Nöbetçi Eczaneler
Öztürkmen’in Teklifi: 20 Yaş ve Üzeri Araçlara Hurda Teşviki ve ÖTV Muafiyeti Düzenlemesi
CHP Gaziantep Milletvekili Hasan Öztürkmen, Türkiye’de 20 yaş ve üzerindeki taşıtların bir daha kullanılmamak üzere hurdaya çıkarılması ve araçlarını hurdaya çıkaranlardan ilk araç alımlarında Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) alınmamasını öngören bir kanun teklifi hazırladı. Öztürkmen, Türkiye’de araç yaş ortalamasının Avrupa’nın çok üstünde olduğunu ve bin kişi başına düşen otomobil sayısında da Avrupa’nın oldukça gerisinde kaldığımızı belirtti. Ayrıca engellilerin ÖTV muafiyetiyle aldıkları araçlara getirilen kısıtlamaların kaldırılmasını talep etti.
TBMM’de basın toplantısı düzenleyen Öztürkmen, açıklamasında şunları kaydetti:
Ülkemizde aracını yenilemek isteyen milyonlarca vatandaş hurda teşvik yasasının çıkmasını bekliyor. 20 yaş ve üzeri araç sahiplerine yeni araç alımında ÖTV muafiyeti sağlanmasını amaçlayan düzenlemenin bir an önce yasalaşmasını bekliyorlar. Hurda teşviki yasası hâlâ Meclis’e gelmiş değil; hükümet bu konuda vatandaşın taleplerine kulaklarını tıkamış durumda. Ancak bu hafta Meclis’e yeni bir kanun teklifi veriyorum.
TÜİK verilerine göre Türkiye’de araçlarda yaş ortalaması; otomobillerde 14, minibüslerde 15,5, otobüslerde 15,4, kamyonetlerde 13,3, kamyonlarda 17,8, motosikletlerde 13,3, özel amaçlı taşıtlarda 14,3 ve traktörlerde 24,4’tür. Avrupa Birliği’nde bu ortalama 12 yıldır. Türkiye’de dört otomobilden birisi (%27) 20 yaştan daha büyük ve otomobillerin yarısı 10 yıl ve daha büyük yaşta bulunuyor. Araç yaş ortalamasının bu kadar yüksek olmasının ardında kuşkusuz vergi politikaları yer alıyor; vatandaş ÖTV uygulamaları nedeniyle eski araçlara mahkûm kalıyor. Eski araçların bakım maliyetlerinin artması, hane ekonomisine fazladan yük getiriyor; bu durum hem sürücüler hem de çevre için ciddi riskler oluşturuyor. Eski araçlar daha fazla yakıt tüketir ve çevreye daha fazla karbon salınımı yapar. Avrupa’nın hurdaya çıkardığı bir aracı almak için Türkiye’de sabit gelirli bir çalışanın onlarca yıl para biriktirmesi gerekiyor; eski araç Türk milletinin kaderi olamaz.
20 yaş üstü araç sahiplerine ÖTV’siz yerli üretim araç satılması önerisi
2003 yılında Türkiye’de ilk kez uygulamaya alınan hurda teşvik sistemi zamanla güncellenmiş ve farklı tarihlerde yeniden devreye sokulmuştur. Bu teşvik modeli sayesinde trafik kazalarının azaltılması, emisyon oranlarının düşürülmesi ve enerji verimliliği açısından daha ileri teknolojiye sahip araçların yollara çıkması mümkün hale gelmiştir. Öztürkmen, bu hafta vereceği kanun teklifi ile 20 yaş üstü araç sahiplerine ÖTV’siz yerli üretim araç satılmasını isteyeceğini belirtti.
