Faroe Adaları, Deniz Altında Bağlantılarını Tamamladı
Kuzey Atlas Okyanusu’nda, İskoçya ile İzlanda arasında yer alan 18 adadan oluşan Faroe Adaları; dört devasa su altı tüneliyle nüfusunun yüzde 90’ından fazlasını kesintisiz kara yolu ağıyla birbirine bağladı. Faroe Adaları Hükümeti, kamu şirketi SEV, işletmeci P/F Tunnil ve İskandinav yüklenici firma NCC ortaklığıyla yürütülen projelerle adalar arasındaki deniz engelleri birer birer aşıldı.
Takımada genelinde faal olan su altı tünelleri sayesinde 55.409 sakinin yaşadığı bölgede halkın yüzde 90,8’i aynı kara yolu ağına dahil oldu. Tüneller yıl boyunca 24 saat kesintisiz hizmet verirken, okyanus tabanından sızan sular güçlü pompa sistemleriyle sürekli tahliye ediliyor.
Eysturoyartunnilin: Dünyanın İlk Su Altı Döner Kavşağı
Altyapı hamlesinin en çarpıcı halkası Aralık 2020’de açılan ve toplam uzunluğu 11.240 metre olan Eysturoyartunnilin oldu. Yaklaşık 173 milyon euro maliyetle tamamlanan tünel, başkent Tórshavn ile Runavík arasındaki seyahat süresini 64 dakikadan 16 dakikaya indirdi. Deniz seviyesinden 187 metre derinliğe kadar inen tünel, bünyesinde dünyanın ilk su altı döner kavşağını barındırıyor; deniz yüzeyinin 72 metre altındaki bu kavşak, Runavík ve Strendur kolları ile başkent hattını okyanus tabanında birbirine bağlıyor.
Tünelde Sanat: Geleneksel Dans Okyanus Tabanında Yaşıyor
Okyanus altındaki bu mühendislik harikası, aynı zamanda benzersiz bir sanat alanına dönüştürüldü. Tünel işletmecisi P/F Tunnil ve Faroe Adaları Resmi Turizm Kurulu verilerine göre kavşak, özel bir mavimsi ışıklandırmayla aydınlatılıyor. Alanın merkezinde Faroe adalı ünlü sanatçı Tróndur Patursson tarafından yapılan özel bir enstalasyon yer alıyor; el ele tutuşmuş gerçek boyutlu figürlerden oluşan bu eser, takımadaların yüzyıllardır yaşatılan geleneksel zincir dansını simgeliyor.
Sandoyartunnilin: En Uzun Bireysel Tünel
Takımadanın su altı ağını genişleten son büyük hamle Aralık 2023’te açılan Sandoyartunnilin oldu. 10,8 kilometre uzunluğuyla ülkenin en uzun bireysel tüneli unvanını alan bu yapı, nüfusu bin 500’den az olan Sandoy adasını ana ağa bağladı. Deniz seviyesinden 155 metre derine inen ve yüzde 5 maksimum eğime sahip tünel için başlangıçta günlük 300 ila 400 araçlık bir hareketlilik öngörüldü.
Eysturoyartunnilin ile birlikte bu iki son proje için resmi olarak toplam 346 milyon euro yatırım yapıldı. Finansmanın 400 milyon Danimarka Kronu hükümet sermayesinden karşılanırken, kalan 2,6 milyar Danimarka Kronu kredi olarak temin edildi. Alınan krediler, tünellerden geçen kullanıcılardan tahsil edilen geçiş ücretleriyle geri ödeniyor.
İnşaat Yöntemleri ve İşletme
İskandinav yüklenici firma NCC, tünellerin inşasında tamamen kayalarda delikler açılması, kontrollü patlayıcılar kullanılması ve parçalanan malzemelerin kaldırılması esasına dayanan delme ve patlatma yöntemini uyguladı. Tüneller 24 saat hizmet verirken, okyanus tabanından sızan sular güçlü pompa sistemleriyle devamlı tahliye ediliyor.
Enerji Bağımsızlığı Hedefi ve Deniz Türbinleri
Büyük altyapı yatırımlarıyla eş zamanlı olarak Faroe Adaları, enerji alanında da tam bağımsızlık hedefliyor. Kamu enerji şirketi SEV, 2023 yılında elektrik üretiminde yenilenebilir kaynakların payının yüzde 50,3’e ulaştığını bildirdi. Adaların hedefi, 2030 yılına kadar karadaki tüm elektriğin yeşil enerjiden sağlanması olarak belirlendi.
Bu vizyon doğrultusunda Şubat 2024’te İsveçli üretici Minesto firmasına ait Dragon 12 adlı deniz türbini şebekeye entegre edildi. 28 ton ağırlığındaki ve 1,2 MW gücündeki bu ekipman, okyanus akıntılarından maksimum enerji üretebilmek için suyun altında sekiz rakamına benzer yörüngelerde hareket ediyor.
Gelecek Proje: Sandoy ile Suðuroy Arası Uzun Tünel
Faroe Adaları, mevcut başarıların ardından daha büyük bir hedefe yöneldi. Hükümet, Sandoy adasını en güney uçtaki Suðuroy adasına bağlayacak; tahmini uzunluğu 23 ila 26 kilometre arasında değişen yeni bir su altı tünel rotası üzerinde çalışmalarını sürdürüyor.
