Yeni Gine’nin Ormanlarında 6 Bin Yıllık Gizem: İki ‘Lazarus’ Keseli Memeli Yeniden Keşfedildi
Avustralyalı bilim insanı Tim Flannery liderliğindeki araştırmacılar, bilim dünyasında “hayatta bir kez karşılaşılabilecek” nitelikte bir keşfe imza attı. Araştırma ekibi, yaklaşık 6 bin yıldır neslinin tükenmiş olduğu düşünülen iki keseli memeli türünün Endonezya’ya bağlı Batı Papua (Yeni Gine) yağmur ormanlarında hâlâ yaşadığını ortaya koydu.
Keşfedilen bu iki tür, bilimsel literatürde “Lazarus taksonu” olarak adlandırılan nadir örnekler arasında yer alıyor; bu terim, fosil kayıtlarında uzun süre gözlemlenmeyip daha sonra canlı bireyleri bulunan türleri tanımlamak için kullanılıyor.
Çizgili possumun sıra dışı uzun dördüncü parmağı
Araştırmacıların tespit ettiği türlerden biri, olağanüstü uzun dördüncü parmağıyla dikkat çeken çizgili bir possum. Bu dördüncü parmak, diğer parmaklardan yaklaşık iki kat daha uzun olup hayvanın ağaç içindeki böcek larvalarını çıkarmasına ve beslenmesine yardımcı oluyor.
Fosil kayıtları ve yanlış varsayımlar
Cüce uzun parmaklı possum (Dactylonax kambuayai) olarak bilinen bu tür, fosil kayıtlarında yaklaşık 300 bin yıl öncesine kadar Avustralya’nın Queensland bölgesinde yaşadığı şeklinde kayıtlıydı. Ancak buzul çağından sonra gözlemlenmediği için yok olduğu varsayılmıştı. Yeni veriler, türün Batı Papua’da yaklaşık 6 bin yıl öncesine kadar varlığını sürdürdüğünü, sonrasında tamamen yok olduğu şeklindeki düşüncenin yaygın olduğunu gösteriyordu.
Halka kuyruklu süzülen keseli memeli: tüyleri olmayan kulaklar ve kavrayıcı kuyruk
Keşfedilen ikinci tür ise halka kuyruklu süzülen keseli memeli (Tous ayamaruensis). Bu tür, Avustralya’daki büyük süzülen keseli memelilere yakın akraba olmakla birlikte kulaklarında tüy bulunmaması ve ağaçlara tutunmayı sağlayan güçlü bir kuyruğa sahip olmasıyla ayırt ediliyor. Tür ilk kez, Avustralyalı zoolog Ken Aplin tarafından Batı Papua’da bulunan fosil parçaları temel alınarak tanımlanmıştı. Flannery’nin ekibi ise bu hayvanın hâlâ yağmur ormanlarında yaşadığını belgeledi ve onu yeni tanımlanan bir keseli memeli cinsine yerleştirdi.
Yeni cinsin önemi ve tarihsel bağlam
Bu cinsin diğer üyelerinin yüz binlerce yıl önce Avustralya’nın doğusu ve Yeni Gine’de yaşadığı biliniyor. Tim Flannery, iklim çalışmaları ve çok satan The Weather Makers kitabıyla tanınıyor; kariyerine ise Yeni Gine ve Pasifik adalarında çalışan bir memeli bilimci ve paleontolog olarak başlamıştı.
İki kayıp türün aynı anda bulunmasının anlamı
Flannery, binlerce yıldır yok olduğu düşünülen bir memeli türünü bulma olasılığının neredeyse imkânsız olduğunu belirtti. İki türün aynı anda bulunmasını ise “gerçekten eşi görülmemiş” olarak nitelendirdi ve bunun bilimsel açıdan çığır açıcı olduğunu vurguladı. 70 yaşındaki bilim insanı, özellikle yeni bir keseli memeli cinsinin tanımlanmasının kariyerinin en önemli başarılarından biri olduğunu söyledi. Böylece Yeni Gine’de 1937’den bu yana ilk defa yeni bir keseli memeli cinsi tanımlanmış oldu.
Koruma ve belgeleme
Flannery keşfin biyoloji ve doğa koruma açısından büyük önem taşıdığını ifade etti: “Tehdit altındaki bir bölgede yaşayan nadir keseli memelilerin varlığını belgeledik. Bu, bir biyolog olarak kariyerimin zirve anlarından biri.” Her iki türün de Endonezya yönetimindeki Yeni Gine’nin kuzeybatısındaki Bird’s Head (Vogelkop) Yarımadası’nda, düşük rakımlı dağ ormanlarında yaşadığı tespit edildi. Hayvanların varlığı, yerel araştırmacıların çektiği fotoğraflar, fosil parçaları ve müze örnekleri ile doğrulandı.
