Yargıda Reform Paketi: İcra, Noterlik, İdari Yargı ve Ceza Hukukunda Yeni Düzenlemeler
Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, yargı süreçlerinde kapsamlı değişiklikler ve yeni uygulamalar getiriyor. Düzenleme; icra-iflas, noterlik işlemleri, idari yargıda görev ve usul, istinaf ve temyiz uygulamaları ile ceza yargılamasına ilişkin hükümlerde önemli yenilikler içeriyor.
İcra ve İflas Düzenlemelerinde Yeni Kurallar
İcra ve İflas Kanunu’nda yapılan değişiklikler uyarınca, tamamı mirasçılara ait olan taşınmazlarda ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verilirse, ilk açık artırma yalnızca mirasçı maliklerin katılımıyla gerçekleştirilecek; bu uygulama sadece ilk artırma için geçerli olacak. Elektronik satış portalına ilişkin düzenlemelerde ise satış isteyen alacaklı, artırma süresinin sona ermesinden önceki iş günü mesai bitimine kadar icra dairesine başvurursa, alacağı oranında teminat göstermekten muaf tutulacak. Hazine de açık artırmalarda teminat yatırmayacak. İhale ilanlarında tekliflerin geçerlilik koşulları, ihale bedelinin yatırılmaması durumunda uygulanacak yaptırımlar ve teminatlara ilişkin hükümler daha ayrıntılı olarak düzenlenecek.
Noterlik İşlemlerinde Dijital Dönem ve Danıştay Yapısı
Noterlik Kanunu’ndaki değişiklikle noterlik evraklarının mahkemeler ve kamu kurumlarıyla elektronik ortamda paylaşılması sağlandı. Onaylı belge örnekleri güvenli elektronik imzayla dijital olarak gönderilebilecek ve bu işlemler için ayrıca harç veya vergi alınmayacak. Ayrıca yasa ile Danıştay’daki mevcut daire yapısının korunmasına yönelik geçiş süresi dört yıl uzatıldı; bu kapsamda mevcut sistem 23 Temmuz 2030 tarihine kadar devam edecek.
İdari Yargıda “Tek Hakim” Dönemi Genişledi
İdari ve vergi yargısında tek hakim tarafından görülebilecek davaların kapsamı genişletildi. Konusu 486 bin lirayı aşmayan belirli iptal ve tam yargı davaları ile bazı disiplin cezalarına ilişkin uyuşmazlıklar artık tek hakim tarafından karara bağlanabilecek. Öğrencilerin sınıf geçme, burs, kredi ve yurt işlemlerine dair davalar ile kamu görevlilerinin izin, lojman, geçici görevlendirme ve uyarma cezalarına ilişkin bazı davalar bu kapsama alındı. Ayrıca aynı parasal sınırın altında kalan belirli vergi davaları da tek hakim tarafından görülecek.
İstinaf ve Temyiz Sisteminde Değişiklikler
İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndaki düzenlemeyle bölge idare mahkemelerinin istinaf incelemesi sonucunda yetkileri artırıldı. Mahkemeler, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesini değiştirerek veya maddi hataları düzelterek başvuruyu reddedebilecek. Usule ilişkin eksikliklerin keşif, bilirkişi veya duruşma gibi durumlardan kaynaklanması hâlinde, bu eksiklikler bölge idare mahkemesi tarafından tamamlanabilecek. Temyiz sisteminde ise bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını kaldırıp yeniden verdiği bazı kararlar için Danıştay’a başvuru imkânı getirildi; bu kararlar tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde temyiz edilebilecek. Ancak tek hakim tarafından görülen bazı davalarda temyiz yolu kapalı olacak.
Dolandırıcılık Suçunda “IBAN” Ceza İndirimi
Türk Ceza Kanunu’nda nitelikli dolandırıcılık suçunu düzenleyen maddede değişikliğe gidildi. Dolandırıcılık suçuna iştirak eden kişinin eylemi yalnızca banka hesabı, ödeme aracı veya ilgili bilgileri başkasına vermekle sınırlı kalıyorsa verilecek cezada yarı oranında indirim yapılabilecek.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararına uygun şekilde HAGB kurumu yeniden düzenlendi. Sanığa verilen cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması durumunda ve gerekli şartların bulunması halinde mahkeme HAGB kararı verebilecek. HAGB uygulanabilmesi için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaat oluşması ve mağdurun ya da kamunun zararının giderilmiş olması gerekecek. Bununla birlikte işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevleri sırasında işledikleri kötü muamele kapsamındaki bazı suçlarda HAGB hükümleri uygulanamayacak.
