DART Görevinin Beklenmedik Etkisi: Didymos’un Güneş Yörüngesinde Mikrometrelik Değişim
DART misyonu, ilk başarılı gezegen savunma gösterimi olarak tarihe geçti ve insanlığın bir asteroidin yörüngesini değiştirebileceğini kanıtladı. Ancak yeni araştırmalar, çarpmanın sadece Dimorphos’un değil, ana asteroid Didymos’un da Güneş etrafındaki yörüngesini etkilediğini ortaya koydu.
Illinois Üniversitesi Urbana–Champaign araştırmacıları, Didymos’un bir yıldızın önünden geçerken ışığını engellediği yaklaşık 6 bin olayı inceleyerek bu değişikliği belirledi. Araştırmaya göre çarpma sonucu Didymos’un Güneş etrafındaki yörüngesel hızı saniyede 11,7 mikrometre azaldı.
Bilim insanları, gelecekte yapılacak görevlerde küçük uydu asteroidlerin hedef alınarak daha büyük asteroitlerin yörüngesinin değiştirilebileceğini belirtiyor. NASA’dan Thomas Statler, “Bu küçük bir değişiklik ama zamanla, küçük bir değişim bile büyük bir saptırma yaratabilir” dedi.
DART’ın çarpması, küçük asteroitten büyük miktarda taş ve toz bulutu uzaya fırlattı. Bu materyalin momentumuyla Dimorphos’a bir itme sağlanarak yörüngesi 33 dakika kısaldı. Aynı etki, ikili sistemin Güneş etrafındaki yörüngesini de 0,15 saniye değiştirdi.
Illinois ekibinden Rahil Makadia, bu değişimin saniyede 11,7 mikron veya saatte 1,7 inç olduğunu vurguladı ve zaman içinde böyle küçük bir hareketin, Dünya’ya tehlikeli bir asteroidin çarpıp çarpmayacağını belirlemede fark yaratabileceğini söyledi.
NASA, Didymos’un Dünya’ya çarpma riski bulunmadığını, ancak bu tür kinetik çarpma tekniklerinin potansiyel tehlikeli asteroitlere karşı kullanılabileceğini açıkladı. Önemli olan, Dünya’ya yakın cisimleri yeterince erken tespit etmek ve müdahale edebilmek. Bu amaçla NASA şu anda Near–Earth Object (NEO) Surveyor adlı teleskopu geliştiriyor; bu teleskop, az görünür ışık yansıtan karanlık asteroit ve kuyrukluyıldızlar gibi tespit edilmesi zor cisimleri bulacak.
Johns Hopkins Üniversitesi’nden Dr. Nancy Chabot, şu anda DART benzeri başka bir uzay aracının hazır olmadığını belirtti. Örnek bir vaka olarak, YR4 adlı 90 metrelik bir asteroidin 2032’de Dünya’ya çarpma olasılığı kısa süre önce yüzde 3,2 iken sıfıra düşürüldü ve müdahale gerekmedi. Ancak olası bir tehlike anında şu anda aktif bir savunma seçeneği bulunmuyor.
