Yargı Paketinin Özeti ve Kapsamı
12. Yargı Paketi olarak anılan düzenleme Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi; kanun, cezalardan duruşma sürelerine, hakim eğitimlerinden genetik verilerin korunmasına kadar 10 farklı alanda önemli düzenlemeler getiriyor.
IBAN Kiralayanlara Ceza İndirimi ve Etkin Pişmanlık Düzenlemesi
TCK’nın 158. maddesine eklenen yeni hükme göre; banka, kredi kartı veya kripto hesap bilgilerini başkalarına vererek haksız kazanç sağlayanlara verilecek cezalar belirli koşullarda yarıya kadar düşürülecek. Yasa yürürlüğe girmeden önce ilgili maddelerden hüküm giymiş ve temyiz aşamasında dosyası olan sanıkların dosyaları bozularak ilk derece mahkemelerine geri gönderilecek. İnfaz halindeki hükümlüler ise mahkemenin ihtarı sonrası 6 ay içinde mağdurun zararını tamamen tazmin ederlerse etkin pişmanlıktan yararlanarak cezalarında yarıya varan indirim alabilecekler; zarar karşılanana dek infaz ertelenemeyecek.
Sözleşmesiz Faiz Hesaplamalarında ve Tazminat Faizlerinde Yeni Esas
Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun uyarınca, sözleşmeyle belirlenmemiş faizlerin hesaplanmasında artık TCMB’nin bir önceki yılın 31 Aralık tarihindeki reeskont oranının yüzde 80’i temel alınacak. Eğer 30 Haziran ile yıl sonu oranı arasında 5 puan veya daha fazla fark varsa, yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde 80’i esas olacak. Ayrıca Türk Borçlar Kanunu’nda yapılan değişiklikle çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında, kazancın bilindiği dönemler için olay tarihinden itibaren, bilinmeyen dönemler için ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz uygulanacak.
Duruşma Süreleri ve Hakimlere Yeni Eğitim Yükümlülükleri
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen hükümle, duruşmalar arasındaki sürenin 3 ayı aşmaması kararlaştırıldı; yalnızca bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe gibi zorunlu ve gerekçelendirilmiş hallerde bu süre uzatılabilecek. Bu kural, kanunun yayımlanmasını izleyen 3 ay sonra uygulamaya girecek. Hakimler ve Savcılar Kanunu’ndaki düzenlemeye göre ise adli ve idari yargı hakim ve savcı yardımcılarına Anayasa, insan hakları, özel hukuk, ceza hukuku ve duruşma yönetimi konularında kapsamlı eğitim verilecek; eğitimlerin başarısı yazılı ve sözlü sınavlarla ölçülecek. Hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvuran hakim veya savcılara uyarma cezası verilebilecek.
HAGB Şartlarının Yeniden Belirlenmesi
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) uygulamasında değişikliğe gidildi: Mahkeme, cezanın 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olması hâlinde HAGB kararı verebilecek; bunun için sanığın önceden kasıtlı suçtan sabıkasının bulunmaması ve kamunun veya mağdurun zararının tamamen tazmin edilmiş olması şartı getirildi. HAGB kararı sonrası sanık 5 yıl denetimde kalacak; bu süre boyunca karar ertelenemeyecek veya alternatif yaptırımlara dönüştürülemeyecek. İşkence, eziyet ve görevi sebebiyle kötü muamele suçları HAGB kapsamı dışında tutuldu.
Genetik Verilerin İmhası ve Danıştay Düzenlemesi
Yeni düzenlemeye göre genetik inceleme sonuçları, kişisel veriler arındırılarak özel bir sistemde saklanacak. Beraat, kovuşturmaya yer olmadığına ya da ceza verilmesine yer olmadığına dair kararlar kesinleştiğinde bu veriler derhal silinecek; diğer durumlarda ise kararın kesinleşmesinden itibaren 20 yıl geçtikten sonra Cumhuriyet savcısının gözetiminde tutanakla imha edilecek. Haklı nedeni olan kişiler, verilerinin daha erken silinmesi için hakimden talepte bulunabilecek. Ayrıca Danıştay Kanunu kapsamında daire sayısının 10’a düşürülmesine ilişkin 23 Temmuz 2026 tarihi dört yıl uzatılarak 23 Temmuz 2030 olarak belirlendi; bu geçiş döneminde boşalan üyelikler için öngörülen seçim kurallarından da 2030 yılına dek vazgeçildi.
Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?
Yasa, yargı süreçlerini hızlandırma ve delil güvenliğini sağlama hedefiyle hem ceza mevzuatında hem de usul kurallarında kapsamlı değişiklikler getiriyor. Hakim eğitiminden veri imhasına kadar uzanan yenilikler, uygulamada farklı adli aktörlerin işleyişini ve bireylerin hak arama yöntemlerini etkileyebilir.
