Nöbetçi Eczaneler
Şili’de Sis Yakalama Teknolojisiyle Kurak Bölgelere Ulaşılan Temiz Su Çözümü
Atacama Çölü dünyanın en kurak yerlerinden biridir. Neredeyse hiç yağmur yağmayan bu topraklara Pasifik Okyanusu’ndan gelen nemli hava kütleleri her sabah kıyı şeridinde yoğun bir sis tabakası oluşturur; yerel halk bu sise “camanchaca” der. Bu sis havada asılı kalan su içerir ancak genellikle yağmur olup toprağa düşmez.
Şilili bilim insanı Carlos Espinosa Arancibia, bu sistemden su elde etmenin yolunu buldu. Universidad Católica del Norte’da geliştirdiği sis yakalayıcı sistem, naylon veya polipropilen ince örgülü ağ panellerinden oluşur. Deniz seviyesinden 400 ile bin metre yüksekliğe dikey olarak yerleştirilen bu ağlar, rüzgarın taşıdığı sis mikrodamlacıklarını yakalar. Damlacıklar ağ yüzeyine çarparak tutulur, birleşerek büyür ve yerçekimi etkisiyle kanallardan geçip su tanklarında birikir.
Sistem tamamen pasif çalışır; ne motor ne pompa ne de doğrudan elektrik tüketimi gerektirir. Amerikan Devletleri Örgütü’nün (OEA) teknik belgesine göre suyun depolama alanına yerçekimiyle akması, pahalı enerji altyapısı ihtiyacını ortadan kaldırır.
Teknoloji ilk kez 1990’ların başında Şili’nin kuzeyindeki Chungungo Köyü’nde büyük ölçekli olarak uygulandı. El Tofo Dağı’na kurulan ağlar sayesinde köye günlük 15 bin litre temiz su sağlandı. Su kuyuları kurumuş ve tankerle taşıma maliyetleri katlanılmaz hale gelmiş bu küçük topluluk için sistem hayati bir dönüm noktası oldu. Kanada Uluslararası Kalkınma Araştırma Merkezi’nin (IDRC) raporuna göre proje köyün yaşamını dönüştürdü ve dünyanın farklı bölgelerindeki sonraki uygulamalar için bir prototip haline geldi.
Chungungo’daki orijinal sistem yıllar içinde yıpranıp işlevini yitirse de teknoloji gelişerek yayıldı. FAO’nun 2026 verilerine göre Cerro Grande Ekolojik Rezervi’nde bugün 34 adet sis yakalayıcı aktif şekilde çalışıyor. Toplam 306 metrekare yakalama alanına sahip bu ağlar yıllık 650 bin litre su toplayabiliyor. Şili’deki deneylerde metrekare başına günlük ortalama su hasadı 3 litre olarak ölçüldü. Toplanan su sulama, ekolojik restorasyon ve hem insanların hem hayvanların tüketimi için kullanılıyor.
Sis yakalama teknolojisi Şili sınırlarını aşarak Peru’nun kurak kıyı bölgelerinde de uygulanmaya başladı. Özellikle sis ve rüzgarın yoğun olduğu ilkbahar aylarında sistem kritik bir su kaynağı olarak öne çıkıyor. Bir zamanlar bilimsel bir merak konusu olan sis yakalayıcılar, kronik su kıtlığıyla mücadele eden topluluklar için stratejik bir araca dönüştü.