Cem Özdemir’in Zaferi ve Parti Sonuçları
Almanya’da Yeşiller Partili 60 yaşındaki Cem Özdemir, pazar günü yapılan Baden-Württemberg Eyalet Meclisi seçiminde zafer kazandı. Yeşiller yüzde 30,3 oy oranıyla birinci parti olurken, Hristiyan Demokrat Birlik Partisi (CDU) yüzde 29,7 ile ikinci sırada yer aldı. Aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) oyunu ikiye katlayarak yüzde 18,8 oranına ulaştı. Sosyal Demokrat Parti (SPD) ise yüzde 5,5 oy alarak yüzde 5 barajını aşıp eyalet meclisine girdi. Bu sonuçla Özdemir, Almanya’nın ilk Türkiye kökenli eyalet başbakanı olma eşiğine geldi.
Özdemir’in Siyasal Geçmişi
Cem Özdemir, 1994 yılında Alman Federal Meclisi’ne seçilen ilk Türk kökenli milletvekillerinden biri olmuştu. Dönemin meclise giren diğer Türkiye kökenli isimlerden biri SPD’den Leyla Onur’du. Onur’un siyasi kariyeri kısa sürdü; Özdemir ise kısa bir ara dışında Avrupa Parlamentosu milletvekilliği, partisinin eş başkanlığı ve federal bakanlık gibi çeşitli görevlerde bulundu.
Baden-Württemberg’in Siyasal Yapısı
Baden-Württemberg, Almanya’nın en zengin eyaletlerinden biri olup Yeşiller’in güçlü olduğu bir bölge olarak biliniyor. 2011’den beri Yeşiller, CDU ile kurduğu koalisyon hükümetinde başbakanlığı elinde tutuyor. Eyaletin muhafazakâr yapısına karşın geçmişte çevre ve nükleer karşıtı hareketlerin etkili olması Yeşiller’e avantaj sağladı. Ayrıca Yeşiller’in Baden-Württemberg teşkilatı, diğer eyalet teşkilatlarına göre daha muhafazakâr bir profil sergiliyor. Cem Özdemir’in seçimi kazanmasıyla Yeşiller ile CDU koalisyonunun devam etmesi bekleniyor.
Seçim Kampanyası ve Parti Mesajı
Kısa Dalga’dan Yunus Ülger’in haberine göre, seçimlerden yaklaşık iki ay öncesine kadar anketlerde CDU’nun adayı Manuel Hagel yüzde 10’un üzerinde bir farkla öndeydi. Medyadaki değerlendirmelere göre Özdemir, sürekli oy kaybeden partisi Yeşiller’i geri planda bırakarak kendi siyasi kimliğini ve tecrübesini ön plana çıkaran bir kampanya yürüttü. Seçim afişlerinde Yeşiller’in adı yer almadı.
Göç ve Güvenlik Üzerine Söylemleri
Özdemir, parti yönetimi ve tabanının aksine göçün sınırlandırılması gerektiğini savundu. Aşırı sağcı AfD’nin göçmen karşıtı söylemlerle oy kazanmasının sürdüğü dönemde Özdemir, kızının gece sokağa çıkmasından endişe duyduğunu belirterek bu endişeyi göçmen kökenli genç erkeklerle ilişkilendirdi.
Kişisel Haberler ve İttifak İddiaları
Seçimden yaklaşık bir hafta önce Cem Özdemir, Kanadalı avukat hayat arkadaşı Flavia Zaka ile Tübingen’de evlendi. Nikah töreninin Tübingen Belediyesi’nde yapılmasının nedeni, belediye başkanı olan Boris Palmer’ın yakın arkadaşı olmasıydı; Palmer 2023’te Yeşiller’den istifa ettirilmişti. Nikahı Palmer kıydı. Medyada Özdemir’in Palmer’e kabinesinde yer verebileceğine dair yazılar çıkarken, Yeşiller’in gençlik örgütü Palmer’i seçim kutlamasına almama kararı aldı.
Rakibin Videosu ve Tartışmalar
Seçime iki hafta kala bir Yeşiller federal milletvekili, 2018 yılında kaydedildiği belirtilen ve CDU’nun başbakan adayı Manuel Hagel’in 29 yaşındayken bir lise etkinliğinde bir kız öğrenciye iltifat ettiğini gösteren bir video paylaştı. Video sosyal medyada yayılarak Hagel hakkında sarkıntılık suçlamalarına yol açtı. Videoyu paylaşan milletvekili bunun önceden kimseyle konuşulmadan yapıldığını söylerken, CDU cephesi bu paylaşımın Özdemir ve parti yönetimine sorulmadan yapılamayacağını savunarak örgütlü bir kampanya yürütüldüğünü iddia etti.
Dış Politika Tutumları
Yeşiller ve Özdemir, dış politikada geçmişteki tutumlarından uzaklaştı. Federal Meclis’te Sol Parti dışındaki tüm partiler Ukrayna-Rusya savaşında tırmandırıcı bir politika izlerken, Özdemir Gazze’de yaşananlara veya İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarına yönelik belirgin bir tepki vermedi.
Geçmişteki Tartışmalar: Kredi ve Uçuş Bonusları
Özdemir, daha önce savunduğu değerlere ters düşen eylemlerle medyada yer aldı. 1999’da CDU’ya yakın silah şirketi lobicisi Moritz Hunziger’den piyasa faizinin altında 80 bin mark kredi aldığı ortaya çıktı; bu durum 2002 Federal Meclis seçimleri öncesinde basına yansıdı. Ayrıca görevi gereği yaptığı uçuşlardan elde ettiği bonusları kız arkadaşı için kullandığı iddia edildi. Dönemin maliye politikaları sözcüsü olan Özdemir istifa etmeyince, Yeşiller’in önde gelen isimlerinden Joschka Fischer’in baskısıyla görevinden ayrılmak zorunda kaldı.
Sonraki Görevler ve Bakanlık
İki yıl siyasetten uzak kaldıktan sonra Özdemir 2004’te Avrupa Parlamentosu’na seçildi. 2008-2018 yılları arasında partisinin eş başkanlığını yürüttü. 2021 seçimleri sonrası kurulan SPD-Yeşiller-FDP koalisyonunda Federal Tarım ve Tüketicileri Koruma Bakanı olarak görev aldı. Koalisyonun 2024 sonunda dağılmasının ardından milletvekili adayı olmayarak eyalet başkanlığı yarışına yöneldi.
Toplumsal Tepkiler ve Kimlik Tartışmaları
Özdemir’in Federal Meclis’e seçilmesi, Almanya’daki Türkiye kökenliler için gurur kaynağı olarak değerlendirildi. Dönemin Hürriyet Dışhaberler Müdürü Ertuğ Karakullukçu, meclise girişini “Bonn’un Fethi” olarak nitelendirmiş, daha sonra köşesinde Özdemir hakkında hakaret içeren yazılar yazdı. Özdemir’in Kürtler ve Alevilerin toplantılarına katılması ile Ermeni meselelerini gündeme alması Almanya’daki Türkiye kökenliler arasında bölünmelere yol açtı; bir kesim onu desteklerken sağ muhafazakâr kesim Türk düşmanlığı ile suçladı. Kendini solcu olarak tanımlayanlar arasında da son yıllarda Özdemir’e karşı mesafeli bir duruş gelişti.
Seçim Öncesi Açıklama
Seçime kısa bir süre kala Özdemir, Cumhurbaşkanı Erdoğan yandaşlarının kendisine karşı bir kampanya yürüttüğünü iddia ederek “Erdoğan yandaşları bana karşıysa doğru yoldayım” açıklamasında bulundu.