçbir görev tanımı olmadan sigortalı listesinde yer alma.

Erdursun, bu kayıtların sistemde ilk etapta “hizmet dökümü” olarak göründüğünü, ancak yapılacak denetimde “fiili çalışma yok” tespiti yapılırsa bu kayıtların geçersiz sayılacağını belirtiyor.

E-Devlet verileri yanıltmasın

Halk arasında en büyük yanılgının e-Devlet sistemindeki verilere tam güven duymak olduğunu vurgulayan Erdursun, “sigorta bildirimle değil fiili çalışmayla kazanılır” kuralını hatırlatıyor. Bir kişinin günlerinin sistemde görünmesi, onun hukuken kesin olarak güvende olduğu anlamına gelmiyor.

SGK denetimlerinin tetiklenme nedenleri

Erdursun, SGK denetimlerinin genellikle geriye dönük ve yıllar sonra yapıldığını, incelemelerin şu nedenlerle tetiklenebileceğini söylüyor:

• Şikayetler veya ihbarlar.
• Vergi ve ticaret sicili kayıtlarındaki uyumsuzluklar.
• İş yerinin bildirilen adreste bulunmaması veya faaliyetinin durmuş olması.
• Geliri olmayan bir iş yerinde aşırı sayıda çalışan gösterilmesi.

Emeklilik iptali mi, sigorta iptali mi?

Erdursun kamuoyunda “emeklilik iptali” diye bilinen durumun teknik olarak bir süreç olduğunu açıklıyor. Anlatımına göre önce sahte olduğu tespit edilen sigortalılık dönemleri siliniyor; bu günler silindiğinde emeklilik için gerekli prim günü şartı bozuluyor ve dayanağı kalmayan emekli aylığı kesiliyor. Yani asıl sorun, emekliliğin dayandığı temelin sahte olmasıdır.

2008 yasası iddiası

Erdursun, neden insanların bu riskli yola başvurduğuna dair çarpıcı bir tespit sunuyor: 01.10.2008 tarihinde yapılan yasa değişikliğinin sahte sigortalılığın önünü açtığını belirtiyor. Bu tarihten önce 4/A (SSK) kapsamında isteğe bağlı prim ödenebilirken, yeni düzenleme ile bu hak kaldırıldı. Emeklilikte son 2520 günün hangi statüden (4/A veya 4/B) olduğuna bakıldığını hatırlatan Erdursun, 4/A’dan (SSK) emekli olmanın Bağ-Kur’a göre çok daha avantajlı olduğunu; avantajı kaybetmek istemeyen ancak fiilen çalışmayan bazı kişilerin sahte sigortalılığa yöneldiğini söylüyor. Erdursun, “Eski haklar gibi isteğe bağlı 4/A prim ödeme hakkı geri verilirse bu sorun çözülür” görüşünü paylaşıyor.

Sahte sigortanın faturası: faizle geri iade

Sahte sigortalılığın tespit edilmesi halinde SGK’nın ağır yaptırımlar uyguladığını belirten Erdursun, sadece günlerin silinmediğini; haksız alınan tüm ödemelerin faiziyle birlikte geri istendiğini ifade ediyor. Geri istenebilecek kalemler arasında şunlar yer alıyor:

• O güne kadar ödenen tüm emekli aylıkları.
• Bayram ikramiyeleri.
• Yapılan tüm sağlık, tedavi ve ameliyat masrafları.
• Haksız alınan işsizlik maaşları ve diğer sosyal yardımlar.

Gerçek çalışanlar kendini nasıl savunmalı?

Eğer bir kişi gerçekten o iş yerinde çalıştıysa ve sigortası haksız yere iptal edildiyse, Erdursun hak arama yolunun açık olduğunu ancak ispat gerektiğini vurguluyor. Mahkemede elinizi güçlendirecek deliller arasında şunlar sayılıyor:

• Banka üzerinden yapılan maaş ödemeleri.
• Bordrolar, puantaj kayıtları ve iş yeri yazışmaları.
• Tanık beyanları ve somut görev tanımları.

“Ucuz çözüm pahalıya patlar”

Erdursun, sahte sigortalılığın piyasada “daha az para ver, seni sigortalı gösterelim” diye pazarlandığını ancak bunun büyük bir risk olduğunu vurguluyor. Paranın SGK’ya gidip gitmediğinin bile belirsiz olabileceğini söyleyen uzman, bunun bir çözüm değil “gecikmiş bir risk” olduğunu belirtiyor. Her türlü sosyal güvenlik sorusu için Alo 170 hattından veya uzmanlardan destek alınması gerektiğini ifade ederek değerlendirmesini sonlandırdı.