Erdoğan ile Trump’ın Beyaz Saray Görüşmesi ve Odak Konular
Bu görüşme, Cumhurbaşkanı’nın Beyaz Saray’a altı yıl sonra yaptığı ilk ziyaret olacak. Eski Başkan Joe Biden yönetimi, NATO üyesi Türkiye’nin Rusya ile yakın ilişkilerini gerekçe göstererek Ankara’yı Washington’dan uzak tutmuştu. Moskova’ya daha olumlu bakan ve Erdoğan ile daha yakın kişisel ilişkilere sahip olan Trump yönetiminde ise Ankara, Washington ile daha iyi ilişkiler umuyor.
Trump’ın İlk Döneminde İlişkiler Soğuktu
Trump ve Erdoğan, her ikisi de kendi ülkelerindeki eleştirmenler tarafından giderek otokratik olarak görülüyor. İkili, Trump’ın ilk döneminde inişli çıkışlı bir ilişki yaşamıştı. Ancak Trump’ın Beyaz Saray’a dönüşünden bu yana Suriye konusunda Ankara ve Washington’un çıkarları örtüşmüş durumda; ABD ve Türkiye artık Suriye’deki geçici HTŞ yönetimini tamamen destekliyor.
‘ABD Soykırımı Savunmayı Sürdürüyor’
ABD’nin müttefiki İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları konusunda ise iki ülke arasında keskin bir anlaşmazlık devam ediyor. Türkiye, İsrail’i soykırım ile suçlarken ABD, İsrail’i koruma politikasını sürdürüyor. Reuters’ın analizine göre bu konu, Oval Ofis’te “dostane ve iş odaklı” geçmesi beklenen görüşmelerde belirsizlik faktörü oluşturuyor. 22 yıldır Türkiye’yi yöneten Erdoğan, BM’de yaptığı konuşmada “Gazze’deki barbarlığa karşı sesini yükseltmeyen ve tavır almayan herkes bu vahşetin sorumluluğunu paylaşır” dedi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise daha sonra Fox News’e verdiği demeçte, Erdoğan dahil dünya liderlerinin “ne söylemek istiyorlarsa söyleyebileceklerini, ancak sonunda bir şey yapılmasını istedikleri zaman Beyaz Saray’a geldiklerini” söyledi.
ABD Yaptırımları F-35 Satışlarını Engelliyor
Bu değişen siyasi hava, Trump ve Erdoğan arasında karşılıklı övgüleri artırırken, Türkiye’nin Rus S-400 füze savunma sistemlerini satın alması nedeniyle Trump’ın 2020’de uyguladığı ABD yaptırımlarını aşma umudunu yeniden canlandırdı. Türkiye, S-400’ler nedeniyle yasaklanana kadar F-35 programının hem alıcısı hem de üreticisiydi. Türkiye-ABD ilişkilerinde deneyimli eski Türk büyükelçisi Timur Söylemez, ABD Kongresi’nden beklenen direnişe rağmen, her iki tarafta siyasi irade olması ve diplomatların bilinen tüm sorunları ele alan bir çerçeve üzerinde anlaşabilmesi halinde Türkiye’nin F-35’leri satın alması için yeşil ışık yakılmasının düşünülemez olmadığını belirtti.
Savunma Sanayisi Odak Noktası Olacak
Trump, görüşme öncesinde F-35 görüşmelerinin “olumlu sonuçlanmasını” beklediğini söyledi. Erdoğan, F-35’ler ve Ankara’nın talep ettiği 40 adet F-16 jeti ile ilgili süren müzakereler dahilinde savunma sanayisinin; bölgesel savaşlar, enerji ve ticaretle birlikte toplantının odak noktası olacağını açıkladı. Bir ABD’li yetkili, Washington’un Türkiye’ye yapılacak birkaç satış için, mevcut filosunu güçlendirecek yeni F-16’lar da dahil olmak üzere görüşmeleri kolaylaştırmak için kullanılan niyet beyanı taslağı hazırladığını belirtti.
F-16’lar F-35 Fiyatını Geçti
Yetkili, Türkiye’nin siparişinde F-16’larda gelişmiş ekipman ve modifikasyonlar talep ettiğini, bunun jetlerin standard bir F-35’ten daha pahalı olmasına yol açtığını söyledi. Ancak taslak beyannamede F-35’ler çıkarıldı; çünkü Türkiye S-400’lere sahip olduğu sürece ABD yasal olarak bu uçakları satamaz. Türk hükümet yetkilileri F-16’ların maliyeti hakkında hemen yorum yapmadı.
Boeing Uçakları İle İlgili Anlaşma Da Gündemde
NATO’nun en büyük ikinci ordusu olan Türkiye, Orta Doğu, Doğu Akdeniz ve Karadeniz’de artan tehditlere karşı hava gücünü güçlendirmek istiyor. Türkiye, F-16 ve F-35lerin yanı sıra 40 adet Eurofighter Typhoon da satın almak istiyor; bu talep, ABD’nin bölgedeki müttefikleri İsrail ve Yunanistan tarafından rahatsızlıkla karşılanıyor. Toplantıda Trump’ın, Türk Hava Yolları’nın müzakere ettiği 200’den fazla uçağı satın alma anlaşmasını vurgulaması bekleniyor. Bir ABD’li yetkili Reuters’a, görüşmelerin 787 ve 737 jet uçaklarını ve yaklaşık 10 milyar dolarlık GE uçak motorlarını içerdiğini söyledi.