Öztürkmen, vatandaşların daha geniş kapsamlı bir yasa beklerken Cumhur İttifakı’ndan yansıyan duyumların tam tersini gösterdiğini aktardı. “İlk Arabam Yerli Otomobil Aile Destek Programı” adı altında planlanan taslağa göre hurda teşvik programından yararlanmak isteyen vatandaşlardan en az üç çocuk sahibi olmaları, 25 yaş üstü araçlarının olması veya üzerine kayıtlı bir otomobil bulunmaması beklenecek. Öztürkmen, ekonomik şartlar altında bir çocuk yapmakta zorlanan vatandaşlar için üç çocuk şartının uygulanmasının gerçekçi olmadığını ve bu şartın ihtiyaca yönelik değil, siyasi bir ödül niteliğinde olduğunu vurguladı. TÜİK istatistiklerine göre çocuk sahibi ailelerin yalnızca %10’unda üç veya daha fazla çocuk bulunuyor; ayrıca 25 yaş üstü araç şartı da kapsamı daraltmaktadır. 2003 yılındaki hurda teşviği ise 20 yaş ve üzeri araçlarını hurdaya çıkaranlara neredeyse ÖTV’siz araç alma imkânı tanımıştı.
Araç yaş dağılımı ve sahiplik verileri
Bugün 25 yaş üstünde 6 milyon araç bulunduğunu, bunun toplam araç sayısı içinde düşük bir oran olmadığını belirten Öztürkmen, ülkemizde 21 yaş ve üstü otomobillerin oranının %25,6’ya yükseldiğini söyledi. Yani her dört araçtan biri 20 yaş üstünde. Teklifin 20 yaş üstü araçları kapsamasının katılımı artıracağını ve anlamlı hale getireceğini ifade etti. 20–25 yaş arasındaki araçların da ekonomik ömrünü tamamlamış ve zaruretten trafikte varlık gösterdiğini aktardı.
Türkiye’de her bin kişiye ortalama 189 otomobil düşüyor. Ankara, bin kişi başına 342 araçla en yüksek orana sahip ilimizdir. Gaziantep’te 306 bin otomobil bulunuyor ve bin kişi başına 140 araç ile Türkiye ortalamasının altında kalıyor. Öztürkmen, Avrupa’nın en fakir ülkesindeki araç sahipliği oranının Ankara’nın iki katı olduğunu, Avrupa ortalamasının ise Türkiye’yi dörde katladığını ifade etti. Avrupa’da bin kişi başına 582 otomobil düşerken Bulgaristan’da 300, Romanya’da 325, Almanya’da 600 ve ABD’de 875 olarak belirtiliyor. Kişi başına düşen otomobil sayısında Avrupa’nın en fakir ülkelerinden biri olmamıza rağmen büyük şehirlerde trafik sorunlarının sürdüğüne dikkat çekti.
Engelli araçlarına getirilen kısıtlamalar ve talepler
Öztürkmen, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kararıyla ÖTV muafiyetli engelli araç satışında kural değiştiğini, bu kararla ÖTV muafiyeti kapsamında yerlilik oranının %40’a çıkarıldığını ve elde tutma süresinin 5 yıldan 10 yıla yükseltildiğini hatırlattı. Bu düzenlemenin engellilerin donanımlı araç almasını zorlaştırdığını belirterek bu yanlışın düzeltilmesini istedi. ÖTV muafiyetli engelli araç alım limiti bu yıl için 2 milyon 200 bin lira olup, artık kısıtla birlikte yerli araç alım şartı ve limit kaldırılmalıdır; eskisi gibi 5 yılda bir değişim yapılmalıdır.
Gençlerin hayata atılırken bir araba sahibi dahi olamayacakları bir düzenin kabul edilemez olduğunu vurgulayan Öztürkmen, gençlere ve engellilere yönelik mevcut uygulamaların yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirtti. Devletin ve kamu kaynaklarının kullanımı konusunda eleştirilerde bulunan Öztürkmen, “Gençlere bir aracı çok görenler, engellilerin alacağı araca müdahale edenler, kamu kaynakları ile en güzel araçlara biniyorlar.” dedi. Ayrıca Kamuda Tasarruf Paketi yürürlükteyken 2025 yılında kaç özel araç kiralandığını sorduğunu, fakat Maliye yetkililerinden henüz yanıt alamadığını söyledi.
Öztürkmen, bütün dünyada verginin zenginden alındığını, Türkiye’de ise yoksuldan alındığını ve AKP’nin düzeninde ezilen kesimin emekçiler olduğunu ifade etti.