Kıbrıs’taki zirvenin ardından Erhürman’dan ilk açıklama: Çözüm önerilerini tek tek sıraladı

KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ve GKRY Cumhurbaşkanı Hristodulidis Ara Bölgede Görüştü

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis arasındaki görüşme, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Özel Temsilcisi ve UNFICYP Misyon Şefi Khassim Diagne ile BM Genel Sekreteri Maria Angela Holguín Cuéllar’ın bulunmasıyla, Diagne’nin konutunda ara bölgede gerçekleştirildi. Erhürman, yaklaşık bir buçuk saat süren görüşmenin ardından Cumhurbaşkanlığı’nda açıklama yaptı; görüşmenin bir saat 15 dakikasının heyetler arasında geçtiğini, kalan 15 dakikalık sürede ise Hristodulidis ile ikili görüşme yaptıklarını belirtti.

Toplantının Atmosferi ve Takvim

Erhürman, toplantının genel atmosferinin samimi ve olumlu olduğunu ifade etti. İlk toplantıda, daha çok tarafların kendi görüşlerini aktardığını, üçüncü tarafların yoğun bir görüş alışverişine girmesinin doğru bulunmadığını söyledi. Ayrıca, Maria Angela Holguín Cuéllar’ın kendisiyle 5 Aralık’ta görüşeceğini, Hristodulidis’in 6 Aralık’ta Cuéllar ile görüşeceğini ve bu iki görüşmenin ardından üçlü bir görüşme yapılacağını aktardı. Bu süreçten önce temsilcilere tam yetki verildiğini, ihtiyaç duyulan aralıklarla temsilcilerin bir araya gelip ortaya konan görüşler ve süreç içerisindeki diğer konular üzerinde fikir alışverişine devam edeceklerini belirtti.

İletişim ve Çözüm Atmosferi

Erhürman, Hristodulidis ile gerekli olması halinde bir araya gelebileceklerini, 5 Aralık’tan önce telefon aracılığıyla sürekli iletişim halinde olma kararı aldıklarını ifade etti. Yaklaşımın daha önce kamuoyuyla paylaşılan yönde olduğunu, adada şu an arzu edilen çözüm atmosferinin olmadığını ve bu atmosferin yaratılması için çaba gösterilmesi gerektiğini vurguladı. Erhürman, Ersin Tatar ile Hristodulidis’in Cenevre ve New York’ta görüştüğü konuların masada olduğunu ve bu konuların çözümü için çaba sarf edeceklerini söyledi. Ayrıca, öngörülen yeni 5+1 toplantısına gitmeden önceki takvimin şu anda belli olmadığını dile getirdi.

Erhürman’ın Önerileri: 10 Maddelik Paket

Erhürman, 5+1 toplantısına gitmeden önce ve mümkünse Cuéllar’ın gelişinden önce belli başlı konularda bazı uzlaşmalar sağlanmasının hem Cuéllar ile yapılacak görüşme açısından hem de öngörülen 5+1 açısından faydalı olacağını önerdi. Öne çıkan öncelikli meseleler arasında yeni geçiş noktalarının açılması ve ara bölgedeki güneş enerjisi (solar panel) projelerinin devreye sokulması yer aldı. Ayrıca, çözüm atmosferinin oluşması için 10 maddelik bir paket sunduklarını açıkladı. Bu maddeler sırasıyla şunlardır:

• Birinci madde: Karma evliliklerden doğan çocukların vatandaşlık hakkı meselesi; karma evlilik içindeki eşlerin güneyde ehliyetlerini kullanabilmesi ve burada doğan çocukların güneye geçişine ilişkin düzenlemeler.
• İkinci madde: Metahan geçişleriyle ilgili talepler; üç kabinde sürekli görevli bulundurulması ve Bostancı ile Derinya’da sefer çıkarma olanağı tanınarak geçişlerin kolaylaştırılması.
• Üçüncü madde: Gençlik Teknik Komitesi kapsamında, 14 yaş altı çocuklardan oluşan takımların karşılıklı dostluk maçları düzenlenmesi önerisi; bunun pozitif atmosfere katkı sağlayacağı vurgulandı.
• Dördüncü madde: Kayıp Şahıslar Komitesiyle ilgili gelişmeler; Avrupa Parlamentosu’nda gündeme gelen ve bayrak yakma eylemleri gibi olayların çözüm atmosferine olumsuz etkileri olduğuna dikkat çekildi ve iki liderin Kayıp Şahıslar Komitesi’ne ortak ziyaret gerçekleştirmesinin önemli olacağı teklif edildi. Bu konuda iki lidere görev düştüğü belirtildi.
• Beşinci madde: Mülkiyetle ilgili tutuklama ve yargılamaların süreci olumsuz etkilediği, bu tür uygulamaların çözüm arayışını zehirlediği uyarısı.
• Altıncı madde: ‘Yeşil Hat Çizgisi’ üzerindeki ticarette karşılaşılan bürokratik sıkıntıların ticaret hacminde düşüşe yol açtığı ve bu durumun olumsuz etkilerinin giderilmesine ilişkin talepler.
• Yedinci madde: Hellim (halloumi) konusu; Bureau Veritas ile imzalanması beklenen sözleşmenin gecikmesinin kuzeydeki üreticilerin yolunu tıkadığı ve sözleşmenin imzalanmasının süreci olumlu etkileyeceği değerlendirmesi.
• Sekizinci madde: 2017 sonrası Avrupa Birliği ATOK Komitesi’nin kaldırılması nedeniyle oluşan boşluğun giderilmesi; söz konusu komitenin yeniden kurulmasının Kıbrıslı Türklerin AB uyum hazırlığı açısından ve çözüm süreci açısından yararlı olacağı görüşü.
• Dokuzuncu madde: Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum Güvenlik Kuvvetleri arasında bir iletişim kanalı kurulması önerisi; ara bölgede ve sınırlarda zaman zaman yaşanan sıkıntılara hızlı çözüm üretebilmek amacıyla bu iletişim hattının faydalı olacağı belirtildi.
• Onuncu madde: Metehan’da ara bölgede yapılacak yol genişletme çalışmasının başlangıcında iki liderin bulunmasının pozitif mesaj vereceği önerisi; söz konusu projenin ihalelerinin tamamlandığı aktarıldı.

Toplantının Değerlendirilmesi ve 5+1 Vurgusu

Erhürman, toplantının olumlu ve yapıcı bir havada geçtiğini belirtti. 1 Ocak’tan itibaren Güney Kıbrıs’ın Avrupa Birliği dönem başkanlığını alacağını, bu dönemde Kıbrıs sorununun Rum tarafı için de önemli bir gündem olacağını ve sürecin aksamasının mazeret olarak kullanılamayacağını aktardı. Erhürman ayrıca, 5+1 formatındaki bir toplantıya katılacaklarını ancak Cenevre ve New York’ta olduğu gibi büyük bir toplantıya hazırlanıp sonuçsuz ayrılmak istemediklerini vurguladı. Bu nedenle 5+1 toplantısına giderken belli konularda belirli bir noktaya varılmış olmasının önemini muhataplarına açıkça ilettiklerini ifade etti.

Sonuç

Erhürman, yapılan görüşmede hem sürece ilişkin takvimin hem de çözüm atmosferinin güçlendirilmesine yönelik somut önerilerin gündeme getirildiğini, temsilcilere verilen yetki ve sürekli iletişimle sürecin takip edileceğini söyledi. Sunulan 10 maddelik teklif paketinin, 5+1 toplantısına hazırlanırken hem üçlü görüşmeler hem de olası iyileştirmeler açısından temel teşkil etmesi amaçlanmaktadır.