Nöbetçi Eczaneler
Ukrayna Cephelerinde Savaşan Türk Vatandaşları: Resmî Statü, Hukuki Boyut ve Sahadan Gözlemler
Kimi “suç örgütü üyesi”, kimi “siyasi suçlu”, kimi “ihraç edilmiş eski asker”, kimi ise seçimleri kaybetmiş bir belediye başkan adayı. Türkiye’den yüzlerce kilometre uzakta, Avrupa’nın en büyük kara savaşlarından birinin yaşandığı cephede gönüllü olarak savaşan bu Türk vatandaşlarının geçmişteki suç kayıtları, Ukrayna devleti açısından büyük bir sorun teşkil etmiyor.
Turan Unit taburunun üyeleri tamamı Türkiye vatandaşı. Zira bir yetkili, Ukrayna Uluslararası Savunma İstihbarat Lejyonu’ndan, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nde görev almanın basit bir sosyal medya mesajıyla başlayabileceğini ifade ediyor.
Bir dönem yaptıkları silahlı eğitimlerle Türkiye gündemine gelen Ataman Kardeşliği’nin “kurucularından” Efe Çakmak da Ukrayna ordusunda gönüllü asker olarak savaşıyor. Çakmak’ın kimliği Ruslar tarafından ifşa edildi; kız arkadaşıyla birlikte çekilmiş fotoğrafları Rus Telegram gruplarında paylaşıldı.
Sahada güncel olarak yaklaşık 70 Türk vatandaşının savaştığı belirtilirken, yaşanan ölümler hakkında net bir bilgi verilmiyor. Resmî kayıtlara göre savaşta hayatını kaybeden 1 Türk vatandaşı bulunuyor. Bu kişi Sedat Kök. Kök’ün bir Rus dronu saldırısında hayatını kaybettiği o anlar ise drone kamerası sayesinde tüm dünya tarafından izlendi.
Yabancı askerleri paralı asker olarak görmeyen Ukrayna, bu kişileri resmî asker statüsüyle yasal hale getiriyor. Savaş sonrası yabancı askerlere vatandaşlık vaadinde de bulunuluyor. Normal koşullarda 40–50 bin grivna maaş alan bu askerler, özel operasyonlara katıldıklarında ek olarak 100 bin grivnaya (yaklaşık 102 bin TL) kadar gelir elde edebiliyor.
Uluslararası sözleşmelere göre başka bir ülkenin vatandaşı olup Ukrayna’da savaşmanın hukuki bir engeli bulunmuyor. Çünkü Ukrayna, bu kişileri kendi ordusunun askerleri olarak gösteriyor. Ancak Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) bu duruma karşı çıkıyor. ICRC, bu kişileri paralı asker olarak değerlendiriyor ve “savaşçı ya da savaş esiri olma hakları olmayacaktır” diyerek net uyarılarda bulunuyor.
Peki bu maceradan vazgeçenlere ne oluyor? Cephede savaşarak kazandığı paraları CS:GO isimli oyundaki silahlara yatırdığını söyleyen 20 yaşındaki Eyüp Görkem bunlardan biri. Birlikte savaştığı arkadaşlarının ifadesine göre, Türkiye’ye döndüğünde TCK 320 kapsamında yabancı devlete asker olma suçundan soruşturma başlatılmış.
Tüm bu iddiaların yanı sıra cephenin diğer tarafına merceğimizi çevirdiğimizde, orada işler farklı ilerliyor. Bölgeyi birçok kez yakından inceleyen gazeteci Cem Kıran’ın aktardığı bilgilere göre, Rusya tarafında resmî olarak 6 Türk vatandaşı savaşıyor ve Rusya Savunma Bakanlığı kaynaklarından aldığı bilgiye göre henüz hayatını kaybeden bir Türk savaşçı bulunmuyor.
Zaporijya bölgesine özellikle dikkat çeken Kıran, nükleer santrale olası bir saldırının “tam bir felaketle” sonuçlanacağını söylüyor. Bu felaketin Rusya-Ukrayna ile sınırlı kalmayacağını, Türkiye de dâhil olmak üzere pek çok ülkenin etkileneceğini belirtiyor.
