Frida Kahlo koleksiyonunun İspanya’ya taşınması ve Meksika’da yarattığı tartışma
Meksika’nın en simgesel sanatçılarından Frida Kahlo’nun tablolarını içeren koleksiyon, bu yaz İspanya’ya taşınmaya hazırlanıyor. Yaklaşık 400 akademisyen ve sanatçı bu karara karşı açık mektup imzaladı.
Koleksiyonun el değiştirmesi
Söz konusu eserler, Jacques ve Natasha Gelman’ın oluşturduğu koleksiyonun parçasıydı. 2023’te Meksikalı çimento devi Cemex’in sahibi Zambrano ailesi koleksiyonu satın aldı. Ocak 2025’te ise İspanyol Santander Bankası, Zambrano ailesiyle koleksiyonun “koruma, araştırma ve sergilenmesini” üstleneceğine dair bir anlaşma imzaladığını duyurdu.
Gelman Santander Koleksiyonu adını alan derleme, Kahlo’nun tablolarının yanı sıra eşi Diego Rivera ve José Clemente Orozco’nun eserlerini de kapsıyor. Koleksiyon şu an yaklaşık yirmi yıl aradan sonra ilk kez Meksika’da kamuya açık sergileniyor. Ancak bu yaz İspanya’daki Faro Santander kültür merkezine taşınacak.
Kalıcı mı, geçici mi?
Faro Santander direktörü Daniel Vega Pérez de Arlucea’nın Ocak ayında koleksiyonun merkezde kalıcı yer bulacağını söylemesi, sert tepkilere yol açtı. Meksika Güzel Sanatlar ve Edebiyat Ulusal Enstitüsü’nün Santander ile yaptığı anlaşma, koleksiyonun Haziran 2026’dan Eylül 2030’a kadar Faro Santander’in yönetiminde kalmasını öngörüyor; anlaşma uzatılabilir nitelikte.
Meksika 1984’te Kahlo’nun eserlerini ulusal “sanatsal anıt” ilan etmişti. Bu statüye göre o tarihten itibaren ülkede bulunan tablolar yalnızca geçici süreyle yurt dışına çıkabiliyor. SMPS Legal’den avukat Eduardo Pizarro, kalıcı ihracatın kesinlikle yasak olduğunu, miras yasalarına uyulması koşuluyla geçici anlaşmaların sorun yaratmadığını belirtiyor.
Santander Mart ayında yaptığı açıklamada eserlerin Meksika’ya döneceğini güvence altına aldı. Kültür Bakanı Claudia Curiel de Icaza da tabloların 2028’de geri geleceğini açıkladı.
Uzman ve tarihçi görüşleri
Açık mektubun imzacılarından tarihçi Francisco Berzunza, koleksiyonun yönetimindeki şeffaflık eksikliğini eleştirerek durumu şöyle özetledi: “Son derece ciddi bir mesele. Kahlo ülkemizin en önemli sanatçısı ve eserlerini Meksika dışında görmek, Meksika’da görmekten daha kolay.”
Wellesley College’dan Meksika sanatı uzmanı James Oles ise bir tablonun ülkede kalmasının onu erişilebilir kılmadığına dikkat çekerek müzelerin kültürel önem taşıyan eserleri satın almasını ya da koleksiyoncuları bağış yapmaya teşvik etmesini öneriyor.
Mevcut sergi ve geri dönüş takvimi
Kahlo’nun tabloları şu an Temmuz ayına kadar Mexico City Modern Sanat Müzesi’nde görülebilir. Anlaşma gereği eserlerin Meksika’ya dönmesi ve 2028’de geri gelmesi taahhüt ediliyor; ancak tartışmalar ve endişeler şeffaflık, kalıcılık iddiaları ve eserlerin erişilebilirliği ekseninde sürüyor.
