Çin’de Nakitten Dijital Ödemelere Geçiş: WeChat, Alipay ve Dijital Yuan’ın Yaygınlaşması
Çin’de taksiye binip nakit ödeme yapmayı umuyorsanız, büyük bir hayal kırıklığı ve çok sayıda ret cevabıyla karşılaşmanız muhtemeldir. Bu durum, 2025 yılında Çin’den haber yapan Le Monde muhabiri Harold Thibault’un gözlemlerine de yansımıştır. Thibault, madeni para ve banknot kullanımının, özellikle WeChat ve Alipay aracılığıyla yapılan elektronik ödemeler lehine belirgin şekilde azaldığını bildirmektedir.
Pekin’in merkezindeki bazı dükkan sahipleriyle yapılan görüşmelerde, hâlâ madeni para ve banknot kullanan müşterilerin genellikle 80 yaşın üzerinde olduğuna dikkat çekilmiştir. On yıl önce durum bu kadar nadir değildi; ancak bu büyük değişim, bazı yaşlılar fark etmese de, hızlı ve sorunsuz bir biçimde gerçekleşmiş gibidir.
Bu gruptaki bir kişi üzülerek şunları söylemiştir: “Her şey çok hızlı ilerliyor. Oğlum ve hatta 8 yaşındaki torunum bile benim için WeChat ve Alipay’i kurdular, ama çok karmaşık“. Yeni teknolojiler karşısında şaşkına dönen bu kişi, günlük işler için —örneğin taksi çağırmak— aile bireylerine bağımlı hale geldiğini ifade etmektedir.
Diğer yandan, birçok kullanıcı bu dijital hizmetlerin sunduğu kullanım kolaylığını memnuniyetle karşılamaktadır. Genel olarak bu eğilim, yerel teknoloji devlerinin pazar gücünün önemli ölçüde artmasına katkıda bulunmuştur.
Le Monde’un aktardığına göre, WeChat ve Alipay vatandaşlar tarafından bankacılık hizmetleri gibi yoğun şekilde kullanılmaktadır. Buna karşın, tamamı devlete ait geleneksel bankalar uygun hizmetleri sunmakta veya bu yeni dijital gerçekliğe uyum sağlamakta başarısız kalmış görünmektedir.
Sektörün düzenleyicisini defalarca eleştiren Alibaba’nın kurucusu üzerindeki baskılar neticesinde şirketin halka arzı engellenmiş, Jack Ma aylardır ortadan kaybolmuş ve hatta sürgüne gönderilmiştir. Yılın başında Xi Jinping tarafından kabul edilse de yaşananlar, özel sektör için ibretlik bir ders niteliğindedir.
Özel sektöre kıyasla eksikliklerinin farkına varan Çin Halk Bankası, temassız ödemelere olanak sağlayan dijital yuan (dijital renminbi) uygulamasını tanıtmıştır. Hükümet 2022’de 260 milyon hesabın açıldığını duyursa da, muhabirimiz bu dijital para biriminin henüz insanların günlük alışkanlıklarının tam bir parçası haline gelmediğini gözlemlemektedir.
AVRUPA MERKEZ BANKASI DİJİTAL EURO ÜZERİNDE ÇALIŞIYOR
Bu dijital para girişimi aynı zamanda gizlilik endişelerini de gündeme getirmektedir. François Lenglet’in 2021’de RTL’de belirttiği gibi, yetkililerin tüm işlemleriniz hakkında bilgi sahibi olabilmesi mümkündür. Nakit kullanımının azalması, anonimlik açısından kayıpları beraberinde getirebilir; çünkü finansal işlemler hayatın önemli bir bölümünü ve kişisel davranışları ortaya koymaktadır. Nakit, belirli bir düzeyde gizlilik sağlarken, elektronik paranın bu gizliliği tamamen ortadan kaldırabileceği endişesi dile getirilmektedir.
Son olarak, Avrupa Merkez Bankasının dijital euro üzerinde çalıştığını hatırlatmakta fayda vardır. Ancak Avrupa Birliği yetkilileri, bu çalışmanın nakit parayı ortadan kaldırma amacı taşımadığını defalarca vurgulamaktadır.
