Nöbetçi Eczaneler
Kasım 2025 Türkiye Raporu: Gelirler Eriyor, Günlük Harcamalar ve Yaşam Standartı Kalıcı Olarak Kısılıyor
Asgari ücret için kritik toplantıların sürdüğü ortamda, ekonomik darboğazda hayatta kalma çabaları halkın büyük kesiminin temel ihtiyaçlarında kısıntıya gitmesine neden oldu. Rapor, çoğunluğun boğazından ve ısınmasından kestiğini, fazla mesai yaparak dinlenemediğini ortaya koyuyor.
BU RAPOR ASGARİ ÜCRET MASASINI SALLAR
TÜİK’in çarşıda pazarda ölçümlerinin yeterince yansıtamadığı geçim sıkıntısının fotoğrafını çeken araştırma, Kasım 2025’te her 10 kişiden 9’unun (yüzde 86) gelirinin giderlerini karşılamadığı için mutfak alışverişini azalttığını gösterdi. Geliri giderini ucu ucuna karşılayanların yüzde 57’si mutfak alışverişini azalttığını bildirirken, geliri giderinden daha düşük olanların yüzde 65’i yani her 10 kişiden 7’si ya öğün atladığını ya da daha az yemek yediğini vurguladı. Kasım ayında 10 kişiden 7’si kombiyi düşük ısıda çalıştırdığını veya petekleri kısmak zorunda kaldığını ifade etti.
Türkiye Raporu’nun 2025 Aralık ayı “Kısmak, Ertelemek, Vazgeçmek: Türkiye’nin Gündelik Ekonomi Haritası” araştırması, halkın ekonomik kriz karşısında geliştirdiği tepkinin artık geçici bir savunma refleksi olmaktan çıkarak kalıcı yaşam biçimine dönüştüğünü açıkça gösterdi. Mutfak alışverişini kısmak, ısınmayı azaltmak ya da tatil planlarını iptal etmek gibi davranışlar yaygınlaştı ve normalleşti.
BOŞA KOYDUK DOLMADI… DOLUSU ZATEN YOK
2025 verileri, 2024 ile kıyaslandığında da çarpıcı bir tablo sunuyor. 2024’te halkın yüzde 66’sı ekonomik nedenlerle mutfak alışverişini azalttığını belirtirken, bu oran 2025’te yüzde 68’e yükseldi. Geçen yıl yüzde 57 olan kombiyi düşük ısıda tutma oranı bu yıl yüzde 62’ye çıktı.
ÇALIŞMAK VAR DİNLENMEK YOK
Tatil planını erteleyenlerin oranı aynı dönemde yüzde 58’ten yüzde 61’e yükseldi. 2025’te ekonomik sıkıntılar nedeniyle her 10 vatandaştan 5’i öğün atlamak veya daha az yemek zorunda kaldığını belirtti. 2024’te ekonomik gerekçelerle daha fazla mesai yapmak veya ek iş yapmak zorunda kalanların oranı yüzde 38 iken, 2025’te bu oran yüzde 44’e fırladı. Geçinemediği için ailesinin evine dönenlerin oranı ise bir yılda 10 puan artışla 2025’te yüzde 29 oldu.
Türkiye Raporu’nun Kasım 2025 verileri, hayatta kalma mücadelesinin daha da zorlaştığını ortaya koyuyor. Kasım ayında “gelirim giderimi karşılamadı” diyen her 10 kişiden 9’u mutfak alışverişini kısmak zorunda kalırken, gelirini giderinden fazla karşılayan her 10 kişiden 2’si de mutfak alışverişini kısmış durumda. Geliri giderini karşılamayan her 10 kişiden 5’i fazla mesai yaparken, geliri giderini fazlasıyla karşılayan her 10 kişiden 2’si ek mesai yapmak zorunda kaldı. Geçinmekte en çok zorlanan gruptaki her 4 kişiden 3’ü bu yıl tatil planını iptal etmek zorunda kaldı.
Raporun bulguları, günlük ekonomi davranışlarının kısa vadeli tedbirlerden çıkarak uzun vadeli alışkanlıklara dönüştüğünü ve hane halkı bütçelerinde kalıcı baskılar oluştuğunu gösteriyor.