Prof. Dr. Derya Uludüz: Gece Geç Yatmak Beyni Yaşlandırıyor
Yetişkinlerin günde en az 7-8, çocukların ise 9-10 saat uyuması gerekiyor. Ancak, günümüzde uyku süreleri bu ortalamaların çok altına düşüyor. Uzmanlar, uykusuzluğun özellikle beyin üzerinde ciddi riskler yarattığını vurguluyor. Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz, uykusuzluğun beyne etkilerini ve düzenli uykunun önemini ayrıntılı olarak açıkladı.
Şimdi fark etmezsiniz ama acısı sonra çıkar diyerek uyarıda bulunan Prof. Dr. Uludüz, beynin genç kalması, hafızanın korunması ve yaşam kalitesinin yükselmesi için erken yatma alışkanlığının şart olduğunu belirtti. Özellikle 34 yaş üstü bireylerde geç saatlere kadar uyanık kalmanın uzun vadede unutkanlık, dikkat dağınıklığı, beyin sisi ve Alzheimer riskini artırabileceğini ifade etti.
Kendini yenileyemez diyen uzman, uyku sırasında beynin gün içinde öğrenilen bilgileri düzenlediğini, hafızaya kaydettiğini ve duyguları dengelediğini hatırlatarak, geç yatıp kısa uyuyan kişilerde beynin kendini yenileyemediğini vurguladı.
- Hafıza zayıflar
- Dikkat eksikliği artar
- Karar verme becerileri bozulur
Bu nedenle, “Ders çalışırken sabahlayayım, daha iyi öğrenirim” düşüncesinin yanlış olduğunu belirten Prof. Dr. Uludüz, hafızanın ancak uyku sırasında pekiştiğinin altını çizdi.
Geç Uyumak Beyin Sağlığını Tehdit Ediyor
Gizli tehlike: Stres ve iltihap başlığıyla açıklama yapan uzman, geç uyumanın vücuttaki kortizol seviyelerini artırarak stres hormonunu yükselttiğini, bunun da kalp-damar sağlığını bozduğunu, bağışıklık sistemini zayıflattığını ve beynin özellikle hafıza merkezini küçülttüğünü söyledi. Ayrıca düzensiz uyku iltihabı tetikleyerek beyin damarlarına zarar verebiliyor. Sonuç: Zihinsel yavaşlama ve hızlanan yaşlanma.
Çöp toplama sistemi derin uykuda çalışır ifadesiyle uykunun önemine dikkat çeken Uludüz, beyin sağlığının temel mekanizması olan glimfatik sistemin gece uykusu sırasında toksinleri temizlediğini belirtti. Geç yatmak bu süreci engelleyerek beyinde zararlı protein birikimine neden oluyor. Uzun vadede bu durum:
- Unutkanlığın artmasına
- Hafıza kaybına
- Alzheimer riskinin yükselmesine
sebep olabiliyor. Prof. Dr. Uludüz, bir hastasının geç yatma alışkanlığı nedeniyle unutkanlık ve sabah baş ağrısı yaşadığını, uyku düzeni değiştiğinde bu şikayetlerinin düzeldiğini belirtti.
Biyolojik Saatin Önemi
İnsanın doğasında gece uyumak ve gündüz aktif olmak bulunduğunu hatırlatan uzman, özellikle ekranlardan yayılan ışığın melatonin üretimini baskıladığını aktardı. Melatonin hormonunun biyolojik saati düzenlediğini, bu hormonun aynı zamanda beyin yaşlanmasını yavaşlattığını, antioksidan etki gösterdiğini ve beyin hücrelerini koruduğunu belirtti.
- LDL kolesterolü azaltır
- Enerji metabolizmasında rol oynar
Geç yatmanın melatonin seviyelerini düşürdüğünü ifade eden Uludüz, bunun sonucunda beynin hem dinlenemediğini hem de hücresel düzeyde korunmasız kaldığını belirtti. Yaşlılarda ve gece çalışanlarda uyku azalmasına bağlı melatonin yetersizliği, insülin direncine ve obeziteye neden olabiliyor.
Teknolojik Bağımlılığın Etkisi
Günümüzde birçok kişinin geç yatma nedeninin televizyon veya sosyal medya olduğunu belirten uzman, bu alışkanlığın uyku hormonunu bastırdığını ve zamanla uyku sorunlarına yol açtığını söyledi. Uyku ilaçlarının sahte bir uyku sağladığını, asıl çözümün elektronik cihazlardan uzak durmak olduğunu ifade etti. Yaklaşık her üç kişiden birinde uyku sorunu bulunduğunu ekledi.
Beyin Sağlığı İçin Erken Uyumanın Önemi
Erken yatmanın beyni genç tuttuğunu belirten Prof. Dr. Derya Uludüz, sağlıklı bir uyku düzeni için şu önerilerde bulundu:
- Düzenli uyku saati belirleyin: Her gün aynı saatte yatıp kalkın.
- Ekranlardan uzak durun: Uyumadan 1-2 saat önce telefon ve bilgisayar kullanımını bırakın.
- Uyku ortamınızı düzenleyin: Karanlık, sessiz, havalandırılmış ve serin bir odada uyuyun.
- En az 7-8 saat uyuyun: Beynin temizlenmesi ve hafızanın güçlenmesi için bu süre gereklidir.