Restoran ve kafelerde menülerde içerik ve kalori bilgisi zorunluluğu bugünden itibaren başladı
Bugünden itibaren ulusal zincir işletmeler, sundukları ürünlerin içerik bilgisi ve enerji (kalori) değerini müşteriye göstermekle yükümlüdür. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın gıda etiketleme kılavuzunda yapılan güncellemeyle toplu tüketim yerlerinde sunulan yiyecek ve içeceklerin içerik ve enerji bilgisi tüketiciye açık şekilde verilecek.
Menüde artık sadece fiyat olmayacak. Yeni uygulama ile vatandaş, sipariş vermeden önce seçtiği ürünün sadece fiyatını değil, hangi temel bileşenlerden oluştuğunu ve kaç kalori olduğunu da görebilecek. Örneğin bir hamburgerin, kahvenin, tatlının ya da porsiyon yemeğin enerji değeri menüde ya da işletmenin sunduğu bilgilendirme alanında yer alacak. Bu bilgiler menü, yazı tahtası, broşür, dijital ekran, karekod veya benzeri araçlarla sunulabilecek. Ancak bilgi yalnızca karekodla veriliyorsa, karekod okutacak cihazı olmayan müşteriler için talep hâlinde bilginin ayrıca verileceği açıkça yazılacaktır.
Bugün başlayan zorunluluk hangi mekanları kapsıyor? Zorunluluk, ulusal çapta zincir şeklinde faaliyet gösteren restoran, kafe ve benzeri işletmeleri kapsıyor. Yani ülke genelinde şubeleri bulunan zincir markalar, içerik ve kalori bilgisini müşteriye sunmak zorunda. Aynı il sınırları içinde 3 ve üzeri şubesi bulunan işletmeler için süre 31 Aralık 2026’da dolacaktır. Zincir olmayan diğer restoran, kafe ve benzeri toplu tüketim yerleri ise içerik bilgisini 31 Aralık 2026’ya, enerji yani kalori bilgisini 31 Aralık 2027’ye kadar sisteme ekleyeceklerdir.
Kalori hesabı nasıl yapılacak? Kalori bilgisi, işletmenin sattığı ürünün porsiyonu üzerinden hesaplanacaktır. Kılavuzda verilen örneğe göre işletmeler, yemekte kullanılan malzemelerin miktarını ve ortalama enerji değerini dikkate alarak bir porsiyondaki toplam kaloriyi hesaplayacak. Tüketiciye her malzemenin kalorisi ayrı ayrı yazılmak zorunda değil; asıl verilmesi gereken bilgi, müşterinin önüne gelen porsiyonun toplam enerji değeridir. Bakanlık hesaplama örneğinde TURKOMP Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı’ndaki ortalama enerji değerlerini esas göstermektedir.
Alerjenler de açıkça yazılacak. Yeni sistem sadece kalori bilgisinden ibaret değildir. Üründe alerjen madde, alkol ya da domuz kaynaklı bileşen varsa bunlar da açıkça belirtilecektir. Bu bilgiler diğer içeriklerden kolayca ayırt edilecek şekilde yazılacak; punto, yazı stili, renk ya da arka plan gibi yöntemlerle tüketicinin dikkatini çekecek biçimde gösterilecektir. Düzenleme özellikle alerjisi olanlar, belirli gıdaları tüketmeyenler, diyet yapanlar ya da ne yediğini bilmek isteyen tüketiciler açısından önem taşımaktadır. Vatandaş artık sipariş vermeden önce ürünün içeriğini ve yaklaşık kalorisini görerek tercih yapabilecektir.
Çevrimiçi siparişte de bilgi verilecek. Kılavuzda mesafeli satışlar için de ayrı hüküm bulunmaktadır. Buna göre toplu tüketim yerleri, internetten ya da uygulamalar üzerinden satış yapıyorsa, ürünün içerik ve enerji bilgisini satın alma aşamasında tüketiciye göstermek zorundadır. Yani düzenleme sadece restorandaki basılı menüyle sınırlı kalmayacak; paket servis ve online sipariş kanallarını da kapsayacaktır.
Denetimleri Bakanlık yapacak. Uygulamanın takibi Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından gerçekleştirilecektir. Bakanlığın gıda kontrol görevlileri, işletmelerin menülerinde zorunlu bilgileri verip vermediğini denetleyecektir. Basına yansıyan bilgilere göre Bakanlığa bağlı yaklaşık 8 bin gıda denetçisi sahada kontroller yapacaktır. Yeni uygulamanın amacı, tüketicinin daha bilinçli tercih yapmasını sağlamaktır; Bakanlık düzenlemeyi gıda hakkında doğru bilgilendirme yapılması ve tüketicinin korunması kapsamında hayata geçirmektedir.
Böylece restoran ve kafelerde “ne yediğini bilme” dönemi kademeli olarak tüm işletmelere yayılmış olacaktır.