Nöbetçi Eczaneler
Devlet Destekli Emekli Maaşında Yeni Düzenleme
İktidarın 2019’da başlattığı, kök emekli maaşı alanlara yönelik destek uygulaması başlangıçta yaklaşık 800 bin kişiyi kapsarken bugün 5 milyon kişiye ulaştı. Emekli aylığına eklenerek kök maaş üzerine devlet desteği şeklinde ödenen bu uygulama, hem bu grupta hem de diğer emekliler açısından adaletsizlik tartışmalarına yol açtı.
Emekliler, prim gün sayısı ve SGK’ya bildirilen kazançlar dikkate alınmadan yapılan artışların “çok çalışanın cezalandırıldığı” eleştirisini getirdi. Örneğin asgari ücret üzerinden 3.600 gün prim ödeyen bir SSK’lı ile 9.000 gün ve üzeri prim ödeyen bir Bağ-Kur’lunun aynı 20.000 TL taban maaşı alması bu tartışmayı büyüttü.
Tepki çeken uygulama ve düşük zamlara karşı oluşan kamuoyu baskısı üzerine iktidar, yedi yıldır uygulanan Hazine destekli maaş tamamlama sistemini sonlandırma kararı aldı.
Yeni Sistem: Maaş Odaklı Değil, Gelir ve İhtiyaç Odaklı
İktidara sorun yaşatan mevcut uygulamanın yerine getirilecek yeni sistemin “maaş odaklı” değil, “gelir ve ihtiyaç odaklı” bir yapıya dayanması planlanıyor. Buna göre dağınık sosyal yardımlar tek bir sistemde toplanacak; değerlendirirken yalnızca maaş değil, hane geliri ve yaşam standardı esas alınacak.
SGK ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verileri entegre edilecek, ayni yardımlar yerine tek elden nakit destek verilecek. Ayrıca emeklinin yaşadığı şehirdeki yaşam maliyeti ile geliri arasındaki farkın hesaplanarak tamamlayıcı bir destek mekanizması oluşturulması öngörülüyor.
Yeni Sistemin Beklenen Ana İlkeleri
Buna göre yeni sistemin şu beş madde temelinde oluşması bekleniyor:
- Sosyal Yardımların Tek Sistemde Toplanması: Belediyeler, vakıflar ve bakanlıkların verdiği tüm yardımlar ortak bir veri tabanında izlenecek. Böylece mükerrer yardımların ve erişim eşitsizliğinin önüne geçilecek.
- Hane Geliri Esaslı Değerlendirme: Sadece emekli maaşı değil, haneye giren toplam gelir ve yaşam koşulları dikkate alınacak. Mal varlığı ve kira durumu gibi kriterlerle gerçek ihtiyaç sahipleri belirlenecek.
- Kurumlar Arası Veri Entegrasyonu: SGK ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verileri birleştirilecek. Sistem, gelir sınırının altındaki kişiler için otomatik destek hesaplaması yapacak.
- Ayni Yardım Yerine Nakit Destek: Kömür ve gıda kolisi gibi ayni yardımlar yerine, karta yüklenen nakit destek modeli uygulanacak. Emekli, ihtiyacını kendi önceliğine göre karşılayacak.
- Yaşam Maliyetine Göre Tamamlayıcı Destek: En düşük maaş ile emeklinin yaşadığı şehirdeki yaşam maliyeti arasındaki fark hesaplanacak; aradaki açık tamamlayıcı ödeme ile kapatılacak.
Uzman Yorumu ve Geçiş Süreci
SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın köşe yazısına göre geçmişte emeklilerin en çok sorduğu soru “Kök maaşım kaç olacak?” iken, 2026 Temmuz ayından itibaren gündemin değişmesi bekleniyor. Karakaş’a göre yeni dönemde temel soru “Benim hane gelirim yaşam sınırının altında mı? Eğer altındaysa devlet üstünü nasıl tamamlayacak?” olacak.
Yeni modelde 20.000 TL’lik taban maaş yerine kök maaşın, yani emeklinin gerçek maaşının esas alınacağı belirtiliyor. Örnek senaryoya göre; kök maaşı 11.000 TL olan, kirada oturan ve hanede başka geliri bulunmayan Emekli Ali’nin, gelir eşiğinin altında kalması halinde kira, yakıt ve nakit desteğiyle toplam gelirinin 22.000–28.000 TL bandına tamamlanması öngörülüyor.
Olası Etkiler ve Senaryolar
Geliri Sınırda Olanlar: Bu çerçevede hâlihazırda 20.000 TL taban maaş alan emeklilerin, kök maaşlarının seviyesine bağlı olarak uzun süre sıfır zam riskiyle karşı karşıya kalabileceği ifade ediliyor.
Diğer bir örnek senaryoda ise kök maaşı 11.000 TL olan ancak kendi evinde oturan ve eşinin 16.000 TL emekli maaşı bulunan Emekli Veli’nin toplam hane geliri dikkate alınarak mevcut 20.000 TL taban maaşını enflasyon farklarıyla almaya devam edeceği belirtiliyor.