Rıza Kartal’ın mektup ve karikatür gönderimi Ceza İnfaz Kurumu tarafından engellendi
2022 yılında Burhaniye T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda hükümlü bulunan Rıza Kartal, Cumhuriyet gazetesi çizeri Zafer Temoçin’e bir mektup ve karikatürler göndermek istedi. Gönderide bir sayfa el yazısı mektup ve iki sayfa karikatür çizimi yer alıyordu. Kartal mektubunda, karikatür çizimlerinde Temoçin’in kendisine ilham verdiğini ve onu “hocası” olarak kabul ettiğini, çizimlerin beğenilmesini umduğunu ve eleştirileri de almak istediğini belirtti.
Disiplin Kurulu: Karikatürler “kişi ve kurumları küçük düşürücü”
Ceza İnfaz Kurumu Mektup Okuma Komisyonu, el yazısı metni ve karikatürleri inceledikten sonra değerlendirme için Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu’na sundu. Disiplin Kurulu incelemesi sonucunda iki sayfadan oluşan karikatür çizimlerinde “kişi ve kurumları küçük düşürücü” ifadeler bulunduğu kanaatine vardı. Mektup metnine ilişkin ayrı bir değerlendirme yapılmadı. Sonuç olarak Disiplin Kurulu, mektubun alıcısına gönderilmemesine karar verdi.
Anayasa Mahkemesi ifade özgürlüğünün ihlaline hükmetti
Rıza Kartal kararı Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) taşıdı. AYM, karikatürlerin ekonomik sorunlara ve yargı sisteminin işleyişine yönelik eleştiri niteliği taşıdığına dikkat çekti. Mahkeme, cezaevi idaresinin müdahalesinin zorunlu bir toplumsal ihtiyaca karşılık gelmediğini ve demokratik toplum düzeninin gerekleriyle bağdaşmadığını belirterek ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verdi. Mahkeme Kartal’a 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmetti.
Karikatürlerin içeriği
Kartal’ın çizdiği karikatürlerden birinde Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, aç olduğunu söyleyen bir kız çocuğunu yatağına yatıran babanın üstünde oturur şekilde tasvir edilmiş ve karikatürde “Sabırdan koruk helvası yapılıyor biliyor musunuz?” ifadesi yer almıştır. Diğer karikatürde ise bir mahpus, “Adil yargılama hakkımızı istiyoruz. Özgür tutsaklar” yazılı bir pankartı kendisinden kaçmaya çalışan hakime doğru uzatmaktadır.
