Nöbetçi Eczaneler
CHP Aile ve Sosyal Hizmetler Politikaları Kurulu Başkanı Aylin Nazlıaka’dan Evde Bakım Yönetmeliği Değişikliğine İlişkin Açıklama
CHP Aile ve Sosyal Hizmetler Politikaları Kurulu Başkanı Aylin Nazlıaka, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yayımlanan son "Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği" değişikliğine ilişkin yazılı açıklama yaptı. Nazlıaka, yapılan değişikliğin engelli bireylerin sosyal haklarında ciddi daralmaya yol açtığını belirtti.
Nazlıaka, Bakanlık ve Hazine ve Maliye Bakanlığı imzasıyla yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğiyle artık yalnızca sağlık kurulu raporunun yeterli olmadığını, engelli bireyin "ev içinde öz bakımını kendi başına karşılayıp karşılayamayacağının" ayrıca bir bakım değerlendirme heyeti tarafından tespit edileceğini aktardı. Kriterlerin belirsizliğinin birçok engelli bireyin sistem dışına itilmesine kapı aralayacağını vurguladı.
“Erişimin yolları daraltılarak hak kayıplarına neden olmuştur”
Nazlıaka, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 2. maddesinin devleti sosyal bir hukuk devleti olarak tanımladığını hatırlatarak, sosyal devletin dezavantajlı yurttaşların insan onuruna yaraşır bir yaşam sürebilmeleri için koruyucu, destekleyici ve güvence sağlayıcı sorumlulukları olduğunu söyledi. Bu sorumluluğun tercih değil anayasal bir yükümlülük olduğunu belirtti. Ancak engelli bireyler söz konusu olduğunda bu sorumluluğun yıllardır yerine getirilmediğini ifade etti.
Evde bakım desteğinin başlangıçta ağır engelli bireylerin yaşamını kolaylaştırmak ve bakım yükünü hafifletmek amacıyla hayata geçirildiğini, fakat zaman içinde ağırlaştırılmış kriterler, daraltılmış kapsamlar ve bürokratik engellerle amacından uzaklaştırıldığını dile getirdi. Yardımın görünürde korunduğunu fakat erişimin yollarının daraltıldığını ve bunun hak kayıplarına yol açtığını kaydetti.
“Evde bakım ücreti bir ‘sadaka’, bir ‘yardım’ ya da siyasi övünç malzemesi değildir”
Nazlıaka, evde bakım ücretinin bir hak olduğunu belirtti. Bu ödemenin, ağır engelli bireyin bakım ihtiyacının karşılanması için gerekli kamusal desteğin parçası olduğunu vurguladı. Engelli bireyin kendi kendine yetemediği gerçeği sabitken gelir kriterlerinin sürekli değiştirilmesinin, hane içi hesaplamaların gerçek yaşam koşullarından koparılmasının ve enflasyonun etkilerinin göz ardı edilmesinin engelli bireyleri ve ailelerini cezalandıran bir sosyal politika pratiğine dönüştüğünü söyledi.
Nazlıaka, bugün binlerce ailenin ağır engelli bireylerin bakımını fiilen üstlendiğini; ev içi bakımın çok büyük kısmının kadınların görünmez emeğiyle yürütüldüğünü, devletin ise bu emeği ne tanıdığını ne de güvenceye kavuşturduğunu belirtti. Bu durumun hem sosyal devlet ilkesine hem de toplumsal cinsiyet eşitliğine aykırı olduğunu ifade etti.
“Engellilerin hakları üzerinden tasarruf yapılamaz”
Açıklamada, engellilerin hakları üzerinden tasarruf yapılamayacağı net bir şekilde vurgulandı. Engellilerin yaşam hakkının bir bütçe kalemi olmadığı, engellilerin sadakaya değil hak temelli sosyal politikalara ihtiyaç duyduğu ifade edildi.
Yapılması gerekenleri şöyle sıraladı: evde bakım desteğinin insan onuruna yaraşır bir düzeye yükseltilmesi; gelir kriterlerinin gerçek yaşam maliyetleri dikkate alınarak yeniden düzenlenmesi; değerlendirme süreçlerinin keyfilikten arındırılarak şeffaf ve hakkaniyetli hale getirilmesi; engelli bireylere bakım veren aile fertlerinin sosyal güvence kapsamına alınması; engelli bireylerin geçici çözümlerle değil kalıcı ve kamusal politikalarla desteklenmesi.
Nazlıaka, CHP iktidarında engelli bireyler için hak temelli politikalar tesis edileceğini; evde bakım desteğinin insani bir düzeye çıkarılacağını; bakım verenlerin sosyal güvence kapsamına alınacağını; erişilebilirlik ve bağımsız yaşam modellerinin yaygınlaştırılacağını; destek mekanizmalarının hak temelli bir çerçevede kalıcı hale getirileceğini belirtti. Engelli bireylerin yaşamının aile dayanışmasına, hayırseverliğe veya tesadüfe terk edilmeyeceğini, sosyal devletin yeniden güçlendirileceğini ifade etti.
CHP olarak hiçbir yurttaşın geride bırakılmadığı, bakım yükünün aile değil devlet tarafından üstlenildiği ve eşit yurttaşlığın fiilen hayata geçtiği bir Türkiye hedeflediklerini söyledi.